Бугарски анализи: Србија е тројанскиот коњ на Русија во срцето на Европа

Тајната посета на рускиот заменик министер за надворешни работи на Србија, Александар Грушко го откри стратешкото партнерство меѓу Белград и Москва. Грушко беше во Белград на 13 и 14 октомври. Неговата посета се дозна од информациите на руското Министерство за надворешни работи на 15 октомври и од интервјуто на самиот Грушко за провладината веб-страница „Спутник“, пишува БГНЕС.

Според Вучиќ, десната рака на Сергеј Лавров бил во Белград на „консултации со руските амбасадори од регионот, бидејќи вакво нешто не може да се случи никаде на друго место“. „Немав официјална средба. Имавме работен ручек, бидејќи со оваа личност се познавам одамна“, изјави шефот на државата на Србија по повод тајната мисија на Грушко.

Вучиќ отиде уште подалеку во своето збунето објаснување, велејќи дека „протоколот не бара информациите за таква посета да бидат јавно објавени“. Но, во исто време, на веб-страницата на претседателот Александар Вучиќ, имаше детални информации за неговата средба со рускиот амбасадор во Белград, Александар Ботсан-Карченко. Таквите разговори обично се одржуваат пред важна посета на високо ниво.

Објаснувањата на Грушко за целите на неговата посета на Белград радикално се разликуваат од оние на Вучиќ. Тој во интервјуто за „Спутник“ никаде не спомнува консултации со руските амбасадори од регионот, туку ја нагласува посетата на „Руско-српскиот хуманитарен центар во Ниш“.

„Целта на мојата посета беше да одржам консултации со раководството на Србија, со Министерството за надворешни работи на Србија. Многу сум благодарен на претседателот Вучиќ, кој не прими. Разговаравме за тензиите во Косово и Босна и Херцеговина. Имавме напорна програма на посети на културни места кои ги поврзуваат рускиот и српскиот народ.Но многу поважна беше посетата на „Руско-српскиот хуманитарен центар во Ниш“.Таму уште еднаш се уверивме дека партнерството на полето на вонредни ситуации е од големо значење и дека овој центар треба да стане регионален лидер на ова поле. Горди сме што станува сè попопуларен и имаме намера да го развиваме на секој начин“, ги објасни целите на своето патување во Србија, Александар Грушко.

Неговата посета доаѓа само неколку недели откако Србија потпиша договор со Русија за меѓусебни „консултации“ за прашања од надворешната политика. Српскиот министер за надворешни работи Никола Селаковиќ го потпиша документот заедно со рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров во рамките на состанокот на Генералното собрание на ОН во Њујорк. Планот за консултации се очекува да трае две години. Србија е единствената земја во Европа која одби да ги поддржи санкциите против Русија, да ја осуди агресијата против Украина, но наместо тоа ги зголеми воздушните летови меѓу Белград и Москва.

Посетата е интересна и од аспект на новиот состав на владата на Ана Бурнабиќ, кој допрва треба да го одобри парламентот. Тоа јасно покажува смена на проевропски фигури и назначување на доста контроверзни и компромитирани личности како што е Ивица Дачиќ за министер за надворешни работи. На прошталната прес-конференција по повод нејзиното заминување од Владата, поранешната министерка за рударска индустрија и енергетика Зорана Михајловиќ истакна дека нејзиниот став е Србија да биде на Запад, Србија да биде во Европа. „Претседателот многу добро знае каде треба да одиме и какви одлуки треба да донесеме. Таму бев малцинство како човек кој се залагаше Србија да биде на запад, а не на исток, но тоа не значи дека ние кои се во малцинство, не сме во право.Верувам дека на Србија ѝ е место во Европа и ЕУ, секогаш ќе се борам Србија да биде на запад, а не на исток“, рече и Михајловиќ.

„Руско-српскиот хуманитарен центар во Ниш“ се наоѓа на околу 170 километри од Софија. Неговата цел останува непозната до ден-денес. Официјално помага при пожари, поплави и други природни катастрофи. Но, секоја посета на висок руски дипломат се чува во тајност.

