INFOMAX.MK

Иако сите членови на владејачката коалиција тврдат дека нема услови за промена на сегашната бугарска позиција и дека таа ќе остане иста, информациите за претстојното укинување на ветото се повеќе од случајни и спорадични.

Ваквите индиции, но и конкретните обвинувања кон премиерот Кирил Петков, не доаѓаат од други места, туку од официјални претставници на партиите во коалицијата. Самиот министер за надворешни работи, г-ѓа Генчовска, постојано споменуваше постоење на две надворешни политики, а се жалеше и на некоректна интервенција на луѓе од тимот на премиерот на нејзината област на оваа тема. Какви и да се потезите на претставниците на двете надворешни политики и на европските лидери и институции, тие ќе се случат во следните неколку дена.

Што е следно?

Ако некој си поставил цел во рамките на француското претседателство да има „пробив“ со кој Македонија може да ги започне преговорите за членство во ЕУ, формално тоа може да се случи само на 23 и 24 јуни, кога ќе се одржи последниот Европски совет на ова претседателство. Дел од програмата на овој совет е планирана и за таканаречениот „Лидерски состанок ЕУ-Балкан“, на кој заедно со европските лидери ќе присуствуваат и премиерите од Западен Балкан. За да биде донесена конечна одлука од највисокото европско тело, таа мора претходно да биде подготвена, договорена и одобрена со целосно едногласност на неколку пониски тела во европската хиерархија. Пред сè, ова е Советот за општи работи, на кој земјите се претставени од нивните министри за надворешни работи, односно Бугарија е претставена од нејзиниот министер за надворешни работи, г-ѓа Генчовска; нејзиниот состанок е закажан за 21 јуни. Самиот Совет за општи работи, пак, го подготвува Корепер, составен од постојаните претставници на земјите-членки во Брисел, а за Бугарија тоа е амбасадорот Румен Александров. Неговата седница е закажана за 15 јуни, а предлогот за Македонија мора да се достави до него. Иако евентуалната одлука за укинување на бугарското вето е целосно во надлежност на бугарската влада, премиерот Кирил Петков во неколку наврати изјави дека таквиот чекор нужно ќе помине преку одобрение на Народното собрание. За да се случи тоа пред седницата на Корепер на 15 јуни, бугарскиот парламент мора да расправа и одобри на редовните седници на 7, 8 или 9 јуни документ врз основа на кој Министерството за надворешни работи ќе го подготви официјалниот став на Бугарија пред различните нивоа на Европскиот совет.

Каква е моменталната бугарска позиција?

Позицијата на Бугарија за почеток на преговорите за членство во ЕУ се заснова на четири фундаментални документи: Договорот за пријателство, добрососедство и соработка од август 2017 година, владиниот рамковен став од октомври 2019 година, по што следи декларацијата на Националното собрание и одлуките на Консултативен совет за национална безбедност под претседателот од јануари 2022 година. Рамковната позиција, на која се однесуваат другите два документи, јасно и детално ги опишува условите и фазите што Македонија мора да ги исполни за да започне преговарачкиот процес. Рамковниот став е експлицитно наведен и во коалицискиот договор на четирите политички субјекти кои го сочинуваат актуелното владејачко мнозинство. Скопје досега исполни само еден од условите, а тоа е да испрати дипломатска нота во која ќе се прецизира дека употребата на краткото име РСМ „Северна Македонија“ не изразува територијални претензии кон соседните земји. Кон други услови, напредокот е нула.

Како може Софија да го укине ветото на PCM?

Ако претпоставиме дека владејачката коалиција и бугарскиот премиер се искрени во нивните тврдења дека бугарскиот став и услови остануваат непроменети, тогаш единствената практична можност Бугарија да се согласи да даде согласност за почеток на преговорите за членство во ЕУ е ако бугарскиот условите се целосно вградени во самата преговарачка рамка, која Европскиот совет ќе ја одобри за Македонија. Само така бугарската страна би имала какви било гаранции дека условите што ги има за Скопје во иднина ќе бидат запазени и исполнети. Во случај на непочитување, Софија би имала легитимно право да го санкционира – преку Европскиот совет и неговите формати, неусогласеноста за која станува збор. За да се случи тоа, бугарската страна мора во преостанатите денови да ги убеди своите европски партнери дека бугарските услови можат и мора да се појават како „европски“ услови во преговарачката рамка на Македонија.

Постои втора, теоретска можност во која Софија би можела да го укине ветото. Ако и покрај многуте ветувања, бугарската влада сепак се откаже од сегашната позиција и ја замени со нови, посакувани, заеднички, временски и просторно одложени очекувања и се обиде тоа да и го претстави на јавноста како мала уредувачка промена. Ваквата промена ќе треба да добие мнозинство во бугарскиот парламент, вклучително и цената на можната поддршка на опозицијата и игри со кворум. Поддржана со помпа од европските и прекуокеанските лидери, „креативната“ одлука ќе се рекламира, се разбира, како огромен успех за бугарската влада и дипломатија.

Има и трета опција, а тоа е бугарската позиција да остане непроменета и ветото да не се укине. Во оваа верзија, со право, ќе има многу разочарани, особено меѓу оние надвор од Осогово, на запад или преку океанот, на кои случајни луѓе им даваат неодговорни и наивни ветувања.

Извор:БГНЕС