Дали Путин го „продаде“ својот стар пријател Мадуро?

Апсењето на венецуелскиот лидер ја разоткри новата геополитичка реалност во која Москва повеќе не ги брани сојузниците по секоја цена, туку тактизира меѓу Вашингтон, Пекинг и војната во Украина.

Николас Мадуро стоеше на Црвениот плоштад рамо до рамо со Владимир Путин, додека руските МиГ-авиони ја надлетуваа Москва по повод Денот на победата, во мај 2025 година, пренесе „Слободна Далмација“.

Тоа беше сцена што требаше да го симболизира мултиполарниот свет — Русија, Кина и Венецуела против „империјалниот Запад“. Само половина година подоцна, сè се урна: американски специјалци на 3 јануари оваа година слетаа на аеродромот во Каракас, го уапсија Мадуро и неговата сопруга и ги префрлија во Њујорк, каде што им се суди за меѓународна трговија со дрога.

ADVERTISING

Од Москва — тишина. Министерството за надворешни работи издаде само протоколарна изјава за „загриженост“ и повика на „дијалог меѓу Вашингтон и Каракас“. Путин, кој уште во декември му испрати новогодишна честитка на Мадуро, не изговори ниту збор.

„Русија повеќе не ги брани своите сојузници, таа се брани само себеси“
Како што пишува Financial Times, тоа не е случајна дипломатска тишина: станува збор за одмерен потег што открива нова фаза на руската надворешна политика — тивко повлекување од глобалната сцена со цел да се сочува енергија за војната во Украина и односите со Кина.

„Русија повеќе не ги брани своите сојузници, таа се брани само себеси“, пишува The Atlantic, истакнувајќи дека Москва е воено и економски преоптоварена за истовремено да одржува режими од Сирија до Латинска Америка.

Интересно, во ист тон се огласи и Politico, наведувајќи дека Кремљ „не бил изненаден од падот на Мадуро“ и дека Вашингтон „дискретно ја информирал Москва за планираната операција“. Со други зборови, САД се погрижиле Путин да не реагира.

„Стратешко стегање на кинеските енергетски артерии“
Додека руската печат пишува за Мадуро само во рубриките на хроника, кинеските медиуми реагираат вознемирено.

Венецуела со години беше кинеска енергетска експанзија во Латинска Америка, со инвестиции поголеми од 60 милијарди долари. По заминувањето на Мадуро, целата таа мрежа се распаѓа.

Foreign Policy во најновата анализа сугерира дека американската акција во Венецуела имала двоен цел: не само „враќање на влијанието во западната хемисфера“, туку и „стратешко стегање на кинеските енергетски артерии“.

Ако Пекинг го загуби пристапот до венецуелската нафта, ќе биде принуден да го зголеми увозот од Русија, по цени што ги диктира Москва.

Така Путин, иако јавно молчи, всушност профитира. „Тоа е тивка симбиоза“, пишува FP: „Американците ги исфрлаат Кинезите од Латинска Америка, а Русите го преземаат енергетскиот вишок што ѝ е потребен на Кина“.

Со други зборови, Путин можеби и не го „напуштил“ Мадуро — можеби го продал.

Тишината како стратегија
Во Вашингтон, претседателот Доналд Трамп го слави апсењето на Мадуро како „историски чин на американска правда“ и сигнал до сите „кои ги допираат американските интереси во дворот на западната хемисфера“.

Но, како што забележува The Economist, начинот на кој тоа беше изведено — брзината, прецизноста, минималната меѓународна реакција — покажува дека светот се променил. Во 21 век повеќе не е потребно да се испраќа војска за да се покаже моќ; доволни се политичка координација и разузнавачка тишина.

Русија тоа го знае. Воздржаното однесување на Путин не е слабост, туку свесно избегнување на ескалација во момент кога Москва се обидува да ги „нормализира“ односите со Вашингтон.

Додека администрацијата на Трамп презема подоминантна улога на посредник меѓу Украина и Русија, Кремљ знае дека отворена критика поради Венецуела може да го загрози новото, прагматично партнерство што му е клучно за преговорите во Европа.

„Путин сега можеби појасно го гледа личниот ризик“
Вестите за падот на Мадуро во Киев беа дочекани со мешавина од радост и претпазливост. Аналитичарите од Националниот универзитет во Киев сметаат дека овој настан може да има индиректни придобивки за Украина: отворањето на Венецуела за американските нафтени компании ќе ги намали цените на енергенсите, со што ќе се намалат руските приходи и капацитетот за долгорочно финансирање на војната.

Но, можно е Русија и да профитира, бидејќи ќе ја пополни празнината и ќе ја надомести нафтата што Кина ја добиваше од Венецуела.

Политологот Петро Олешчук додава и психолошки елемент: „Путин сега можеби појасно го гледа личниот ризик. Гадафи, а сега и Мадуро — тоа се огледала низ кои тој се гледа себеси“.

Ако Кремљ почувствува дека неговата безбедност не е загарантирана, тоа може да го забрза барањето политички излез од војната.

„Распад на рускиот екосистем на сојузници“
Западните аналитичари сè почесто зборуваат за „распад на рускиот екосистем на сојузници“. Москва веќе ја загуби Ерменија, во Сирија е маргинализирана, а сега и во Латинска Америка останува без упоришта. Сè е послаб и сојузот на земјите од БРИКС.

А Куба, традиционален сојузник, е под сè поголем притисок од Вашингтон и не сака да ризикува санкции поради поддршка на Русија. „Тоа е крај на една ера“, констатираат аналитичарите. „Светот во кој руските бомбардери покажуваа знамиња над Карибите повеќе не постои“.

Сепак, меѓу западните дипломати расте сомнежот дека тишината на Путин не треба да се толкува само како слабост. Некои во Брисел и Берлин сметаат дека Кремљ намерно избегнува јавен судир со САД затоа што подолгорочно го гледа односот со Кина. Ако Вашингтон го ослабне Пекинг во енергетска смисла, Русија автоматски се враќа во играта како неопходен посредник и извозник.

„Тоа е тивкиот триумф на Путин преку американската победа“, заклучува Euractiv во неодамнешен осврт.

Кремљ можеби молчи, но таа тишина одекнува
На површина, падот на Мадуро изгледа како американска победа и руски пораз. Но, во свет во кој енергетските и безбедносните врски вредат повеќе од политичките декларации, границите меѓу губитниците и победниците стануваат нејасни. Кремљ можеби молчи, но таа тишина одекнува.

Таа значи дека Москва повеќе не реагира по инерција, туку тактизира. А Мадуро, некогаш симбол на рускиот отпор кон Западот, сега е само фуснота во поширок геополитички судир од кој сите се обидуваат да извлечат барем трошка корист.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save