Неговата приказна започнува релативно неодамна. На 20 октомври 2009 година, Русија и Србија одлучија да соработуваат во вонредни ситуации поврзани со природни катастрофи, несреќи предизвикани од човекот и ликвидација на нивните последици. Три години подоцна, на 25 април 2012 година, центарот стана реалност по потпишувањето на билатералниот владин договор. Истиот беше потпишан од српскиот министер за внатрешни работи и тогашниот руски министер за вонредни ситуации, генерал Сергеј Шојгу, моментално министер за одбрана, еден од архитектите на руската инвазија на Украина и еден од најблиските соработници на претседателот Владимир Путин оттогаш. 1999 г.

Во последните десет години односите меѓу Србија и Русија беа повеќе од пријателски – тие можат да се дефинираат како стратешки. Голема заслуга во стекнувањето на овој лик имаат Александар Вучиќ и идниот министер за надворешни работи Ивица Дачиќ. И двајцата се политичари кои пораснаа под закрилата на покојниот југословенски диктатор Слободан Милошевиќ за време на крвавите етнички војни во 1990-тите – едниот како негов министер за информации, а другиот како негов портпарол.

Економската зависност на Белград од Москва се прошири и во областа на безбедноста. Две работи играат главна улога овде: „Руско-српскиот хуманитарен центар во Ниш“ и директните испораки на руско оружје, вклучувајќи модерни системи за воздушна одбрана „Панцир С“, ловци МиГ-29 и модернизирани тенкови, кои му помагаат на Белград да ја промени стратешката рамнотежа во регионот во негова корист.

На 15 ноември 2017 година, командантот на единиците на американската армија во Европа, ген. Бен Хоџис има да каже за RSHC: „Не верувам дека тоа е хуманитарен центар. Тоа е фасадата, но тоа не е нејзината цел. Треба да има малку поголема транспарентност и би ја поздравил поканата да одам таму и да ја посетам“.

RSHC се наоѓа во непосредна близина на аеродромот во Ниш. Разумно се наметнува и прашањето за руско-српските вежби кои може да поминат до центарот и преку воениот аеродром Батајница кај Белград.

На средбата во мај 2021 година со српскиот министер за внатрешни работи Александар Вулин, актуелниот министер за вонредни ситуации Евгениј Зиничев изјави дека РСХЦ е единствен и најголем центар од ваков вид на Балканот, а амбасадорот на Руската Федерација во Србија Александар Ботсан-Карченко го нарекува еден од најважните проекти меѓу двете братски земји. Се наоѓа на вториот по големина српски меѓународен аеродром „Константин Велики“ и по потреба може да стане база од која може да се контролира територија во радиус од најмалку 300 километри, која покрај Србија ги опфаќа и Косово, Црна Гора, Република Македонија и делови од Босна и Херцеговина, Романија и речиси половина од Бугарија.

Кремљ постојано бараше Србија да му даде специјален статус на РСХЦ на рускиот персонал кој работи во центарот преку договор за дипломатски имунитет, услови за живот и привилегии, изедначувајќи го со дипломатска мисија. Ова ги поттикна сомнежите на некои западни земји, пред сè на САД, дека може да стане руска воена база. Од друга страна, пристапот на дипломатските претставници акредитирани во Србија до РСХЦ останува многу ограничен, што дополнително ги подгрева шпекулациите за тоа што се случува таму.

Засега нема објавено информација од РСХЦ дека се врши воздушно набљудување и извидување над Косово каде се наоѓа најголемата американска логистичка база на Балканот „Бондстил“ или соседните земји. И тоа тешко дека е потребно, бидејќи Србија и Русија разменуваат доверливи податоци како земји партнери и сојузнички земји. Дополнително, веројатната цел на постоењето на РСХЦ во руските планови е првенствено атрактивната идеја за распоредување воена база во задниот дел на НАТО во случај на потреба.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save