INFOMAX.MK

Европскиот комесар за одбрана и вселена, Андриус Кубилиус, ја оцени новата регулатива на Европската унија за воена мобилност како „револуционерен“ чекор за зајакнување на европската безбедност. Сепак, пратениците во Европскиот парламент сметаат дека планираниот рок за нејзино спроведување е предолг и бараат мерките да стапат во сила до 2028 година, наместо до 2030 година, како што предлага Европската комисија.

Предлогот официјално влегува во т.н. тријалог-преговори меѓу Европскиот парламент, Европската комисија и Советот на ЕУ, каде што ќе се договара конечниот текст на законодавството. Комисијата наведува дека е подготвена за амбициозен договор, но конечниот рок ќе зависи од преговорите меѓу трите институции.

Што претставува воената мобилност?

Воената мобилност подразбира можност вооружените сили, тенковите, оклопните возила, воената опрема и логистичките конвои брзо и без административни пречки да се движат низ територијата на Европската унија во случај на криза или воен конфликт.

Според Кубилиус, сегашниот систем е премногу сложен бидејќи секоја од 27-те земји-членки има различни правила и процедури.

„Денес префрлањето на војници од Шпанија до балтичките држави може да трае околу 45 дена. Тоа сакаме радикално да го промениме“, изјави тој за Euronews.

Зошто европратениците бараат побрзо спроведување?

Главните известувачи за законодавството – полскиот европратеник Михаł Шчерба од Европската народна партија и латвискиот европратеник Робертс Зиле од Европските конзервативци и реформисти – сметаат дека Европа нема време за чекање.

Шчерба истакна дека новите правила не се само прашање на финансии, туку пред сè на брзина, ефикасност и отстранување на бирократските и инфраструктурните пречки.

Тој нагласи дека е неопходно да се модернизираат мостовите, железничките линии, патиштата и логистичките терминали за да се овозможи брзо движење на воените сили низ Европа.

И Робертс Зиле смета дека рокот мора да се скрати на 2028 година.

Според него, војната во Украина покажала дека Европа мора итно да ја приспособи својата инфраструктура за да биде подготвена за евентуални безбедносни закани. Тој предупреди дека не смее да се чека до 2030 година за завршување на реформите.

Дел од пошироката стратегија „Readiness 2030“

Предлогот е составен дел од европската одбранбена стратегија Readiness 2030, која има цел Унијата да биде значително подобро подготвена за можни безбедносни закани до крајот на оваа деценија.

Европските безбедносни служби и бројни воени претставници веќе подолго време предупредуваат дека 2030 година претставува период во кој европската безбедност би можела сериозно да биде ставена на тест, особено поради заканите што произлегуваат од Русија.

Инвестиции во инфраструктура

Предлогот предвидува значително намалување на административните процедури, но и модернизација на транспортната инфраструктура низ цела Европа.

Европската комисија, во координација со НАТО, идентификувала четири главни коридори за воена мобилност, чии детали остануваат доверливи од безбедносни причини.

Покрај тоа, утврдени се околу 500 критични инфраструктурни проекти („hotspot projects“) кои треба да добијат приоритетно финансирање во следниот повеќегодишен буџет на Европската унија.

Како ќе се финансира?

Дел од средствата би можеле да дојдат од предложениот европски буџет за одбрана од 131 милијарда евра во рамките на Повеќегодишната финансиска рамка за периодот 2028–2034 година.

Истовремено, европратеникот Зиле нагласи дека и националните влади ќе треба да обезбедат значителни средства. Тој потсети дека земјите-членки на НАТО се согласиле да издвојуваат 5% од БДП за одбраната, при што околу 1,5% би можеле да се користат за логистика и инфраструктура неопходна за воената мобилност.

Ирското претседателство со Советот на ЕУ

Ирската министерка за надворешни работи и одбрана, Хелен Мекенти, изјави дека новите правила треба да овозможат побрзо движење на воените сили во услови на криза преку поедноставување на транспортните процедури.

Таа оцени дека, во сегашната сложена меѓународна безбедносна ситуација, ова законодавство е клучно за одвраќањето, отпорноста и подготвеноста на Европската унија и најави дека неговото придвижување ќе биде еден од приоритетите на ирското претседателство со Советот на ЕУ.

Извор: Euronews