Македонскиот извоз на зеленчук како клучна поддршка за украинската прехранбена безбедност

Македонија стана водечки снабдувач на зелка и моркови за Украина во 2025 година, пополнувајќи го дефицитот предизвикан од војната. Со удел од над 30% во клучните категории, македонските земјоделци доминираат на пазарот за „борш сет“, додека вкупниот увоз на овој зеленчук во Украина достигна рекордни 102,4 милиони долари.

Стратешка доминација во снабдувањето на „борш сетот“

Во текот на 2025 година, Северна Македонија се етаблираше како примарен трговски партнер на Украина за снабдување со основни прехранбени продукти. Вредноста на увозот на таканаречениот „борш сет“ во Украина порасна за 85%, достигнувајќи 102,4 милиони долари. Македонскиот извоз доминира во две стратешки категории:

Зелка: Испорачани се 16.893 тони во вредност од 14,1 милиони долари, што претставува 31,29% од вкупниот украински увоз.

Коренести зеленчуци: Кај морковите и цвеклото, македонскиот удел исто така изнесува 31,29%, надминувајќи ги конкурентите како Полска и Холандија.

Овој тренд ја нагласува зависноста на украинскиот пазар од балканското земјоделско производство во услови на драстично намалени домашни капацитети.

Влијание на конфликтот врз украинското земјоделство

Енормниот раст на увозот од Северна Македонија е директна последица на воените дејствија во Украина. Традиционалните земјоделски региони како Херсон и Запорожје, кои историски беа центри за производство на зеленчук, се под окупација или се соочуваат со девастирана инфраструктура по уништувањето на браната Каховка. Поради ова, Украина во 2025 година го зголеми увозот на зелка за 93,2% во споредба со 2024 година, достигнувајќи вкупно 48.410 тони. Недостигот на работна сила и високите трошоци за енергија потребни за складирање на производите дополнително ги принудија украинските трговци да се свртат кон стабилен увоз од Балканот.

Конкурентска слика и регионална динамика

Иако Северна Македонија води кај зелката и морковот, пазарната динамика кај другите култури е поинаква. Кај кромидот, Украина увезла 23.160 тони во вредност од 29,71 милиони долари, но тука македонските производители не се меѓу лидерите. На овој сегмент доминираат:

Холандија со пазарен удел од 34,22%.
Кина која држи 29,68% од увозот.
Египет со учество од 12,89%.

Разликата во добавувачите сугерира дека македонското земјоделство е високо конкурентно во раното градинарство и специфичните сорти на зелка, додека кај производите со подолг рок на траење, глобалните играчи од Азија и Западна Европа ја задржуваат предноста.

Економски импликации за македонските производители

За македонскиот аграрен сектор, овој извозен бум претставува значаен прилив на девизи. Податоците на порталот Агро Перспектива и украинската царина покажуваат дека само од извоз на зелка се инкасирани 14,1 милиони долари. Оваа економска можност доаѓа во време кога македонските земјоделци бараат алтернативни пазари поради променливата побарувачка во Европската Унија. Сепак, преголемата зависност од пазар во воена состојба носи и ризици поврзани со логистиката. Успехот во 2025 година покажува дека македонскиот бренд е препознатлив по квалитетот, што може да послужи како основа за долгорочно присуство на украинскиот пазар и по завршувањето на конфликтот.

Логистички предизвици и идни перспективи

Логистичките правци преку кои македонскиот зеленчук стигнува до Украина се соочуваат со предизвици поради повремените блокади на границите во источна Европа. И покрај тоа, ефикасноста на дистрибутерите овозможи континуирано снабдување во текот на целата 2025 година. Иднината на овој трговски однос ќе зависи од способноста на Северна Македонија да ги одржи конкурентните цени во споредба со Полска, која има географска предност. Доколку украинското домашно производство остане дефицитарно, македонскиот извоз на „борш сет“ веројатно ќе продолжи да расте, трансформирајќи го земјоделството во стратешки извозен сектор кој директно влијае на прехранбената стабилност на една од најголемите европски држави.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save