Зошто дизелот е сè поскап од бензинот?

Прекините во снабдувањето, намалените залихи и силната глобална побарувачка ја продлабочуваат разликата во цената меѓу дизелот и бензинот. Новите притисоци врз рафинериите во 2026 година дополнително го отежнуваат снабдувањето со дизел. Дизелот, кој во минатото често беше поевтин од бензинот, денес вообичаено се продава по повисока цена, а во 2026 година разликата дополнително се зголеми. Причината не е само поскапувањето на суровата нафта, туку и проблемите со преработката, ограничените залихи и големата побарувачка на светскиот пазар, пишува „Форбс“.

Според американската Администрација за енергетски информации (EIA), дизелот во САД речиси постојано е поскап од обичниот бензин од септември 2004 година. Промената е резултат на повеќе фактори што постепено го променија пазарот на горива. Една од причините за долгорочниот раст на цената е воведувањето построги стандарди за квалитетот на дизелот. Рафинериите мораа да ја намалат содржината на сулфур во горивото, со цел да се ограничат загадувањето на воздухот и штетните емисии. За тоа беа потребни нова опрема, дополнителни инвестиции и повисоки оперативни трошоци. Дополнително, во САД федералниот данок на дизелот е шест центи повисок по галон од данокот на бензинот.

Овие фактори објаснуваат зошто дизелот на долг рок често е поскап, но не и зошто разликата е толку голема во одредени периоди. За разлика од бензинот, кој главно се поврзува со патничките автомобили, дизелот е клучен за функционирањето на голем дел од економијата. Го користат камионите, земјоделските машини, градежната и рударската механизација, бродовите и индустриските постројки. Сродни нафтени производи се користат и за греење. Затоа, секое нарушување во снабдувањето може да влијае врз транспортот, производството и цените на стоките.

Големото количество сурова нафта не гарантира и доволно евтин дизел. Нафтата мора да се преработи во рафинерии, а нивните капацитети, техничките ограничувања и можностите за транспорт се пресудни за количината гориво што ќе стигне до пазарот. Кога цените на меѓународните пазари растат, рафинериите имаат поттик да извезуваат гориво таму каде што можат да остварат повисока цена, што дополнително може да влијае врз домашното снабдување.

Голем ценовен шок се случи во 2022 година, по руската инвазија на Украина. Русија беше значаен снабдувач на нафта и нафтени производи за европските пазари, а санкциите и трговските ограничувања ги принудија купувачите да бараат алтернативни извори. Иако поскапеа и бензинот и дизелот, пазарот на дизел беше особено погоден поради промените во трговските текови и проблемите со снабдувањето.

Подоцна, пазарот делумно се стабилизираше со приспособувањето на трговските рути, нормализирањето на работата на рафинериите и обновувањето на залихите. Но, во 2026 година се појавија нови фактори што повторно ги зголемија притисоците врз снабдувањето. Според анализата на „Форбс“, залихите на дизел и други средни дестилати се под притисок поради намалената рафинериска активност во Русија, Кина и на Блискиот Исток. Во исто време, американските рафинерии работат со висока искористеност на капацитетите.

Кога производството е ограничено, а побарувачката останува висока, дизелот може да поскапува побрзо од суровата нафта и бензинот. Тоа е особено важно за Европа, која зависи од меѓународната трговија со преработени нафтени производи.

Главниот проблем, според анализата, е што цената на горивото не зависи само од цената на барел сурова нафта, туку и од тоа колку дизел може да се произведе, каде има залихи и колку чини неговото доставување до потрошувачите. Токму комбинацијата од ограничено снабдување и силна побарувачка е клучната причина поради која дизелот останува поскап од бензинот и зошто разликата може дополнително да се зголемува.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save