Албанија под сајбер-притисок со 81 обид за напад во минута, речиси половина насочени кон критичната инфраструктура

Албанија регистрирала речиси 32 милиони обиди за сајбер-напад во првите девет месеци од 2026 година, односно просечно 81 обид во минута. Речиси половина биле насочени кон критичната инфраструктура на земјата, покажуваат податоците претставени на Националната конференција за сајбер-безбедност во Тирана. И покрај огромниот број регистрирани обиди, надлежните институции пријавиле 25 сајбер-безбедносни инциденти, што ја отвора дилемата колку е ефикасна дигиталната заштита и какви ризици сè уште постојат за јавните услуги.

Податоците ги соопшти албанската вицепремиерка Албана Кочиу, која предупреди дека сајбер-безбедноста повеќе не е само технолошко прашање, туку директно влијае врз функционирањето на државата, заштитата на личните податоци и довербата на граѓаните во институциите.

Според неа, речиси половина од регистрираните обиди биле насочени кон критичната инфраструктура, односно системите чие нарушување може да предизвика сериозни последици за функционирањето на државата и обезбедувањето основни услуги.

Сепак, бројката од 32 милиони не означува исто толку успешни напади. Дел од регистрираните активности можат да претставуваат автоматизирани обиди за неовластен пристап, скенирање на системски слабости или други сомнителни активности што безбедносните механизми ги препознаваат и блокираат.

Потврден сајбер-инцидент, пак, е настан што надлежните го евидентираат според утврдени безбедносни критериуми. Тоа не мора да значи дека дошло до кражба на податоци или прекин на јавна услуга.

Според презентираните информации, Албанија регистрирала 25 такви инциденти од јануари до септември 2026 година, додека во целата 2025 година биле евидентирани 51.

Иако бројките упатуваат на помал број евидентирани инциденти, станува збор за различни временски периоди. Затоа не може да се заклучи дека сајбер-заканите се преполовени или дека безбедносните системи спречиле речиси сите од 32-те милиони обиди.

Националната управа за сајбер-безбедност на Албанија (AKSK) во своите официјални податоци за првата половина од 2026 година наведува 215 критични и важни информатички инфраструктури, што покажува колкав е опфатот на системите за кои е потребна организирана дигитална заштита.

Албанските власти тврдат дека значително ги зајакнале институционалните капацитети по големиот сајбер-напад во 2022 година, кога беа нарушени владини интернет-страници и електронски јавни услуги.

Тогаш Албанија го обвини Иран за нападот, а американските институции ФБИ и CISA подоцна објавија технички наоди што ги поврзаа операциите со ирански државни актери.

Нападот од 2022 година покажа дека последиците од дигитален упад можат да бидат многу пошироки од привременото исклучување интернет-страници. Во ризик можат да се најдат административните услуги, доверливите информации и секојдневното функционирање на институциите.

На конференцијата во Тирана, директорот на AKSK, Бледар Казија, предупреди и на растечката улога на вештачката интелигенција. Според него, истите технологии што им помагаат на институциите да ја подобрат заштитата можат да бидат злоупотребени за откривање слабости и олеснување на нападите.

Албанија во 2024 година усвои нов закон за сајбер-безбедност, а потоа и национална стратегија за периодот 2025–2030 година, насочена кон зајакнување на институционалните капацитети и заштитата на дигиталните системи.

Но, најновите податоци отвораат и прашања на кои засега нема доволно јавно достапни одговори. Не е објавена детална распределба на 32-те милиони обиди според видот на нападот, погодените сектори и потеклото на заканите. Не е целосно објаснето ниту според кои критериуми се пресметани регистрираните обиди и колкави последици предизвикале потврдените инциденти.

Овие информации се важни и за останатите земји од Западен Балкан, вклучително и Македонија, каде што сè повеќе административни и јавни услуги се потпираат на дигитални системи.

Албанскиот пример покажува дека бројот на регистрирани обиди сам по себе не е доволен показател за безбедноста. Подеднакво важно е колку брзо институциите откриваат упади, дали успеваат да ги зачуваат податоците и дали јавните услуги продолжуваат да функционираат при сериозен напад.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save