Њујорк Тајмс: Трамп ризикува да запали нуклеарен пожар

Светот влегува во опасна нова нуклеарна ера. Овој месец истече договорот „Нов СТАРТ“ меѓу САД и Русија, последното големо ограничување на двата најголеми нуклеарни арсенали во светот. На негово место, администрацијата на Доналд Трамп предлага политика на нејасни закани и опасно ризично однесување што најавува неконтролирана трка во вооружување каква што не е видена од врвот на Студената војна, пишува Њујорк Тајмс.

Пристапот на претседателот Трамп кон оваа нова, неограничена ера е алармантен и во своите зборови и во своите постапки. Наместо да ја зачува стабилноста што ја изгради повеќе од половина век, администрацијата размислува за распоредување повеќе нуклеарно оружје и, можеби најнеодговорно, продолжување на подземните нуклеарни тестирања.

Уредничкиот одбор на „Њујорк тајмс“ и „Тајмс опин“ хронолошки ја евидентираат застрашувачката реалност на ова оружје во последните две години во серија наречена „На работ“. Беа испитани катастрофалните последици од една единствена детонација, заборавените жртви од минатите тестови и кршливоста на системите дизајнирани да го спречат незамисливото. Целта беше да се подигне јавната свест за нуклеарната закана. Денес, токму овој недостаток на свест се користи за напуштање на последните меѓународни договори што го штитеа човештвото со децении и за започнување неконтролирана трка во вооружување.

Се чини дека администрацијата верува дека кога станува збор за нуклеарно оружје, повеќе е подобро. Од откажувањето на Новиот СТАРТ, Морнарицата ја истражува можноста за повторно отворање на деактивираните лансери за подморници од класата Охајо и вградување на дополнителни боеви глави на своите интерконтинентални балистички ракети. Ваквите чекори би можеле да го удвојат повеќе од сегашниот распореден арсенал.

Високи функционери дури зборуваа и за воен брод од класата „Трамп“ вооружен со крстосувачки ракети способни за нуклеарно носење. Аргументот на Стејт департментот е дека стариот договор наметнал „неприфатливи“ ограничувања на Соединетите Држави и не го одразувал растечкиот арсенал на Кина. Кина навистина ги проширува своите нуклеарни сили, но демонтирањето на постојните заштитни мерки со Русија со надеж дека ќе го принуди Пекинг на преговори веќе се покажа како неуспешна стратегија.

Кина постојано јасно ставаше до знаење дека нема интерес за преговори, додека нејзиниот арсенал е многу пати помал од американскиот. Со напуштањето на ограничувањата, Трамп не ги турка своите ривали на преговарачка маса. Неговото непочитување на сојузниците на Америка ги охрабрува и да размислат за проширување на сопствените нуклеарни обврски. Европските лидери веќе дебатираат дали Франција, која е вооружена со нуклеарно оружје, треба да се обврзе на одбрана на другите делови од Западна Европа од Русија, со оглед на ненадејната несигурност на САД.

„Додека „лошите“ сили имаат нуклеарно оружје, демократиите треба да можат да учествуваат“, изјави шведскиот премиер Улф Кристерсон за „Атлантик“. Поширок нуклеарен чадор за која било земја ја зголемува веројатноста дека недоразбирање или грешка би можело да доведе до уништување. Особено загрижувачки е сигналот дека администрацијата може да продолжи со подземните нуклеарни тестирања. Високиот функционер на Стејт департментот, Томас Џ. Динано, неодамна во Женева изјави дека САД мора да „го вратат одговорното однесување“ во однос на тестирањето, тврдејќи дека Русија и Кина веќе го кршат мораториумот – тврдење за кое јавните докази остануваат оскудни и контроверзни.

Трамп претходно изјави дека сака да ги продолжи детонациите „на еднаква основа“ со противниците. Поентата треба да биде јасна: САД не спровеле експлозивен нуклеарен тест од 1992 година. Таквиот чекор денес би бил стратешки неодговорен. Како што е наведено во „На работ“, земјата спроведе над 1.000 нуклеарни тестови – приближно колку сите други земји заедно. Акумулираните податоци овозможуваат арсеналот да се одржува преку компјутерско моделирање без детонирање на ниту едно полнење. Технолошките придобивки од понатамошното тестирање бледнеат во споредба со геополитичката штета. Таквиот чин би нарушил глобална норма и речиси сигурно би предизвикал одмазда од Русија и Кина, дозволувајќи им да развијат свои боеви глави. Човечката цена од ерата на нуклеарните тестирања не може да се игнорира. Серијата ги документира лузните оставени на Маршалските Острови и на луѓето во западниот дел на САД кои страдале од рак и раселување поради радиоактивни последици во 20 век. Отворањето на вратата за вакви тестови би значело враќање на еколошката штета и отфрлање на моралните принципи.

Администрацијата има опции да го промени курсот. Прво, Трамп треба да се воздржи од наредба за продолжување на експлозивните нуклеарни тестирања. Второ, Соединетите Држави треба да се обврзат на неформален едногодишен период на меѓусебно почитување на ограничувањата на Новиот СТАРТ со Русија, дури и без договор. Претседателот Владимир Путин веќе предложи такво продолжување, а Трамп треба да го проба тој предлог, наместо да го отфрли.

Таквиот чекор би купил време за подобар договор без да започне „слободен за сите“ во меѓувреме. Трето, администрацијата треба да престане да ја користи потенцијалната закана од Кина како изговор за започнување трка во вооружување со Русија. Денес, Соединетите Држави и Русија имаат приближно шест пати поголем број боеви глави од Кина – арсенали повеќе од доволно за да уништат секоја земја на Земјата многу пати. Тврдењето дека Новиот СТАРТ ги става Соединетите Држави во неповолна положба е лажно. Конечно, Конгресот треба да ја врати својата улога. Претседателот на Соединетите Држави во моментов ја има единствената и неконтролирана моќ да започне нуклеарна војна. Во ерата на растечки тензии и распаѓачки договори, оставањето на судбината на светот во рацете на еден човек, кој и да е тој, е ризик што ниедна демократија не треба да го толерира.

Анализа на Њујорк Тајмс.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save