INFOMAX.MK

Американските разузнавачки служби споделиле извештај со неколку европски земји, во кој се укажува на можна руска операција со дронови против цели во Шпанија, Франција или Италија, објавија шпанските медиуми.

Информацијата прв ја објави новинарот Ксавиер Колас — поранешен дописник од Русија — во шпанскиот весник „Ел Мундо“. Потеклото на предупредувањето го поврзува со посетата на директорот на ЦИА, Џон Ретклиф, на Москва во август, а опишува и многу конкретно сценарио за напад: дронови лансирани од трговски бродови маскирани како обичен комерцијален сообраќај.

Гербера, евтино и тешко забележливо оружје

Според информациите собрани од анонимни извори во Министерството за одбрана на Литванија, а објавени од „Ел Мундо“, станува збор за „Гербера“, мал руски дрон долг едвај два метри и тежок 18 килограми, способен да прелета до 600 километри со брзина од околу 160 километри на час.

Неговиот ограничен експлозивен товар — меѓу четири и пет килограми — не е наменет за предизвикување масовно уништување, туку за симболичен и нарушувачки ефект: привремено затворање аеродром, предизвикување пожар или демонстрирање дека Москва може да нападне во заднината на Европа без да мора да премине преку копнена граница.

Овој метод не е само далечна хипотеза. Кремљ веќе тестираше лансирање дронови од поморски платформи. Само во февруари годинава, шведска поморска единица открила дрон што полетал од руски разузнавачки брод во теснецот Ересунд. На тоа се надоврзува и преседанот со нападот со вооружен дрон на аеродромот во Лајпциг, Германија, кој Берлин го припишува на руското разузнавање, како и инцидентот со 19 невооружени дронови кои пред една година летале над полскиот воздушен простор.

Зошто јужна Европа, а не само источниот фронт

Логиката на Кремљ, според аналитичарите консултирани од шпанскиот весник, не се води од географската близина, туку од политичката ранливост. Британскиот експерт Кир Џајлс, специјалист за руската воена стратегија, смета дека Москва ќе го бара „најслабото место во Европа“, експлицитно наведувајќи ги земјите како Шпанија, кои немаат интегрирани системи за воздушна одбрана соодветни за ваков тип закана.

„Москва ќе го бара најслабото место во Европа.“

Кир Џајлс
Аналитичар за руската воена стратегија

Ова директно се надоврзува на предупредувањето што пред неколку месеци го упати генералниот секретар на НАТО, Марк Руте: на една руска ракета би ѝ биле потребни едвај десет минути повеќе за да стигне до Мадрид отколку до Варшава. Руте се обиде да ја разбие перцепцијата дека јужна Европа е надвор од „источното крило“ и затоа е надвор од радиусот на ризикот што го носи војната што Русија ја започна против Украина во 2022 година, а која му се заканува на целиот континент.

Заплашувањето со дронови лансирани од Средоземното Море, побавно, но подеднакво симболично, се вклопува во истата порака: далечината повеќе не е гаранција за безбедност за ниту една европска земја.

Шпанија, Франција и Италија имаат и друг заеднички ризик-фактор истакнат во истрагата: сите три земји ќе одржат избори во 2027 година и имаат политички сили способни да ја искористат општествената замореност предизвикана од долгогодишната војна во Украина (и покрај изразената желба на Трамп да го заврши конфликтот пред зимата) — нешто што владата на Владимир Путин би можела да се обиде да го искористи со акција со ниска цена и големо медиумско влијание.

Санчез, трошоците за одбрана и тензиите со Вашингтон

Извештајот доаѓа во особено чувствителен момент за Шпанија од безбедносен аспект. Владата на Педро Санчез не сака да ги зголеми трошоците за одбрана до новиот праг што го бара НАТО, став што доведе до отворени тензии со Доналд Трамп и до речиси нарушени билатерални односи. Еден од последните примери беше забележан на Генералното собрание на ОН, каде што Санчез одби да присуствува на приемот организиран од Трамп во Њујорк.

Во овој контекст, разузнавачкото предупредување од ваков вид создава дополнителен притисок врз Монклоа: недостатокот на инвестиции во системи за воздушна и противракетна одбрана е слаба точка која излегува на виделина токму во моментот кога расте перцепцијата за директна закана за шпанската територија.

Руската дијаспора и имотните врски на Коста дел Сол

Дебатата за изложеноста на Шпанија на руските интереси не е ограничена само на воената сфера. Со години, различни новинарски истраги го документираат присуството на имот поврзан со кругови околу Кремљ долж андалузискиот брег.

Меѓу најпознатите случаи е оној на Људмила Очеретнаја — поранешна Људмила Путина — поранешната сопруга на Владимир Путин, која заедно со нејзиниот сегашен сопруг, Артур Очеретни, поседувала два луксузни дома во комплексот Ломас дел Реј во Марбела, вредни 2,2 милиони евра.

Тогашните извештаи веќе укажуваа на итна продажба на тие имоти поради стравувањата дека би можеле да бидат ставени на листата за санкции на Европската Унија, откако Обединетото Кралство веќе ја санкционираше.

Последователните новинарски истраги продолжија да ја документираат мрежата на компании и фондации поврзани со Очеретни и неговиот круг, одржувајќи го отворено прашањето за вистинскиот обем на руските економски интереси, директни или индиректни, на шпанска територија. Нема неодамнешна јавна потврда дека имотите навистина биле продадени, ниту за моменталниот статус на живеење на Очеретнаја на Коста дел Сол.

Закана што Европа повеќе не може да ја третира како далечна

Во извештајот на кој се повикува „Ел Мундо“ се потсетува дека Москва со месеци дејствува „под прагот на војна“, комбинирајќи изолирани акти на саботажа со тестирање на реакциите, како оние извршени во Полска или Германија.

Она што сега е ново е дека, според ЦИА, овој модел на ескалација би можел да се прошири и на Средоземното Море, рушејќи го лажното чувство на оддалеченост кое со години ги штитеше земјите како Шпанија, барем во колективната имагинација.

Како што сумира Руте, во денешна Европа разлика од десет минути повеќе не ги одвојува безбедната земја од онаа која е изложена на ризик.