Стануваме ли дебела нација? Секој трет ученик е со вишок тежина

Дебелината во Македонија веќе не е тема што може да се сведе на поединечни случаи или на лични навики. Последните податоци што ги објавија здравствените институции покажуваат дека 28,4 проценти од возрасните во земјата живеат со дебелина, додека кај децата на возраст од 6 до 9 години 31,2 проценти се со зголемена телесна тежина, а 13,7 проценти живеат со дебелина. Кај децата тие бројки се и над европскиот просек, кој изнесува 25 проценти за зголемена телесна тежина и 11 проценти за дебелина.

Најостро проблемот се гледа токму кај најмладите. Податоците покажуваат дека вишокот тежина и дебелината се почести кај момчињата, а сликата за секојдневната исхрана е уште појасна: само 25 проценти од децата јадат свежо овошје секој ден, само 20 проценти јадат свеж зеленчук секој ден, 40 проценти редовно консумираат солени грицки, а 51 процент јадат слатки повеќе од три дена неделно. Институтот за јавно здравје наведува и дека повеќе од половина родители не ја препознаваат зголемената тежина кај своите деца и ги доживуваат како деца со нормална тежина.

Во најновото предупредување на УНИЦЕФ, објавено на 4 март годинава, се наведува дека 34 проценти од момчињата и 28,3 проценти од девојчињата на возраст од 7 до 9 години живеат со зголемена телесна тежина или дебелина. Во истата анализа УНИЦЕФ посочува дека недостигот од движење не е единствениот, ниту главниот двигател на сегашниот тренд, бидејќи според родителите над 90 проценти од децата имаат најмалку еден час активна игра или поинтензивна физичка активност дневно. Наместо тоа, фокусот се префрла на храната што децата секојдневно ја имаат околу себе, особено во и околу училиштата, каде слатките пијалаци, солените и благите ужини се полесно достапни од поздрава храна.

Ова е тема што институциите ја следат со години. Уште во 2019 година Светската здравствена организација оцени дека околу едно од три деца во Македонија е со зголемена телесна тежина или дебелина и ја вброи земјата меѓу најпогодените во европскиот регион. Една година подоцна Македонија го измени законот за да се зголеми времето за физичка активност во училиштата. Но и покрај тоа, новите бројки покажуваат дека проблемот не се повлекува и дека училишниот систем сам по себе не успева да го запре трендот.

На страната на возрасните, дебелината веќе е врзана и со пошироката слика на хронични болести. Во анализата на УНИЦЕФ од 2021 година се наведува дека во Македонија дијабетесот е меѓу десетте водечки причини за смртност, а меѓу клучните фактори што придонесуваат за смрт и инвалидитет се и лошата исхрана, високата телесна маса и високото ниво на шеќер во крвта. Истата анализа проценува дека вкупниот трошок поврзан со болести поврзани со дебелината е околу 5 проценти од БДП, односно приближно 482 милиони евра годишно.

Во пошироката европска слика, Македонија не е изолиран случај, но локалните бројки покажуваат дека проблемот тука одамна не е мал. Светската здравствена организација наведува дека ниту една земја во европскиот регион не е на пат да го запре растот на дебелината до 2025 година, а дебелината веќе е меѓу водечките ризик-фактори за незаразни болести и смрт. За Македонија, тоа денес значи дека темата не е само колку деца или возрасни имаат вишок килограми, туку и како изгледа секојдневната исхрана, што се продава во близина на училиштата, што јадат семејствата и колкав товар ова веќе создава за здравството и за економијата.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save