INFOMAX.MK

Кон крајот на јуни, рускиот војник Александар Лунин објави емотивно обраќање до рускиот претседател Владимир Путин на Инстаграм, во кое се закани дека ќе организира воен удар.

„Армијата ќе го насочи своето оружје кон Кремљ“, рече Лунин во видео кое е прегледано повеќе од 10 милиони пати.

Војникот, кој во меѓувреме стана познат како блогер, побара средба со Путин за да разговараат, како што тврди, за систематската злоупотреба на војниците во руската армија.

Недолго по објавувањето на видеото, Лунин беше уапсена и помина 11 дена во притвор под обвинение за „прикажување екстремистички симболи“.

Руските медиуми на 10 јули објавија дека е ослободен, по што тој сними ново видео во кое му се извинува на Путин.

Иако овој случај би можел да потсети на неуспешниот бунт на Евгениј Пригожин во 2023 година, испитаниците на „Киев Индепендент“ веруваат дека руската армија нема да се побуни.

Сè погласни критики од редовите на поддржувачите на војната

Според Иван Филипов, руски новинар во егзил кој ги следи активностите на провоените заедници на Интернет, Лунин никогаш не бил особено влијателна личност.

„Реакцијата беше доста умерена, можеби неколку текстуални пораки тука и таму. Генерално, Лунин беше сосема непознат во таа заедница”, рече Филипов.

Дмитриј Кузнец од рускиот независен медиум „Медуза“ има слично мислење.

„Тој всушност не претставува никого”, рече Кузнец.

Сепак, фактот дека тој јавно повика на вооружен бунт против Кремљ и дека добил одредена поддршка за тоа е значаен сигнал.

Филипов верува дека моралот кај руските националисти и поддржувачи на војната во моментов е многу низок.

Лунин не е првиот проруски активист кој се сврти против Путин.

Уште во март, познатиот блогер Илја Ремесло, познат по своите жестоки напади врз руската опозиција, одеднаш објави серија остри критики против претседателот на Русија.

Веќе следниот ден, според извештаите на медиумите, тој завршил во психијатриска болница во Санкт Петербург.

Потоа Ремесло изјави дека Путин „не е легитимен претседател“ и дека треба да поднесе оставка и да одговара пред судот како „воен злосторник и крадец“.

Војната без голем успех го уништува моралот

Според Филипов, една од главните причини за растот на незадоволството е ситуацијата на фронтот.

Руските сили со месеци не се во можност да постигнат значителни територијални придобивки, додека украинските напади со беспилотни летала сериозно ги прекинаа руските линии за снабдување и погодија рафинерии длабоко на руска територија .

Дополнителен удар се внатрешните проблеми во земјата, кои доведоа до долгорочна криза на доверба во државното раководство и самиот Путин.

Според него, кризата дополнително се продлабочила откако апликацијата Телеграм била блокирана низ цела Русија во март.

Московскиот весник „Москва тајмс“ на 8 јуни објави дека државниот центар за анкети VCIOM престанал да ги објавува резултатите од „отворената“ анкета за довербата во Путин, откако таа паднала на најниско ниво од почетокот на инвазијата на Украина.

За разлика од стандардните анкети во кои граѓаните директно се прашуваат дали му веруваат на Путин, во отворената анкета самите испитаници ги именуваат политичарите на кои им веруваат.

„Општо земено, руските провоени блогери се во длабока и продолжена состојба на депресија поврзана со ситуацијата зад фронтовските линии“, рече Филипов.

Помалку волонтери, се повеќе и повеќе дезертери

Иако провоено-настроената јавност во Русија честопати се претставува како движечка сила зад војната преку собирање донации и мобилизација на волонтери, сè погласните критики кон државното раководство укажуваат на растечко разочарување од текот на конфликтот.

Катја Бонч-Осмоловскаја од истражувачкиот портал iStories наведува дека темпото на регрутирање во руската армија значително се забавило.

„Бројките почнаа да опаѓаат кон крајот на 2025 година, а на почетокот на 2026 година останаа на слично ниво. Моментално бележиме пад од околу 20 проценти во споредба со истиот период минатата година, што е многу значајно“, рече таа.

Сепак, Кузнец предупредува дека овие бројки треба да се толкуваат претпазливо.

„Можно е падот да е само статистичка аномалија и дека всушност е видлив само на хартија. Првите проценки за вториот квартал од 2026 година покажуваат дека регрутацијата се враќа на претходното ниво”, рече тој.

Во исто време, трошоците за регрутирање се зголемуваат, бидејќи државата ги зголемува еднократните парични бонуси за новите војници, што претставува голем товар за регионалните буџети.

За посиромашните региони е сè потешко да го следат овој тренд, па затоа во некои области, како што е регионот Пенза, постојат обвинувања дека локалните власти вршат притисок врз граѓаните да потпишуваат воени договори.

Војниците се борат од нужда, а не од убедување

Во исто време, Русија се соочува со голем број дезертери и случаи на произволно напуштање на единиците.

Проценките од 2025 година зборуваат за околу 50.000 случаи на дезертерство или отсуство без дозвола, додека подоцна беше објавено дека околу 28.000 војници биле осудени за дезертерство од своите единици.

Бонч-Осмоловскаја смета дека овие податоци треба да се гледаат заедно со сè почестите извештаи за злоупотреба во рамките на руската војска, што укажува на сериозен пад на моралот.

Кузнец проценува дека овој пад на мотивацијата веќе се одразува на начинот на кој Русија ја води војната.

„Недостатокот на мотивација ги ослабува таканаречените креативни пристапи кон војувањето “, рече тој.

„Колку што можеме да кажеме, повеќето војници продолжуваат да се борат од инерција, или поради пари, или затоа што не им е дозволено да го раскинат договорот пред крајот на војната.“

„Денес, поголемиот дел од нивната креативна енергија се сведува на обидот да го намалат ризикот од убиство“, заклучи Кузнец.