INFOMAX.MK

Украинското разузнавање објави дека рускиот енергетски гигант Газпром основа своја приватна воена компанија (ПМЦ).

Образложението може да биде следново – потребата од одбрана на опремата и имотот лоциран на проблематични места.

Западните енергетски компании како Exxon и BP го прават истото. Сепак, Гаспром не формира приватна армија која ќе чува неколку оддалечени бунари или цевководи, ниту пак е причина да испрати свои членови во Украина. Потегот на Гаспром најверојатно е насочен кон стекнување контрола над вредните енергетски ресурси во самата Русија, но генерално, тоа е борба за моќ.

Русија има широк спектар на ПВК, милиции, паравојски и други двосмислено класифицирани вооружени групи. Иронично, PMC се технички нелегални во Русија, но тоа не е важно во земја со славна традиција да се фалат со владеењето на правото.

Ноќните волци, мотоциклистичка банда во стилот на пеколните ангели, одиграа голема улога во заземањето на Крим во 2014 година, пред да се претворат во милиција поддржана од Кремљ. Озлогласената група Вагнер стана насловна за регрутирање затвореници да се борат во Украина додека нејзините платеници работат во субсахарска Африка и Сирија. Русија има вооружени групи за секоја прилика, но тоа во одреден момент може да се сврти против неа, пишува Форбс.

„Паралелизам“

Еве зошто – преку PMC, Русија може да го прошири своето влијание низ светот, да спроведува разузнавачки операции, да стекне економски можности и да ги унапреди своите политички интереси. PMC извршуваат многу функции, вклучувајќи борбени, разузнавачки, дезинформации, пропагандни кампањи, служби за сајбер безбедност и физичка и хибридна војна. На крајот на краиштата, тие можат да се искористат за елиминирање на политичките непријатели.

Во моментов, само Вагнер работи во Украина. Оваа пролиферација на вооружени групи има важна функција и во самата Русија. Тоа е свесна стратегија за заштита од државен удар позната како „паралелизам“. Паралелизмот вклучува создавање на алтернативни вооружени институции лојални на политичките лидери кои се натпреваруваат со редовната армија. Римските преторијанци, Хитлеровата СС Армија и Републиканската гарда на Садам Хусеин се некои од најзабележителните примери. Тие се главниот дел од авторитарните режими кои стравуваат од промени одвнатре. Одамна е забележано дека репресивните недемократски режими трошат повеќе за домашните безбедносни сили отколку за редовните армии.

Образложението е едноставно: прво, „ние луѓето“ претставуваме поголема закана за режимот и лидерот отколку за странските непријатели, и второ, различните вооружени групи му дозволуваат на лидерот да ги спротивстави и на тој начин да ја задржи крајната моќ. Се разбира, тоа носи и еден вид ризик – таквите вооружени групи имаат полоши перформанси во војна, а нивните несогласувања или непослушност претставуваат ризик од граѓанска војна и може да го забрзаат падот на државата.

Заштитата од удари одамна е присутна во Русија на Путин и не е ограничена само на моторџии или платеници. Во 2016 година, Росгвардија беше формирана како „национална гарда“, односно како додаток на руската армија. Во пракса, таа се натпреварува со редовната армија на секое ниво, дејствуваше одделно за време на нејзиниот катастрофален ран напад на Киев, а сега се натпреварува со сите други групи кога станува збор за регрутирање нови луѓе. Борците на Вагнер и Рамзан Кадиров ја следеа руската армија во Украина.

„Газпром“ доби одобрение за формирање на PMC со образложение дека компанијата ќе ги обезбеди своите ресурси во енергетскиот сектор и ќе ги заштити од саботажа. Иронијата е што Русија брутално нападна многу од енергетските цели на Украина и можеби беше вмешана во минирањето на гасоводот Северен тек во есента 2022 година. Настрана иронијата, бидејќи Гаспром служи како „длабок џеб“ на Путин, оваа акција подразбира растечки страв од дел од раководството на Кремљ и Гаспром.

Извршниот директор на Гаспром Алексеј Милер е клучен член на елитната класа на олигарси и има силни врски со Владимир Путин. Милер се декларира како лут ривал на извршниот директор на Вагнер, Евгениј Пригожин, кого јавно го нарече „човекот за угостителство во Кремљ“. Од друга страна, Пригожин беше вовлечен во жесток и јавен конфликт со министерот за одбрана Сергеј Шојгу.

Ривалство

Мулер е исто така ривал на моќниот инсајдерски на Путин, Игор Сечин, кој и самиот е поранешен офицер на КГБ, како и негов покровител. Ова не е единственото ривалство во внатрешниот круг на Путин. Ниту еден од водачите на различните вооружени групи не изгледа дека е во добри односи со другиот, со редовната армија или со различните служби за внатрешна безбедност во Русија. Како и блиското опкружување на Сталин или Хитлер, тие се натпреваруваат за наклонетоста на Путин додека се обидуваат да им парираат на ривалите. Новата приватна армија на Гаспром не е нешто што е краткотрајно.

Инвестирањето во војници, муниција и други ресурси ќе биде скапо и ќе бара долгорочно планирање. „Газпром“ добро знае дека ќе мора да се натпреварува со разни други групи и со редовната армија за регрути и опрема, дури и ако издвои најмногу пари. Оваа приватна армија, исто така, ќе направи нешто непроценливо – ќе му обезбеди на Алексеј Милер средства за обезбедување, обезбедување на богатството на Гаспром и одвраќање на ривалите. Ако работите одеа добро, Гаспром и Милер немаше да мора да преземаат такви драстични акции. Без оглед на вистинската причина, тоа е симптом на гнилата држава Русија.

Руската инвазија на Украина веќе се покажа како стратешка катастрофа. Путин повторно го тресе нуклеарниот арсенал за да го исплаши Западот и да присили спогодба според неговите услови. Постојаните економски, човечки и капитални загуби на Русија поради конфликтот ќе ја принудат на пироска победа. Најдобрите и најпаметните од Русија бегаат од земјата, нејзиниот дефицит сега е на ниво на светска војна, европскиот пазар засекогаш го нема, а Азија не можеше да го замени. Новата армија на Гаспром може да биде чамец за спасување за претстојната бура. Малку е веројатно дека тие ќе го обезбедат и зачуваат имотот на најголемата компанија за гас на планетата.

Kurir.rs/Mondo/Forbs
FOTO: EPA/SERGEI ILNITSKY