Ако се излее хромот во Јегуновце цело Скопје ќе заболи од рак

Проблемот со депонијата на поранешен „Југохром“ во Јегуновце повторно се врати во јавноста, откако професорот Златко Илијоски предупреди дека таму има околу 7.000 тони шестовалентен хром и дека локацијата мора да се третира како опасен отпад. Според неговите проценки, во депонијата има околу 1,1 милион кубни метри материјал, односно повеќе од два милиона тони вкупна маса, што ја прави секоја идна интервенција и скапа и технички сложена.

Тревогата не е само во бројките, туку и во местоположбата на депонијата. Според експертите што со години го следат случајот, таа се наоѓа во чувствителен хидрогеолошки појас, во близина на Жеденскиот масив и изворот Рашче, што го отвора прашањето колкав е ризикот за подземните води што го хранат главниот водоснабдителен систем на Скопје.

Овој страв не се темели само на нови телевизиски настапи. Во научен труд објавен во 2021 година, меѓу чии автори е и Илијоски, се наведува дека во најголем дел од анализираните примероци на подземни и површински води околу индустриската депонија концентрациите на Cr6+ ги надминуваат максимално дозволените 0,01 милиграми на литар според македонските и европските стандарди за вода за пиење. Во дел од плитките подземни води биле измерени концентрации од 0,052 до 132,98 mg/l, а во дренажниот исцедок и до 725 mg/l.

Во меѓувреме, државата не е без документи, но сè уште е без конечна одлука. Министерството за животна средина било нарачател на студија изработена во 2024 година, која била доставена во декември истата година. Според информациите што ги објавија надлежните и експертите, се разгледувале неколку опции, од изнесување на отпадот надвор од државата, до третман на самото место. Како најреална варијанта во јавноста се посочува т.н. „саркофаг“ решение, односно долгорочно изолирање и стабилизирање на депонијата за да не доаѓа во контакт со вода.

Од Министерството велат дека депонијата е една од 16-те идентификувани жешки еколошки точки во државата и дека од 2005 година се обезбедуваат средства за континуирана работа на пречистителната станица, која ги третира водите од депонијата и подземните води од фабриката. Воедно признаваат дека системот е сложен и застарен, дека има чести проблеми со дренажата и пумпната станица и дека, иако досега не бил детектиран шестовалентен хром во изворот Рашче, понатамошна контаминација не може целосно да се исклучи.

Од ЈП „Водовод и канализација“ уверуваат дека водата што ја користат скопјани и натаму е безбедна за пиење. Според претпријатието, мониторингот на изворот Рашче, бунарите и мрежата се врши редовно, а досегашните анализи покажуваат дека водата ги исполнува пропишаните критериуми. Но токму тука е и суштината на целата приказна: водата денес е безбедна, а прашањето е што ќе се случува ако државата и натаму само ја следи состојбата, наместо конечно да го затвори деценискиот проблем во Јегуновце.

Јегуновце така повторно станува симбол на еден стар македонски модел: опасноста е позната, студијата е напишана, бројките се измерени, но решението сè уште чека. А кога станува збор за депонија со хром, во близина на извор од кој зависи Скопје, секое одложување носи тежина што одамна не е само локален проблем.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save