INFOMAX.MK

Експлозија на цените на ѓубривата – закана за храната

Глобалниот пазар на вештачки ѓубрива повторно е во шок, откако цената на уреата – најкористеното азотно ѓубриво – скокна од околу 487 долари на над 700 долари по тон, што претставува раст од над 40% за краток период.

Ова се случува во време кога дури 50% од светското производство на храна зависи од вештачки ѓубрива, што значи дека секое поскапување директно влијае врз цените на храната.

Семенарна хоризонтален банер

Ѓубривата директно зависат од гас и енергија
Азотните ѓубрива како уреа и амонијак се директно поврзани со:

природен гас
електрична енергија
транспорт и нафта

Производството на амонијак е еден од најенергетски интензивните процеси во индустријата, при што гасот учествува со 60–80% од вкупната цена.

Тоа значи:

кога расте цената на гасот → расте цената на ѓубривата → расте цената на храната.

Кои се најголеми производители на ѓубрива
Најголеми производители во светот се:

Кина – најголем производител на уреа
Индија – огромен производител и увозник
Русија – клучен извозник
САД – стабилен производител
Катар и Саудиска Арабија – базирани на гас
Египет – регионален играч
Големи компании:

Yara
CF Industries
Nutrien
Mosaic
EuroChem
SABIC
QAFCO

Производството е концентрирано во мал број земји, што го прави системот многу чувствителен на кризи.

Колку ќе поскапи храната
Постојат јасни економски корелации:

+10% ѓубрива → +2–5% храна
+40–50% ѓубрива → +10–25% храна
Во следните 6–12 месеци се очекува:

леб и брашно: +10–20%
зеленчук: +15–30%
месо и млеко: +10–25%
Причините се:

повисоки трошоци за производство
намалена употреба на ѓубрива
пониски приноси

Како ова ќе влијае во Македонија

Македонија е целосно зависна од увоз на ѓубрива, што значи дека ефектите ќе бидат директни и силни.

Зголемени трошоци

Трошоците за производство може да пораснат за 30–60%.

Намалени приноси

Многу земјоделци ќе користат помалку ѓубриво, што може да доведе до пад на принос од 10–30%.

Поскапување на храната

Очекувано е значително поскапување на основните прехранбени производи.

Што следува понатаму

Ако кризата продолжи, можни се три сценарија:

1. Умерено сценарио
ѓубрива +20–30%
храна +10–15%
2. Негативно сценарио
ѓубрива +50%
храна +20–30%
3. Кризно сценарио
недостиг на ѓубрива
пад на производство
глобална нестабилност на храна

Заклучок

Вештачките ѓубрива се основа на модерното земјоделство. Кога тие поскапуваат, неминовно расте и цената на храната.

Македонија, како увозно зависна земја, ќе го почувствува овој удар побрзо и посилно од многу други земји.

Следниот период ќе биде критичен за земјоделците, но и за сите потрошувачи.