INFOMAX.MK

Кога Европската Унија реши во новиот пакет санкции против Русија да ги вклучи рускиот православен патријарх Кирил и поранешниот претседател на „Лукоил“, Вагит Алекперов, само една земја-членка се спротивстави – Бугарија, пишува Дојче Веле.

На својот прв состанок на Европскиот совет на 18 јуни како бугарски премиер, Румен Радев најави дека Софија ќе стави вето на пакетот санкции, кој опфаќа 34 лица и 47 компании, доколку овие две имиња не бидат отстранети од листата.

Иако Радев ја поддржа одлуката за отворање преговори на ЕУ со Украина и се сретна со украинскиот претседател Володимир Зеленски во Брисел, истовремено јавно ја бранеше улогата на Руската православна црква во бугарската историја и го опиша Алекперов како инвеститор кој вложил значајни ресурси во единствената нафтена рафинерија во земјата.

Заканата за вето доаѓа кратко по одлуката на Бугарија да ја прекине државната испорака на оружје за Киев, што отвори дилеми дали надворешната политика на Софија сè повеќе се води од внатрешни интереси наместо од заедничката позиција на ЕУ.

Економски интереси и спорот со „Лукоил“

„Нема да дозволиме санкции што ѝ штетат на Бугарија и нејзината економија“, изјави Радев во Брисел.

Тоj предупреди дека мерките може да влијаат врз снабдувањето со ѓубрива и резервни делови за метрото во Софија, но клучната грижа ја истакна за работењето на рафинеријата на „Лукоил“ во Бургас.

По американските санкции кон компанијата во 2025 година, Бугарија ја презеде контролата врз своите домашни операции со назначување на специјален државен администратор. Швајцарската подружница „Литаско“, формален сопственик на имотот, го оспори потегот како незаконска експропријација и предупреди на можни правни постапки.

Според бугарскиот министер за економија, спорот може да ја изложи државата на обврски до три милијарди евра. Радев тврдеше дека санкционирањето на Алекперов би било „како да си пукаат во нога“, иако не објасни конкретно како тоа би влијаело врз работењето на „Лукоил“ во Бугарија.

Контроверзни историски и религиозни аргументи

Радев изнесе и аргументи поврзани со религијата, нагласувајќи дека Бугарската православна црква треба да има став за санкциите против патријархот Кирил. Сепак, според уставот, Бугарија е секуларна држава и црквата нема формална улога во надворешната политика.

Иако призна дека не го интересира лично Кирил, премиерот ја поврза својата позиција со историската улога на Руската православна црква во ослободувањето на Бугарија од Османлиската империја во 1878 година, нагласувајќи дека „се едно семејство“.

Овие тврдења беа оспорени од историчари. Александар Стојанов од Бугарската академија на науките оцени дека руската црква немала независна улога во бугарското ослободување, бидејќи била под контрола на руската империја.

Политички реакции и поделби во општеството

Недостатокот на јасни аргументи предизвика критики од двете најголеми опозициски партии – ГЕРБ и „Демократска Бугарија“, кои ја обвинија владата дека дозволува руските интереси да влијаат врз надворешната политика.

И покрај тоа, дел од јавноста ја поддржува позицијата на Радев. Според Евробарометар, 45% од Бугарите не ги поддржуваат санкциите против Русија – значително над просекот на ЕУ.

Позицијата на ЕУ и потенцијални последици

Други православни земји членки како Грција и Романија го поддржаа пакетот санкции, вклучително и мерките против патријархот Кирил поради неговата поддршка за војната во Украина.

Експертите предупредуваат дека евентуалното бугарско вето може да ја наруши европската стратегија во критичен момент. Според анализите, потегот би можел да ја доведе во прашање улогата на Бугарија во ЕУ и да создаде тензии меѓу националните и заедничките интереси.

Иако Радев обезбеди политички поени на домашен план и доби одобрение за нова транша од европските фондови за закрепнување, останува неизвесно дали Софија навистина ќе го блокира пакетот санкции на состанокот на постојаните претставници на ЕУ.