INFOMAX.MK

Научниците користеле вештачка интелигенција за да откријат 73 претходно непознати вулкански калдери скриени на океанското дно.

Откритието, кое повеќе од трипати го зголемува бројот на познати подводни калдери, би можело да биде клучно за процена на идните вулкански опасности. Истражувањето го водеше тим предводен од вулканологот Андреа Веролин од Универзитетот Париз-Сакле во Франција, пишува „Саенс алерт“ (Science Alert).

Поголемиот дел од вулканската активност на Земјата се случува под морето, каде што тектонските плочи постојано се движат, се судираат и се потопуваат. Додека повеќето од овие ерупции се релативно благи, повремено се случуваат и подраматични ерупции.

На местата на ваквите ерупции, можат да се формираат калдери, огромни вдлабнатини слични на кратери кои се формираат кога земјата се урива во празната магматска комора на вулканот. Некои биле неактивни долго време, но други може да означуваат вулкански системи кои би можеле повторно да еруптираат.

Подводните калдери можат да произведат моќни ерупции, цунами, ударни бранови и огромни количини на пареа. Настанот Хунга Тонга-Хунга Хаапаи во 2022 година, експлозивна ерупција на подводна калдера во архипелагот Тонга, послужи како предупредување. Ерупцијата генерираше бранови на атмосферски притисок кои стигнаа до вселената, предизвикаа широко распространети цунами и предизвикаа штета илјадници километри оддалеченост.

Со оглед на тоа што пред оваа студија беа документирани помалку од 30 подводни калдери, научниците останаа со огромен јаз во податоците.

За да ја пополнат оваа празнина, Веролино и неговите колеги адаптираа алгоритам првично развиен за откривање на ударни кратери на Марс. Тие го применија на батиметриски мапи, кои ја евидентираат топографијата на морското дно.

Алгоритмот првично означи 87.435 можни формации. По примената на серија филтри и рачното прегледување на преостанатите кандидати, истражувачите го стеснија списокот на 78 веројатни калдери. Меѓу нив беа пет веќе познати, потврдувајќи го успехот на методот. Со ова, тимот откри 73 нови, потенцијални калдери.

Откритијата, исто така, даваат увид во тоа каде е најверојатно да се формираат подводни калдери. Осум нови структури се наоѓаат на средноокеанските гребени, на границите на тектонските плочи.

Девет од нив се идентификувани во вулкански лакови, а дури 61 се пронајдени во тектонските плочи, на пример во синџири на морски планини, а не на самите граници. Истражувачите издвоија седум новооткриени калдери како важни цели за идните истражувања. Нивната локација, длабочината на водата и обликот сугерираат дека тие би можеле да бидат клучни за разбирање на опасностите од подводните вулкани.

Трудот не проценува дали новооткриените калдери се моментално активни. Сепак, неодамнешните студии покажуваат дека дури и вулканите за кои се сметало дека се изгаснати можат тивко да се наполнат со магма и повторно да станат активни. Затоа, важно е да се знае каде се наоѓаат таквите локации, така што оние што претставуваат најголем ризик можат подетално да се истражат.

– Нашиот збир на податоци пополнува голема празнина во претходните набљудувања и обезбедува репродуцирана и надградлива рамка за карактеризација на подморските вулкани, истакнувајќи ја потребата за нивно вклучување во идните глобални процени на вулканската опасност – наведуваат истражувачите.

– Нашата цел не е да создадеме целосен глобален инвентар, туку да воспоставиме транспарентна и репродуцирана рамка што обезбедува сигурна база на податоци што може да се прошири како што ќе станат достапни батиметриски карти со повисока резолуција и идни студии – заклучуваат тие.

Трудот е објавен во списанието „Комуникации, Земјата и животната средина“.