Се воведуваат најстроги правила за миграција досега: Европа „ја доведува својата куќа во ред“

Европскиот совет и Европскиот парламент постигнаа договор за нови правила за враќање на мигрантите, вклучително и воспоставување таканаречени „центри за враќање“ надвор од границите на ЕУ за луѓе кои немаат право да останат во Унијата. Договорот доаѓа непосредно пред целосното спроведување на Пактот за миграција и азил, кој започнува на 12 јуни. Пактот воведува нов систем за управување со миграцијата, азилот, границите и интеграцијата. Иако беше усвоен уште во 2024 година, по двегодишен транзициски период, земјите-членки сега мора да го спроведат во пракса.

Според Агенцијата на ЕУ за азил (ЕУАА), целта на Пактот е да го направи системот поефикасен преку построги контроли на надворешните граници, унифицирани процедури за азил, споделување на одговорностите меѓу земјите-членки и соработка со трети земји во борбата против илегалната миграција.

Додека организациите за заштита на човекови права предупредуваат за потенцијални повреди на правата на мигрантите, европскиот комесар за внатрешни работи и миграција, Магнус Брунер, рече дека договорот покажува како Европа „ја доведува својата куќа во ред“.

Европската унија со години се соочува со сериозни предизвици во управувањето со миграцијата. Според Евростат, околу 4,2 милиони луѓе легално имигрираат во ЕУ од надвор од ЕУ секоја година, додека околу 1,6 милиони Европејци ја напуштаат. Во 2025 година, поднесени се повеќе од 669.000 барања за азил за прв пат, додека Фронтекс регистрирал над 178.000 нелегални гранични преминувања.

Еден од најголемите проблеми е малиот број на успешни депортации. Иако земјите од ЕУ издаваат околу 117.500 наредби за напуштање на територијата секое тримесечје, само околу 34.000 луѓе се всушност вратени. Ова значи дека речиси три четвртини од луѓето кои треба да ја напуштат ЕУ остануваат на нејзина територија. Во исто време, земји како Германија, Франција, Холандија и Белгија се соочуваат со недостиг на сместување и притисок врз нивните здравствени, образовни и социјални услуги. Претходниот систем, базиран на Даблинската регулатива, предвидуваше дека првата земја од ЕУ во која влегува мигрантот е одговорна за обработка на барањето за азил. Ова создаде огромен товар за медитеранските земји како што се Италија, Грција, Шпанија и Малта. Затоа, ЕУ одлучи да го реформира целиот систем.

Новиот пакт воведува задолжителни проверки на идентитетот, безбедноста и здравјето на сите мигранти на надворешните граници. Овие проверки ќе треба да се завршат во рок од седум дена. Базата на податоци „Еуродак“ исто така ќе биде подобрена, која покрај отпечатоци од прсти ќе содржи и фотографии од лице, документи за идентификација и дополнителни безбедносни информации за полесно идентификување на лица поврзани со тероризам или други безбедносни ризици.

Пактот става голем акцент на спречување на нелегалната миграција во земјите на потекло или транзит. Ова вклучува зајакнување на граничните капацитети на земјите-партнери, борба против мрежите за шверц и развојна помош насочена кон решавање на основните причини за миграцијата. Оние на кои не им е доделена заштита ќе мора да ја напуштат ЕУ. Во случај на несоработка или безбедносни ризици, тие можат да бидат притворени до 24 месеци за време на постапката за враќање.

Друга новина е воспоставувањето „центри за враќање“ во трети земји кои се сметаат за безбедни, каде што одбиените баратели на азил би можеле да бидат сместени додека трае процесот на нивно враќање. Една од најважните промени е воведувањето на постојан механизам за солидарност меѓу земјите-членки. Наместо земјите на надворешните граници да го носат најголемиот товар, сите земји ќе мора да придонесат во заедничкиот систем со сместување на мигранти, обезбедување финансиска помош или зајакнување на капацитетот на други земји. Сепак, мигрантите сè уште ќе аплицираат за азил во првата земја од ЕУ во која ќе влезат, што значи дека земјите од јужна Европа ќе продолжат да играат значајна улога во првичната обработка на пристигнувањата.

За пактот да се спроведе од јуни 2026 година, земјите-членки мораа да ги прилагодат своите закони, да обучат службеници и да ги подобрат ИТ системите. Сепак, Европската комисија предупредува дека многу земји заостануваат во своите подготовки. Посебен проблем е недостатокот на сместувачки капацитети, недостатокот на судии, преведувачи и стручен персонал, како и доцнењата во изградбата на објекти за прием и следење на мигранти.

Во извештајот на Комисијата од 8 мај се наведува дека политичката волја за спроведување на пактот постои, но дека практичната имплементација заостанува. Германија, Италија, Грција, Шпанија и Кипар беа издвоени како земји кои се соочуваат со значителни проблеми во нивните подготовки. Доколку некои земји се целосно подготвени, а други не, постои ризик шверцерите на луѓе да ги искористат слабостите на системот, што би можело дополнително да ги оптовари поединечните земји и да го загрози функционирањето на Шенген зоната.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save