Денес се чека официјален став за состојбата во Гостивар

Над 2.200 жители на Гостивар побарале медицинска помош за неполна недела поради повраќање, дијареја, температура, стомачни болки и општа слабост. Денес, 19 јули, градот сè уште нема официјален одговор што ја предизвикало масовната појава на исти симптоми, иако водата од градскиот водовод е забранета за употреба, во системот била пронајдена неовластено поставена пумпа, а Обвинителството проверува дали е сторено кривично дело загадување вода за пиење. Министерот Клековски за денес најави појасни информации.

Бројката од 2.200 не претставува лабораториски потврдени случаи со ист причинител, туку збир на граѓани што се јавиле во здравствените установи со слични гастроинтестинални тегоби. Само во едно деноноќие биле прегледани уште 260 пациенти. Таквата концентрација на исти симптоми во еден град веќе не може да се објаснува само како вообичаен летен пораст на труења со храна, без темелна епидемиолошка истрага.

Првите пациенти во поголем број почнале да се јавуваат околу 13 јули. Наместо кризна и координирана комуникација, граѓаните во следните денови добиваа различни објаснувања. Директорот на гостиварската болница Емри Бајрами првично тврдеше дека секое лето има вакви тегоби, поврзувајќи ги со високите температури, ризичната храна и недоволното миење на овошјето и зеленчукот. Истовремено соопшти дека примероците од водата што ги испитал Центарот за јавно здравје биле исправни.

Неколку дена подоцна, Агенцијата за храна и ветеринарство издаде забрана за употреба на истата вода поради основано сомнение дека е загадена и небезбедна. Институтот за јавно здравје во препораките од 18 јули нагласи дека водата од градскиот водовод не смее да се користи за пиење, подготовка на храна, миење овошје и зеленчук, правење мраз, кафе, чај или храна за доенчиња. ИЈЗ предупреди дека водата не треба да се користи ниту по превривање, сè додека забраната официјално не биде укината.

Пресвртот се случил вечерта на 16 јули при инспекциски надзор во Вруток, каде што се наоѓа системот од кој Гостивар се снабдува со вода. Според информациите од надзорот, во главниот цевковод била поставена пумпа без одобрение, преку која директно се внесувала вода од реката Вардар. АХВ потоа ја забрани употребата на водата до добивање лабораториска потврда дека е безбедна.

Полицијата објави дополнително вознемирувачки информации. Според СВР Тетово, се проверува поставувањето три пумпи во речното корито, во близина на истекување отпадни води, со цел да се зголеми притисокот во водоводната мрежа. Јавното обвинителство отвори постапка и прибира документација, мостри и информации за да утврди дали постојат елементи на кривично дело загадување вода за пиење. Правната одговорност и точната поврзаност со заболувањата сè уште не се утврдени.

Локалните власти ги оспорија дел од овие наоди. Градоначалникот Валбон Лимани соопшти дека редовните анализи на ЈП „Комуналец“ покажувале дозволени вредности и дека нема докази за мешање на канализациска и водоводна вода. Според него, на посочената локација немало канализациска мрежа. Директорката на „Комуналец“, пак, тврдеше дека спорните пумпи работеле кратко и на 25 јуни, односно повеќе од две недели пред масовното јавување на пациенти.

Овие тврдења не го одговорија клучното прашање: зошто во систем за вода за пиење воопшто била внесувана речна вода преку опрема поставена без одобрение и дали водоводот бил целосно исчистен, дезинфициран и проверен пред повторно да се користи. Не е објавено ниту кој ја наредил интервенцијата, кој знаел за неа, колку време реално работеле пумпите и каков бил квалитетот на водата на местото од кое била зафатена.

Институтот за јавно здравје соопшти дека излегол на терен откако добил барање од Јавното обвинителство. Земени се примероци за микробиолошки и физичко-хемиски анализи, а лабораториската работа продолжи и во текот на викендот. Резултатите треба да му бидат доставени на Обвинителството, но до утрово не беше објавен целосен наод со конкретни параметри и можен причинител.

Токму редоследот на постапувањето ја зголемува недовербата. Масовното јавување на пациенти започнало неколку дена пред централните институции јавно да реагираат. Забраната за водата беше воведена дури на 17 јули, откако бројот на лица што побарале медицинска помош веќе надминал илјада. Националниот Институт за јавно здравје земал нови мостри по барање на Обвинителството, а не како јавно објаснета превентивна реакција веднаш по првото нагло зголемување на бројот на заболени.

Министерот за здравство Сашо Клековски изјави дека не верува оти толкав број луѓе можеле истовремено да се разболат од храна, но одби прогласување епидемија додека не се утврди причината. Микробиологот Никола Пановски го оспори ваквиот став, посочувајќи дека епидемијата се препознава според невообичаено големиот број лица со иста клиничка слика во определено место и време, а причинителот може да се утврдува и откако ќе бидат преземени епидемиолошките мерки.

Пановски проценува дека покрај регистрираните пациенти има уште неколку илјади жители со полесни симптоми кои не побарале лекарска помош. Неговата проценка не е официјална статистика, но укажува дека бројот од 2.200 може да го претставува само видливиот дел од кризата.

По речиси една недела, Гостивар доби забрана за вода, цистерни и низа меѓусебно спротивставени изјави, но не и единствен институционален извештај. Денес јавноста очекува да бидат објавени резултатите од мострите, откриениот микроорганизам или друг причинител, бројот на пациенти по денови и возраст, начинот на кој речната вода била внесена во системот и лицата што ја одобриле или ја премолчеле интервенцијата.

До објавувањето на резултатите не може фактографски да се тврди дека сите 2.200 граѓани се отруле од водата. Но институциите веќе потврдија три факти: во градот има масовна појава на исти симптоми, во водоводниот систем била откриена неовластена пумпа за внесување речна вода и водата е официјално забранета поради сомнение дека е загадена.

Забраната останува во сила. Граѓаните треба да користат исклучиво флаширана вода за пиење, подготовка на храна и одржување орална хигиена, сè до официјалното известување дека водоснабдителниот систем повторно е безбеден.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save