ММФ: Растот на македонската економија забрза, но конверегнцијата со ЕУ останува бавна

Растот на Северна Македонија се забрза во последните години, но конвергенцијата на приходите со Европската Унија остана бавна, додека обновениот шок на цените на енергијата претставува нов предизвик за креаторите на политиките, се вели во денеска објавенот соопштениет ма ММФ, по завршените консултациите за Член IV за 2026 година со нашата земја.

Од ММФ посочуваат дека приоритет е да се зајакне отпорноста на шокови, што бара координирани монетарни и фискални политики за ограничување на инфлацијата и зајакнување на надворешната и фискалната одржливост, како и дека се потребни структурни реформи за зголемување на продуктивноста и неутрализирање на влијанието од емиграцијата и стареењето на населението.

Подобрувањето на енергетската ефикасност и забрзувањето на зелената транзиција се исто така клучни за подобрување на енергетската безбедност, намалување на ранливоста од шокови на цените на енергијата и поддршка на одржливиот раст.

Во извештајот се вели дека економскиот раст се зајакна на 3,5 проценти во 2025 година, поттикнат од робусни инвестиции и приватна потрошувачка во услови на тесни услови на пазарот на трудот. Инфлацијата постојано се намалуваше во почетокот на 2026 година, но повторно се зголеми во март, како одраз на обновените притисоци од повисоките глобални цени на енергијата. И покрај недостигот на приходи, фискалните цели беа исполнети во 2025 година, а јавниот долг малку се намали, поткрепен со силен номинален раст на БДП.

Гледајќи напред, се предвидува растот да биде умерен на 3,1 процент во 2026 година, бидејќи глобалниот енергетски шок ќе влијае на активноста, додека се очекува инфлацијата да се зголеми на 4,5 проценти. Се очекува јавниот долг да остане генерално стабилен на околу 60 проценти од БДП, а дефицитот на тековната сметка да се прошири на краток рок поради повисокиот увоз на енергија пред да се стесни на среден рок. Ризиците за перспективите се насочени кон надолу и произлегуваат главно од надворешни шокови, вклучувајќи ја нестабилноста на цените на енергијата, послабиот раст кај клучните трговски партнери и глобалното финансиско затегнување. На домашен план, фискалните падови – особено поврзани со платите, пензиите и големите инфраструктурни проекти – би можеле да ја поткопаат фискалната консолидација и довербата. Во исто време, девизните резерви остануваат соодветни, а банкарскиот сектор е добро капитализиран и ликвиден.

Извршните директори на ММФ се согласија со суштината на оценката на персоналот. Тие го поздравија силниот раст и економската отпорност на Северна Македонија и покрај тешката надворешна средина. Забележувајќи ги пречките од глобалниот енергетски шок, вклучително и од обновените инфлаторни притисоци, и постојаните празнини во продуктивноста и демографските притисоци, директорите ја нагласија потребата од обнова на политичките бафери и унапредување на реформите за да се заштити макроекономската стабилност и да се поддржи конвергенцијата на приходите со Европската Унија (ЕУ).

Во соопштението се додава дека директорите ја поздравија континуираната посветеност на властите на фискалната консолидација за зајакнување на отпорноста и заштита на одржливоста на долгот и забележаа дека намалувањето на дефицитот на 3,5 проценти од БДП во 2026 година ќе бара веродостојни, конкретни мерки.

На среден рок, тие ја видоа предноста во следењето на поамбициозен пат на консолидација заснован на фискалната рамка. Во тој контекст, тие ја нагласија потребата од намалување на даночните расходи, зајакнување на даночната администрација и ограничување на тековните расходи за плати и пензии, како и подобрување на ефикасноста на јавните инвестиции.

Директорите забележаа дека поддршката поврзана со енергијата треба да биде привремена и добро насочена кон ранливите домаќинства и препорачаа постепено укинување на преостанатите намалувања на даноците. Тие, исто така, ја нагласија важноста од подобрување на фискалната транспарентност и зајакнување на управувањето со претпријатијата во државна сопственост.

Тие се согласија дека е потребна доволно рестриктивна монетарна политика за да се ограничи инфлацијата и да се заштити фиксниот девизен курс, и ја нагласија важноста на подготвеноста на властите да дејствуваат решително за трајно враќање на инфлацијата на нивоа конзистентни со ценовната стабилност. Тие ја поздравија модернизацијата на рамката на монетарната политика и охрабрија понатамошни напори за зајакнување на управувањето со ликвидноста и автономијата на централната банка.

Директорите го поздравија тоа што финансискиот систем останува стабилен. Забележувајќи ги ризиците од брзиот раст на кредитите и зголемената изложеност на недвижности, тие охрабрија континуирана будност и подготвеност за спроведување дополнителни макропрудентни мерки, доколку е потребно. Директорите, исто така, препорачаа продолжување на усогласувањето на банкарското законодавство со стандардите на ЕУ и понатамошно зајакнување на имплементацијата на спречување перење пари/финансирање на тероризам.

Поздраве е и напредокот во рамките на Механизмот за реформи и раст на ЕУ и охрабрија понатамошни напори за зајакнување на рамките за продуктивност, управување и борба против корупцијата. Унапредувањето на реформите на пазарот на трудот, енергетскиот сектор и државните претпријатија останува важно.

Се очекува дека следната консултација според Член IV со Република Северна Македонија ќе се одржи во стандардниот 12-месечен циклус.

По објавеното сооппштение од ММФ, се огласија и од Народната банка и од Министерството за финансии.

Од НБ велат дека ММФ оценува дека финансискиот систем и натаму е стабилен, а банкарскиот сектор е добро капитализиран и високо ликвиден. Според извештајот, стапката на адекватност на капиталот изнесува 19,4%, значително над регулаторните барања, додека учеството на нефункционалните кредити е намалено на историски најниското ниво од 1,9%. Ликвидноста и профитабилноста на банкарскиот систем и натаму се силни, со што дополнително се потврдува неговата отпорност.

Според НБ, оцените на Извршниот одбор на ММФ претставуваат потврда за стабилноста и отпорноста на домашниот финансиски систем и за унапредувањето на рамката за водење на монетарната политика, во услови на зголемена надворешна неизвесност.

Од Министерствот за финансии велат дека ММФ ја потврди стабилноста и отпорноста на македонската економија – извештајот со позитивни оценки за економскиот раст и фискалните политики.

Мисијата на ММФ беше спроведена во периодот од 18 до 31 март 2026 година, а извештајот е подготвен врз основа на прелиминарните наоди објавени по нејзиното завршување. Консултациите по членот 4 се редовни и се спроведуваат еднаш годишно.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save