Дизелот во Британија за првпат над 2 фунти за литар – енергетската криза директно удира по граѓаните

Енергетската криза што со месеци се развива на Блискиот Исток и на глобалните пазари сега сè посилно се чувствува и на европските бензински пумпи.

Просечната цена на дизелот во Велика Британија во петокот за првпат во историјата ја достигна границата од 2 фунти за литар, покажуваат податоците на британската автомобилска организација RAC објавени од Reuters. Тоа е приближно 2,64 долари за литар и претставува нов рекорд за британските возачи.

Но зад рекордната цена се крие многу поголем проблем.

Светскиот пазар на дизел во моментов е под притисок од неколку страни истовремено: војната со Иран ги наруши испораките од Блискиот Исток, Русија го продолжи ограничувањето на извозот, Кина ги суспендираше испораките на гориво на странските пазари, а резервите во САД се на исклучително ниски нивоа.

Од нафтена во дизел-криза

Клучната разлика е што светот во моментов не се соочува само со проблем со суровата нафта.

Нафта може да има на пазарот, но таа мора да биде преработена во дизел, бензин и авионско гориво. Токму капацитетот за производство и испорака на тие деривати стана една од најслабите точки на глобалниот енергетски систем.

Штетите врз рафинериите на Блискиот Исток значително го намалија регионалниот извоз на дизел. Според анализа на Reuters Breakingviews, нето-извозот на дизел од земјите од Персискиот Залив во август паднал на околу 25 проценти од нивото пред војната .

Истовремено Русија, која традиционално е еден од најголемите светски извозници на дизел, ја продолжи забраната за извоз до крајот на октомври, откако украинските напади со беспилотни летала оштетија дел од нејзините рафинериски капацитети.

Дополнителен шок пристигна од Азија кога Кина ги запре испораките на гориво надвор од Хонг Конг и Макао, што дополнително ја намали количината достапна на меѓународниот пазар.

### Европа има уште еден голем проблем – зависноста од Америка

Особено чувствителна во оваа ситуација е Европа.

Според податоците на Vortexa цитирани од Reuters Breakingviews, дури 41 проценти од европскиот увоз на дизел во септември дошол од САД .

Токму затоа заканата од Вашингтон дека може да го ограничи американскиот извоз на дизел предизвика сериозна загриженост во европските престолнини.

Администрацијата на Доналд Трамп претходно изврши притисок врз Франција и Германија да почнат да ги ослободуваат своите стратешки резерви за да помогнат во намалувањето на глобалните цени. Според извори на Reuters, Вашингтон предупредил дека во спротивно би можел да воведе ограничување на американскиот извоз.

За Европа тоа би било особено опасно.

Oxford Economics проценува дека евентуална американска забрана би можела да ги зголеми европските големопродажни цени на дизелот за дополнителни 40 проценти , и тоа од веќе многу високи нивоа.

### Г7 интервенира со 100 милиони барели

Размерите на проблемот најдобро ги покажува итната реакција на најголемите западни економии.

Земјите од Г7 во петокот постигнаа договор за ослободување на вкупно 100 милиони барели дизел и сурова нафта од резервите, со цел да се зголеми понудата и да се смири пазарот. Истовремено се обврзаа да избегнуваат нови ограничувања на извозот на енергенси.

Европската Унија треба да ослободи околу 50 милиони барели дизел, додека членките на Меѓународната агенција за енергија би можеле да додадат уште околу 50 милиони барели сурова нафта.

Самата потреба од ваква координирана интервенција покажува колку е затегнат пазарот.

### Проблемот може да продолжи и во 2027 година

Уште позагрижувачки е што кризата можеби нема брзо да исчезне.

Reuters неодамна објави анализа според која глобалниот недостиг од дизел може да продолжи и во 2027 годинa, додека резервите постепено се празнат.

Американските залихи на дизел во септември паднаа на најниското ниво за овој период од годината откако американската Енергетска информативна администрација води споредливи податоци од 1982 година.

Така британската цена од две фунти за литар можеби не е само изолиран рекорд, туку предупредување за она што може да следува и во остатокот од Европа.

Дизелот е клучен за камионскиот транспорт, земјоделството, градежништвото и голем дел од индустријата. Затоа неговото поскапување не останува само на бензинските пумпи.

Поскапиот транспорт постепено се вградува во цената на храната и останатите производи, а компаниите се соочуваат со повисоки оперативни трошоци. На тој начин енергетската криза може повторно да се претвори во инфлациски проблем за европските економии.

Границата од 2 фунти за литар во Британија затоа е повеќе од психолошки рекорд.

Таа е сигнал дека геополитичката криза од Персискиот Залив веќе го поминала патот од бојното поле, преку рафинериите и танкерите, до паричниците на европските граѓани.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save