Пет земји ја блокираат Србија на нејзиниот пат кон ЕУ

Најмалку пет земји-членки на Европската унија во моментов директно ја блокираат Србија на нејзиниот пат кон ЕУ, односно не го поддржуваат отворањето на кластерот 3 во пристапните преговори на Србија за членство. Покрај Холандија, чиј претставник официјално го потврди ова за Радио Слободна Европа, меѓу земјите што се противат се трите балтички држави и Шведска.

Весникот „Данас“ пишува дека овој пристап е без преседан во европската интеграција на Србија и дека претставува сериозен аларм, ако граѓаните на Србија се грижат за европската иднина на земјата.

Соговорниците на „Данас“ ги посочуваат властите на Александар Вучиќ како одговорни за таквиотслучај, забележувајќи дека тој во голема мера ги потрошил сите заслуги и кредибилитет за намерата Србија да напредува по европскиот пат, со корумпиран начин на владеење и начин што ги крши човековите права и ја укинува слободата на говорот.

Како што објави РСЕ, причините за спротивставување на отворањето на Групата 3 главно се однесуваат на состојбата на владеењето на правото, додека во случајот на одредени земји, фактот дека Србија не воведе санкции против Русија поради инвазијата на Украина не може да се игнорира.

Невоведувањето санкции против Русија беше првата причина зошто процесот на преговорите за пристапување на Србија со ЕУ беше практично блокиран од декември 2021 година. Во меѓувреме, имаше влошување на владеењето на правото, што се рефлектира во извештаите на Европската комисија.

Кластерот 3 се однесува на конкурентноста и инклузивниот раст и вклучува осум поглавја од преговорите. Во 2021 година, Европската комисија оцени дека критериумите за негово отворање се исполнети.

„Општо познат факт е дека Холандија е членката на ЕУ која е најфокусирана на владеењето на правото во земјите од Западен Балкан. Доказот е дека во секоја амбасада во регионот имаат посебен службеник кој ја следи само оваа област, како и посебен дел од средствата за оваа намена. Ова резултира со фактот дека нивните информации за оваа област се исклучително добри и нема начин да ги убедат дека се случуваат позитивни промени, ако во суштина ги нема. Таквиот јасен став на Холандија е всушност порака дека стратегијата – создавање проблеми со цел нивно решавање – едноставно не функционира“, вели за „Данас“, Горан Милетиќ, основач и извршен директор на фондацијата „Балкан напред“.

Веста е секако Шведска, додава тој, и истакнува дека таа земја била доста наклонета кон властите во Србија, како и дека нејзиниот став се променил сосема ненадејно пред неколку години.

„Иако некои го поврзуваат со антиимигрантската партија која ја поддржува малцинската влада, она што неформално го слушнав е дека оваа промена всушност е поврзана со фактот дека шведските власти едноставно не гледаат ни најмал напор од страна на Србија за продолжување на европската интеграција. Факт е дека парламентарните избори во Шведска се во септември и се очекува промена на владата, но не верувам дека овој став кон отворањето на кластерот ќе се промени толку лесно“, објаснува Милетиќ.

Балтичките држави, Естонија, Летонија и Литванија, се исто така новина и нивното мислење можеби би можело да се промени доколку има напредок во однос на надворешната политика и односите со Русија, а меѓу скептиците има и неколку други држави кои немаат толку тврд став, но ќе ги поддржат претходните четири кога ќе се гласа, додава тој.

„Во секој случај, суштината е губењето на довербата во властите во Србија (која е во пораст, оправдувања и објаснувања во кои земјите-членки повеќе не веруваат) и во ситуацијата на терен која сè уште се влошува. Од друга страна, не постои такво нешто како ‘крената рака од Србија’, но веројатното влегување на Црна Гора во ЕУ ќе биде јасна порака до граѓаните на Србија“, заклучува Горан Милетиќ.

Наим Лео Бешири, директор на Институтот за европски прашања, за „Данас“ вели дека ова не е уште едно во низата дипломатски недоразбирања, туку сериозен политички сигнал дека довербата на значаен дел од земјите-членки на ЕУ во владата на Александар Вучиќ повеќе не постои.

„Кога пет земји од различни делови на Европа, со различни политички традиции и со различни приоритети на надворешната политика истовремено го блокираат напредокот на Србија, тогаш повеќе не станува збор за индивидуални резерви, туку за создавање поширок консензус дека Србија сериозно отстапила од европскиот пат. Со други зборови, договорело до нокти“, вели Бешири.

Таков неповолен став кон Србија не е забележан од почетокот на пристапните преговори, вели тој.

„Во минатото, поединечните држави го забавуваа или блокираа отворањето на кластерите, но никогаш не сме имале ситуација во која истовремено се собираа приговори за владеењето на правото, човековите права, изборните услови и надворешната политика. Ова значи дека проблемот повеќе не е отворено прашање, туку дека сè поголем број земји-членки веруваат дека постои системски проблем во начинот на кој се води Србија денес. Кога на тоа ќе се додаде фактот дека во Европскиот парламент се очекува нова критичка резолуција за Србија, како и сè погласните барања за преиспитување на исплатата на средствата од европскиот План за раст доколку нема суштински реформи, станува јасно дека последиците можат да бидат многу посериозни од уште еден застој во преговорите. Ова може да значи помалку европски средства, забавување на инвестициите, послаба економска перспектива и дополнително растојание од членството на Србија во Европската унија“, истакнува Бешири.

На прашањето дали претседателот Вучиќ може да го промени овој тренд, тој одговара потврдно.

„Теоретски, може, но тоа веќе не е можно со дипломатски пораки или лични односи со европските лидери. Со години, Европската унија покажуваше трпение и беше подготвена за компромис во име на регионалната стабилност. Денес, тој кредит на доверба е очигледно при крај. Без видливи и мерливи резултати во областа на владеењето на правото, слободните избори, борбата против корупцијата и усогласувањето со заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ, тешко е да се очекува промена во ставот на земјите-членки. Со други зборови, ако Косово го признае утрешниот ден, што често е слоган на Вучиќ за нас веднаш да станеме членка на ЕУ, тоа би значело речиси ништо, бидејќи корупцијата, криминалот и сериозно уништените граѓански слободи, вклучувајќи ја слободата на избор, собирање и медиуми, се претворија во крваво црвена боја. Само промена на владата може да нè извлече од тоа, а не лажливиот Вучиќ кој е на власт подолго од Милошевиќ“, забележува Бешири.

Најголемиот проблем не е што Србија ја изгуби поддршката од една или две земји, додава тој, туку проблемот е што меѓу сè поголем број земји-членки се формира верување дека сегашната влада повеќе не е сигурен партнер за спроведување на европските реформи.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save