Демографска трансформација на Европа: Се раѓаат помалку деца, најмногу мигранти доаѓаат од Сирија и Мароко

Европската Унија влегува во длабока демографска трансформација: населението старее, се раѓаат сè помалку деца, а миграцијата станува клучен фактор за одржување на економската и социјалната стабилност. Ова го покажуваат најновите податоци од публикацијата „Demography of Europe – 2026 edition“ на Eurostat.

Според анализата, уделот на лица постари од 65 години во Европската Унија пораснал од 17% во 2005 година на 22% во 2025 година. Средната возраст на европското население достигнала 44,9 години, што е зголемување од повеќе од пет години за две децении. Најстари популации имаат Италија, Бугарија и Португалија, додека Ирска и Луксембург остануваат меѓу најмладите членки на Унијата.

Демографското стареење се поврзува со два паралелни процеси – подолг животен век и континуиран пад на наталитетот. Во 2024 година, стапката на фертилитет во ЕУ изнесувала само 1,34 деца по жена, далеку под нивото од 2,1 потребни за природно обновување на населението. Најниска стапка е регистрирана во Малта, со само 1,01 дете по жена, додека највисока има Бугарија со 1,72.

Истовремено, Европејките стануваат мајки сè подоцна. Просечната возраст при раѓање на прво дете достигнала 29,9 години во 2024 година, а бројот на раѓања кај жени над 40 години е двојно зголемен во споредба со 2004 година. Во земји како Грција, Шпанија и Италија, секое десетто новороденче е од мајка постара од 40 години.

Податоците покажуваат и дека Европа живее подолго. Очекуваниот животен век при раѓање во 2024 година достигнал 84,1 години за жените и 78,9 години за мажите. Подобрите здравствени услови, образованието и животниот стандард се наведуваат како главни причини за ова продолжување на животот.

Во вакви услови, миграцијата станува главен двигател на демографските промени. Во 2024 година речиси шест милиони луѓе имигрирале во земјите на ЕУ, при што три четвртини дошле од држави надвор од Унијата. Најголем број имигранти примиле Шпанија и Германија. Во истата година, околу 3,1 милиони луѓе емигрирале од ЕУ.

Миграцијата, сепак, отвора политички и економски дебати. Нови истражувања покажуваат дека стареењето на домашното население има многу поголемо влијание врз здравствениот систем отколку имиграцијата. Според една студија за Австрија, стареењето на локалното население создава речиси пет пати поголем притисок врз здравствените услуги отколку миграцијата.

Промени се забележуваат и во семејните структури. Во 2024 година, 41% од децата во ЕУ биле родени надвор од брак. Во Бугарија, Франција и Португалија повеќе од половина од сите новородени се родени во вонбрачни заедници. Истовремено, просечната возраст за прв брак продолжува да расте низ цела Европа.

Демографските трендови веќе предизвикуваат силни реакции и во јавноста. На социјалните мрежи и форумите се отвораат дебати за економските последици од стареењето, одржливоста на пензиските системи и можната зависност на Европа од миграцијата. Дел од корисниците предупредуваат дека комбинацијата од ниска плодност и стареење може драматично да ја смени структурата на европските општества во следните децении.

Европската Унија така се соочува со комплексен демографски предизвик: помалку млади, повеќе стари лица и растечка потреба од работна сила. Прашањето што останува е дали европските држави ќе успеат да создадат политики што ќе ја ублажат демографската криза или континентот ќе влезе во период на долгорочен пад на населението и економско забавување.

Во 2024 година, земјите од ЕУ доделија државјанство на речиси 1,2 милиони луѓе, што претставува зголемување од 12% во споредба со 2023 година (1.054.000). Сиријците (110.000 лица или 9% од сите стекнувања со државјанство), Мароканците (97.000 или 8%) и Албанците (48.000 или 4%) беа 3-те најголеми приматели на државјанство од земјите од ЕУ.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save