Дописничка ги објави деталите од пропаднатите преговори меѓу САД и Иран

Во сабота, во два часот наутро, авионот на иранската делегација, стар Ербас од Мераџ, слета во воената база Нур Кан во Равалпинди, Пакистан. Мохамед Галибаф, моќна личност од Техеран кој не се појавил во јавноста 40 дена, и високиот дипломат Абас Арагчи, придружувани од делегација од над седумдесет луѓе, се симнаа по скалите и се качија на црвениот тепих.

Тие беа пречекани од пакистанскиот министер за надворешни работи и вицепремиер, Ишак Дар, како и најмоќниот човек во Исламабад, генерал Асим Мунир, во воена униформа. Седум часа подоцна, воздухопловните сили два слетаа на истата писта со американскиот потпретседател Џ.Д. Венс, Виткоф и Кушнер. Пречекот беше ист, но овој пат генералот Мунир носеше цивилна облека, објави италијанскиот дописник за Ла Република.

Историски преговори по 50 години
Тензичен почеток на еден историски ден за односите Иран-САД, со разговори во Исламабад меѓу две земји кои немаат дипломатски односи речиси 50 години и водеа две војни во последните 12 месеци, обете започнати од Вашингтон. Денот кулминираше со средба лице в лице и исцрпувачки преговори.

Галибаф, Венс и генерал Мунир поминаа часови во истата соба во хотелот „Серена“, луксузна зграда во рамките на силно обезбедуваната црвена зона на Исламабад, избрана за настанот.

Толку високо ниво на контакти меѓу двете земји не постоело од 1979 година. Сепак, ова не беше доволно за да се премости јазот и да се врати довербата. Преговорите заглавија во клучна точка: Ормутскиот теснец. Иранците бараа да ја задржат контролата, додека Американците беа непоколебливи дека водниот пат мора да се отвори повторно.

Од медијација до „бирјани“ дипломатија

Во текот на утрото, делегациите се менуваа со часови во резиденцијата на премиерот Шариф – прво ирански, потоа американски, па повторно ирански. Пакистанците собираа барања и претпоставки и разменуваа пораки меѓу страните, спроведувајќи таканаречена медијациска (шатл) дипломатија, која во минатото не даде добри резултати.

Во меѓувреме, меѓународниот печат беше изолиран во Конгресниот центар Џина, на помалку од еден километар од хотелот. Наскоро протекоа првите информации: Иранците бараа прекин на огнот на сите фронтови и одмрзнување на средства во вредност од шест милијарди долари.

Тоа беа средства што Бајден веќе ги вети во 2023 година како дел од размена на затвореници, под услов да бидат искористени за купување храна и лекови, но кои, поради настаните од 7 октомври, никогаш не пристигнаа во Техеран.

Се чинеше дека страните се соочуваат со непремостлив ѕид, но во 15 часот се случи првата пресвртница: фазата на индиректни преговори даде добри резултати и можеше да започне директната средба.

Ванс и Галибаф се сретнаа и се ракуваа. Се прошири и гласина дека делегациите имале работна вечера, па по посредничката дипломатија, тие преминале на, како што ја нарекуваат овде, „бирјани дипломатија“, според традиционалното пакистанско јадење од зачинет ориз, месо и зеленчук.

Преговорите продолжија. На политичките лидери им се придружија голем број технички тимови задолжени за економијата, нуклеарните прашања и санкциите. Во иранскиот тим беа вклучени тврдокорни, поранешни членови на Пасдаран, како и Хемати, кого претседателот Пезешкијан, како кандидат за реформисти, прво го назначи за министер за надворешни работи, а потоа и за гувернер на Иранската централна банка.

Широкиот консензус на Техеран, во присуство на Венс, доведе до првиот резултат: договор во принцип за траен прекин на огнот и „регионална безбедност“, откри пакистански извор. Ова подразбира прекин на американските и израелските напади врз сојузниците на Иран, како и ракетните напади на Иран врз американските бази на Блискиот Исток и сојузниците во Заливот.

Исто така, беше постигнат принципиелен договор за „хуманитарна реконструкција“, насочен кон населението и цивилната инфраструктура „на сите фронтови“, односно во сите земји погодени од конфликтот. Тоа беше неочекуван пресврт на настаните што ги зголеми надежите за позитивен исход, но оптимизмот беше краткотраен.

Сè запира поради Хормускиот Проток

Доцна навечер, додека техничките тимови веќе разгледуваа нацрт-договори, застојот околу Хормускиот Проток се претвори во целосна блокада. Иранците инсистираа на промена на поморскиот ред во Персискиот Залив, додека Вашингтон и неговите сојузници бараа спротивното – слобода на пловидба.

Предлогот за заедничко иранско-американско управување со каналот не се реализираше. И покрај ова, делегациите не ја напуштија преговарачката маса.

Преговорите продолжија до доцна во ноќта, што беше јасен знак дека постои волја за постигнување договор. Во меѓувреме, Пакистанците одржуваа контакт со сите други индиректно вклучени актери: Саудијците, Кинезите, Египќаните, Турците и Емиратите, создавајќи заштитен прстен околу дипломатијата.

Во еден часот наутро, преговорите сè уште беа во тек. Џ.Д. Венс, Стив Виткоф, Кушнер, Арагчи и Галибаф беа во хотелот „Серена“ повеќе од девет часа, а разговорите продолжија до доцна во ноќта.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save