INFOMAX.MK

Цените на нафтата нагло паднаа, а акциите пораснаа во средата, откако американскиот претседател Доналд Трамп се согласи на двонеделен прекин на огнот со Иран, што поттикна надежи дека повеќе нафтени танкери наскоро ќе можат да транзитираат низ клучниот Ормуски теснец.

ВТИ, американскиот репер за сурова нафта, падна за речиси 16% на 95 долари за барел – сè уште значително над нивото од 67 долари на кое се затвори на 27 февруари, пред почетокот на војната. Фјучерсите на Брент сурова нафта, глобалниот репер, се намалија за 14% на 93,8 долари за барел.

И покрај остриот пад, неизвесноста околу прекинот на огнот останува, особено во однос на брзото обновување на транзитот низ теснецот, низ кој вообичаено поминува околу 20% од светската понуда на нафта.

Војната на Блискиот Исток – и фактичкото затворање на клучниот Ормуски теснец – го предизвика најголемиот шок во снабдувањето со нафта досега, запирајќи приближно 12 до 15 милиони барели сурова нафта дневно.

„Пазарот беше желен за добри вести, но останува да се види дали Ормускиот теснец целосно ќе се отвори,“ изјави Боб Мекнали, основач и претседател на Рапидан Енерџи Груп, за Си-Ен-Ен. „Тоа е суштината на проблемот, а засега Вашингтон и Техеран изгледа зборуваат еден покрај друг за тоа.“

Условите под кои танкерите ќе можат да поминуваат низ теснецот остануваат нејасни, при што иранската полуофицијална новинска агенција Тасним извести дека Иран и Оман планираат да наплатуваат транзитни такси — ситуација што веројатно нема да биде прифатлива за САД и нивните сојузници.

Иран исто така нагласи дека прекинот на огнот е само привремен. „Ова не е крај на војната, но сите воени гранки треба да ја следат наредбата на Врховниот лидер и да го прекинат огнот,“ се наведува во соопштението прочитано на државниот информативен канал ИРИБ.

Иран соопшти дека неговата војска ќе го регулира преминот низ Ормускиот теснец, што на земјата ѝ дава „единствена економска и геополитичка позиција,“ според изјава од Секретаријатот на Врховниот совет за национална безбедност.

Техеран во последните недели наплатувал околу 2 милиони долари од некои транспортни компании за да гарантира безбеден премин низ теснецот.

Транзитни такси од 1 до 2 милиони долари по танкер би додале околу 1 долар по барел на цената на нафтата транспортирана низ теснецот, според Нил Ширинг, главен економист на групацијата Капитал Економикс. Тоа претставува „умерено влијание врз глобалните енергетски практики“, но во пракса може да значи „де факто делумна национализација на транспортната рута“, додаде тој.

„Постојат значителни пречки што треба да се надминат пред договорот за прекин на огнот меѓу САД, Израел и Иран да се претвори во траен крај на војната.“

Трговците сега ќе бараат докази дека големите количини на нафта и природен гас заглавени во регионот на Заливот почнуваат да се движат низ теснецот.

Заклучно со вторник, 187 танкери натоварени со 172 милиони барели сурова и рафинирана нафта што се транспортира по море останале во Заливот, според Кплер, глобална компанија за трговска анализа.

Овој застој нема да се расчисти преку ноќ, со потенцијални долгорочни последици за енергетските пазари.

„Надвор од краткорочниот период, владејачкиот режим во Иран (веројатно) ја зацврсти својата политичка контрола и ја покажа својата способност да ги доведе глобалните пазари на нафта и гас на колена,“ напиша Карл Шамота од Корпеј Керенси Рисрч во белешка во вторникот вечерта.

Раст на берзите

Освен нафтата, веста за прекинот на огнот предизвика олеснувачки раст на берзите ширум светот. Јужнокорејскиот Коспи ги предводеше добивките во Азија, затворајќи со раст од 6,87%. Јапонскиот Никеи и хонгконшкиот Ханг Сенг пораснаа за 5,39% и 3,09% соодветно.

Во Европа, германскиот Дакс скокна за 4,6% во утринското тргување, а индексите во Париз и Лондон исто така забележаа солидни зголемувања. Американските фјучерси укажуваа на значително посилно отворање.

Трамп се согласи на прекинот на огнот помалку од два часа пред рокот во 20 часот по источно време за уништување на „целата цивилизација“. Тој рече дека договорот зависи од повторното отворање на Ормускиот теснец.

„Добивме предлог од 10 точки од Иран и веруваме дека тоа е изводлива основа за преговори,“ објави Трамп на Трут Соушал во вторникот вечерта.