Иран има ново барање за прекин на војната – а тоа би можело да им донесе милијарди

Кога еден ирански функционер оваа недела состави список на барања за прекин на војната иницирана од САД и Израел, тој додаде ставка што претходно не беше дел од барањата на Техеран: признавање на иранскиот суверенитет над Ормутскиот теснец.

Тесниот воден пат, низ кој нормално поминува една петтина од светската нафта и течен природен гас (LNG), се појави како најмоќното оружје на Исламската Република. Иран сега се обидува да го претвори во извор на потенцијални милијарди долари годишни приходи и во точка на притисок врз глобалната економија, пишува CNN.

Иран долго време се закануваше дека ќе го затвори теснецот во случај на напад, но малкумина очекуваа дека всушност ќе го стори тоа или дека ќе биде толку ефикасен во нарушувањето на глобалните трговски текови. Размерот на последиците јасно ги прошири амбициите на Техеран, а новите барања сугерираат дека сака да ја претвори таа моќ во потраен инструмент.

Сообраќајот низ стратешкиот воден пат е доведен до речиси застој поради иранските напади, кои ги потресоа глобалните енергетски пазари и ги принудија земјите далеку над Персискиот Залив да преземат итни мерки за да обезбедат снабдување со гориво.

„Иран е малку изненаден од тоа колку е успешна неговата стратегија (во Ормуз) – колку е евтино и релативно лесно да се држи глобалната економија како заложник“, рече Дина Есфандијари од „Блумберг економикс“. „Една од лекциите од оваа војна е дека откри нова лост на моќ и веројатно ќе продолжи да ја користи. Монетизацијата е дел од тоа откритие.“

Вашингтон е остро свесен за ризикот. Американскиот државен секретар Марко Рубио предупреди во петокот дека еден од непосредните предизвици по војната ќе бидат обидите на Техеран да воведе систем на патарини за премин низ Ормузскиот теснец.

„Тоа не е само нелегално, туку е и неприфатливо, опасно е за светот и важно е светот да има план за да се спротивстави на тоа“, рече Рубио по состанокот на Г7 во Франција. Министрите за надворешни работи на групата ја нагласија „апсолутната неопходност“ од враќање на безбедната и слободна слобода на навигација.

Укажувајќи на растечката стратешка важност на теснецот, Моџтаба Хамнеи, во своето прво обраќање како нов врховен лидер на Иран, рече дека лостот за блокирање на преминот „мора да продолжи да се користи“.

Во претходните рунди разговори со Соединетите Американски Држави, Иран бараше укинување на санкциите и признавање на неговото право на мирнодопска нуклеарна технологија, но не и контрола врз Ормускиот теснец.

Потенцијални приходи слични на оние за Суецкиот канал

Експертите се сомневаат дека Иран би можел да воспостави систем на патарини што би бил меѓународно прифатен, но ако успее, приходите би можеле да се споредат со оние генерирани од египетскиот Суецки канал.

Дневно низ Ормутскиот теснец минуваат околу 20 милиони барели нафта и нафтени производи – еквивалент на околу 10 многу големи товарни бродови (VLCC). Со надомест од околу 2 милиони долари по танкер, тоа би донело околу 20 милиони долари дневно, или околу 600 милиони долари месечно само од нафта.

Доколку се вклучи и течниот природен гас (LNG), таа сума би можела да надмине 800 милиони долари месечно, што е околу 15-20% од месечните приходи на Иран од извоз на нафта во 2024 година.

За споредба, Египет заработува помеѓу 700 и 800 милиони долари месечно од Суецкиот канал во типична година, иако приходите се намалија во изминатата година поради прекини во Црвеното Море.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save