Кои економии ќе бидат најпогодени од војната со Иран: Европа и Азија под најсилен удар

Војната со Иран би можела да предизвика многу поголем економски удар за европските и азиските економии отколку за самите Соединети Американски Држави, предупредуваат аналитичари во анализа за Financial Times.

Главната причина е тоа што САД имаат силен домашен енергетски сектор и се значително помалку зависни од увоз на енергија, додека многу земји во Европа и Азија се потпираат токму на увоз на нафта и гас.

Цените на енергијата веќе нагло пораснаа. Цената на нафтата Brent скокна за речиси 30 проценти по почетокот на конфликтот, додека европските цени на природниот гас пораснаа за околу две третини.

Стравувањата од долготрајно нарушување на испораките преку Ормускиот теснец, клучна артерија за светската енергетска трговија, се главната причина за ваквиот раст на цените.

САД делумно заштитени

Според официјалните податоци, САД се нето извозник на природен гас од 2017 година и нафта од 2020 година. Тоа значи дека нивниот енергетски сектор може дури и да има корист од високите цени, иако американските домаќинства сепак ќе почувствуваат поскапување на бензинот.

„САД се заштитени, но не и целосно имуни на штетата“, изјави Џејмс Најтли од банката ING.

Тој објаснува дека САД нема да се соочат со прекини во снабдувањето со клучни суровини какви што може да се појават во други делови од светот.

Со него се согласува и Дејвид Ајкман, директор на тинк-тенкот National Institute of Economic and Social Research, кој посочува дека поскапувањето на енергијата неизбежно ги погодува сите економии, но нерамномерно.

„Суштината е дека клучен фактор на производство станува поскап, а тоа има различно влијание врз различни држави“, вели Ајкман.

Европа меѓу најранливите

Европските економии се меѓу најизложените на новиот енергетски шок, особено поради зависноста од увоз на гас.

Растот на цените на гасот дури го надмина и поскапувањето на суровата нафта, што ќе биде сериозен товар за економии како Италија, Германија и Велика Британија.

Анализа на Oxford Economics која опфатила 15 економии покажува дека најсилен удар би можела да почувствува Италија. Според проценките, инфлацијата таму во четвртиот квартал од годинава би можела да биде повеќе од еден процентен поен повисока од претходните прогнози.

Во еврозоната и Велика Британија инфлацијата би можела да порасне за повеќе од половина процентен поен.

За споредба, во САД се очекува зголемување на инфлацијата од само околу 0,2 процентни поени, додека Канада би била меѓу најмалку погодените економии.

Ризици и за азиските економии

Слични ризици постојат и за азиските економии. Кина, Индија и Јужна Кореја се големи увозници на нафта и гас од Персискиот Залив, што ги прави особено чувствителни на нарушувања во снабдувањето.

Кина, на пример, увезува меѓу 70 и 75 проценти од својата потрошувачка на сурова нафта, а голем дел од тој увоз минува токму низ Ормускиот теснец.

Сепак, Пекинг располага со значителни резерви на нафта и може да изврши притисок врз рафинериите да го намалат извозот за да ги заштити домашните резерви. Кина има и можност да го зголеми увозот на енергенси од Русија.

Економистката Кјан Ванг од инвестициската компанија Vanguard смета дека кинеската влада може да интервенира за да го ограничи пренесувањето на растот на цените на нафтата врз малопродажните цени на горивото.

Интересно е што умерено зголемување на инфлацијата би можело дури и да биде добредојдено за Кина, која веќе подолго време се соочува со дефлациски притисоци.

Извозниците на енергија меѓу ретките добитници

Меѓу ретките економии кои би можеле да имаат корист од повисоките цени на енергијата се големите извозници на нафта и гас, како Норвешка и Канада.

Според аналитичарите на Capital Economics, тие ќе имаат „јасно позитивни“ ефекти бидејќи ќе профитираат од повисоките цени, а притоа нема директно да се соочат со ризици за сопственото производство како земјите од Блискиот Исток.

Во меѓувреме, американската „револуција на шкрилци“ во последните две децении ги претвори САД во една од најголемите енергетски сили во светот.

Политички ризик за Доналд Трамп

Сепак, и покрај релативната заштита на економијата, растот на цените на бензинот претставува сериозен политички ризик за американскиот претседател Доналд Трамп.

Цената на бензинот во САД веќе достигна 3,32 долари по галон, во споредба со 2,98 долари една недела претходно, што е највисоко ниво од 2024 година.

Порастот на цените на енергијата може дополнително да ја влоши кризата со трошоците за живот, која веќе е едно од главните политички прашања во пресрет на конгресните избори во ноември.

Истовремено, централните банки ширум светот се соочуваат со нови инфлациски притисоци. Инвеститорите веќе ги намалуваат очекувањата за намалување на каматните стапки, а во некои случаи се разгледува и можноста тие да останат повисоки подолг период доколку цените на енергијата продолжат да растат.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save