Украина и Молдавија влегоа во ЕУ роаминг зоната, по нив на ред Црна Гора и Албанија – Македонија ќе чека уште

Новата година означи важен чекор во постепената интеграција на две земји-кандидатки во Европската Унија. На 1 јануари 2026 година, Украина и Молдавија се приклучија на зоната „Роамирај како дома“, овозможувајќи им на нивните граѓани да уживаат во истите бесплатни бенефиции за роаминг што ги имаат граѓаните на ЕУ од 2017 година.

До пред само половина година ова изгледаше речиси неверојатно, но работите во ЕУ понекогаш се менуваат без ние да зебележиме.

Украинските и молдавските граѓани сега можат да ги користат своите мобилни телефони – вклучително и повици, испраќање текстуални пораки и користење податоци – низ ЕУ и другите придружни земји без дополнителни трошоци. Истите бенефиции важат и за граѓаните на ЕУ кои комуницираат или патуваат во Украина и Молдавија.

Оваа политика се заснова на принципот дека, кога патувате во друга членка на зоната без роаминг, вашите мобилни повици, текстуални пораки и податоци работат исто како дома и не мора да плаќате дополнителни такси за роаминг.

Во оваа 2026 година се очекува укинување на сите трошоци за роаминг со Црна Гора и Албанија (двете земји кои се најнапред во пристапувањето кон ЕУ). Македонија е оставена назад во овие планови за бесплатен роаминг, како што сега е во ќор-сокак во пристапните преговори. И во овој сегмент Македонија е во друштвото на Србија и Босна и Херцеговина, три земји кои се во длабоко заостанување на патот кон ЕУ.

Вклучувањето на Молдавија и Украина следи по усвојувањето на одлуките на Советот на ЕУ со кои се одобрува нивната интеграција во рамката „Roam Like at Home“. Пристапувањето на Украина беше одобрено на 15 јули 2025 година, а потоа и на Молдавија на 25 јули 2025 година.

Режимот „Roam Like at Home“ е во сила во рамките на Европската унија од 2017 година, овозможувајќи им на граѓаните на ЕУ да користат мобилни услуги низ земјите-членки по домашни тарифи, а воедно да го одржуваат истото ниво на квалитет на услугите. Проширувањето кон Молдавија и Украина претставува понатамошен чекор во зајакнувањето на дигиталната поврзаност и соработката меѓу ЕУ и нејзините соседни партнери.

Објавувајќи го приклучувањето на Албанија и Црна Гора во 2026 претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, изјави: „Ова е добро за бизнисот, ова е добро за туризмот, а особено е добро за зближување на нашите луѓе“, рече таа за време на нејзината последна турнеја низ Западен Балкан.

Фон дер Лајен, врши притисок за проширување на зоната за роаминг на ЕУ како дел од агендата за проширување на блокот, но планот наидува на растечки скептицизам од телекомуникациските оператори и од самите земји-кандидати, вклучувајќи ги Украина и Молдавија, пишува „Еурактив“.

Кога во октомври Фон дер Лајен објави дека Албанија и Црна Гора ќе се приклучат на шемата во 2026 година, тоа беше потег што изненади многу засегнати страни, со оглед на тоа што беа потребни повеќе од три години за Украина и Молдавија за да се приклучат.

Проширувањето на роаминг зоната на земјите надвор од ЕУ не треба да се брза или да се одвои од процесот на пристапување, изјавија за „Еурактив“украинскиот заменик-министер за дигитална трансформација Станислав Прибитко и молдавската министерка за економија и дигитализација Мишел Илиев.

Надвор од споровите околу цените, планираното проширување на роаминг зоната покренува нови оперативни и политички загрижености. Се очекува Албанија и Црна Гора да се приклучат во 2026 година, но земјите што влегоа порано предупредуваат дека понатамошното проширување не треба да биде на штета на стабилноста на пазарот.

Молдавија и Украина, кои се приклучија по она што Илиев го опиша како „ригорозен технички процес“, тврдат дека сите нови учесници треба да бидат предмет на ист надзор. Прибитко предупреди дека ad-hoc дополнувањата ризикуваат да создадат нерамнотежа.

Комисијата ја одложи презентацијата на својата стратегија за проширување на роамингот до пролетта 2026 година, откако првично планираше да ја поднесе минатиот ноември, нагласувајќи ги нерешените загрижености меѓу главните градови и регулаторите на ЕУ.

Дистрибуцијата на трошоците е уште една точка на сопнување. Бидејќи туристите од ЕУ веројатно ќе генерираат голем роаминг сообраќај во Албанија и Црна Гора во текот на летото, операторите на други места би можеле да се соочат со повисоки трошоци на големо отколку што ќе надоместат.

Според сегашниот модел, земјите надвор од ЕУ се приклучуваат кон роаминг зоната преку билатерални договори: Албанците би имале корист од бесплатен роаминг низ ЕУ, но не и кога патуваат во други земји надвор од ЕУ, како што се Украина или Молдавија.

Надвор од границите на ЕУ, истиот режим без роаминг важи и за трите членки на ЕЕА ЕФТА – Исланд, Лихтенштајн и Норвешка – откако Регулативата стапи на сила во 2017 година.

Во однос на Украина, Киев го изрази својот интерес за приклучување кон роаминг режимот на ЕУ во јуни 2022 година, со обврска да го усогласи националното законодавство за роаминг со стандардите на ЕУ. Во април 2022 година, европските и украинските оператори се согласија за доброволни мерки со кои се обезбедува прифатлива мобилна поврзаност за над четири милиони бегалци кои побарале засолниште во ЕУ откако избегале од руската инвазија.

Одлуката во врска со Молдавија е дел од постепената економска интеграција во внатрешниот пазар на ЕУ, како што е утврдено во Договорот за асоцијација од 2016 година. Молдавските граѓани и бизниси веќе уживаа во пониски роаминг трошоци благодарение на Договорот за асоцијација од 2024 година.

Македонија останува да чека. Во последните планови за бесплатен роаминг во ЕУ таа не се споменува во блиска иднина

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save