Европските НАТО земји гледаат на Британија со презир: Никој не се плаши од чамец!

Европските земји гледаат со фрустрација на одбивањето на Велика Британија да ги исполни целите за трошоци за одбрана на НАТО, што ја поткопува нејзината позиција во алијансата, пишува британски „Тајмс“.

За еден европски функционер, вистинската слика за ослабената состојба на британските вооружени сили станала очигледна за време на посетата на објектите на Кралската морнарица во Плимут, пренесува весникот.

„Дури ги продаваа и сликите од ѕидовите“, изјавил изворот, изразувајќи неверување.

Висок воен командант од друга блиска европска сојузничка земја на Велика Британија е подеднакво изненаден од состојбата во која се наоѓа една од традиционално водечките воени сили на континентот. Според него, британската армија потсетува на семејството Кроули од серијата „Downton Abbey“ – кое очајно се обидува да го одржи впечатокот на моќ и престиж, додека тивко го распродава семејното богатство.

„Не е важно колку се големи вашите амбиции“, вели тој. „Ако се појавите со чамец за веслање, никој нема да ве слуша.“

Во пресрет на самитот на НАТО во Анкара следниот месец, европски безбедносни претставници предупредуваат дека ограничениот британски буџет за одбрана сè повеќе го поткопува угледот и влијанието на земјата меѓу сојузниците.

Сите 32 членки на Алијансата, со исклучок на Шпанија, се обврзале да претстават јасен план за издвојување најмалку 3,5 отсто од бруто-домашниот производ за одбрана до 2035 година, како и дополнителни 1,5 проценти за сродни области, вклучително критична инфраструктура, сајбер-безбедност и програми за цивилна подготвеност.

Некои сојузници од североисточна Европа, како Полска и балтичките држави, веќе го надминале овој праг. Други земји од северна и централна Европа, меѓу кои Германија и нордиските држави, кои имаат изразено чувство за безбедносната закана од Русија, се на пат значително пред рокот да ги исполнат поставените цели.

Велика Британија, пак, останува на ниво од само 2,46 проценти од БДП за одбрана, без јасно видлив план како да достигне 3 проценти, а уште помалку 3,5 проценти.

Овој месец министерот за одбрана Џон Хили и министерот за вооружените сили Ал Карнс поднесоа оставки во знак на протест, откако им било понудено зголемување од само 0,08 процентни поени за тековната година и проекција од 2,68 проценти од БДП до 2030 година.

Нивниот наследник, Дан Џарвис, изјави дека интензивно работи на изнаоѓање соодветен модел за финансирање, но избегна да открие дали бара дополнителни средства над понудените од Министерството за финансии.

По оставките, „Тајмс“ разговарал со шест високи воени офицери и одбранбени функционери од четири сојузнички земји кои тесно соработуваат со британските вооружени сили. Нивните имиња, чинови и националности не се објавени за да можат отворено да ги изнесат своите ставови.

Нивните оценки се движат од умерена фрустрација, придружена со разбирање за тешката фискална состојба на Британија, до силна огорченост поради, како што сметаат, недоволниот придонес на Лондон во колективната безбедност и недостигот од ресурси што би ги поткрепиле неговите амбиции за лидерство.

„Ова му штети на НАТО“, изјавил еден функционер. „Сите се согласивме за целта од 5 проценти вкупни издвојувања. Сега имаме една од политички водечките земји во НАТО која сè уште не постапува во согласност со тоа ветување. Со години инвестира премалку.“

Друг искусен европски офицер, кој во младоста имал голема почит кон британските вооружени сили, вели дека бил шокиран од состојбата што ја затекнал за време на службувањето во Обединетото Кралство во текот на 2010-тите години.

„Имате огромни проблеми“, рекол тој. „Чиста ароганција е да мислите дека и понатаму можете да претендирате на исто лидерско место во НАТО.“

Некои европски воени претставници денес за британските вооружени сили зборуваат со слична комбинација на загриженост и потсмев каква што порано беше резервирана за германската армија – Бундесверот – во периодот кога таа се соочуваше со хронично недоволно финансирање.

Не останало незабележано ниту тоа што Германија пред три месеци морала да ѝ „позајми“ фрегата на Кралската морнарица за мисија на НАТО во Северниот Атлантик предводена од Велика Британија, бидејќи единствените два оперативни британски разурнувачи биле ангажирани на други задачи.

Еден искусен офицер и воен аналитичар од северна Европа оценува дека британската противвоздушна одбрана е толку ограничена што една руска подморница би можела сериозно да ги наруши операциите на Кралското воздухопловство во северниот дел на земјата со напад врз базата Лосимаут во Шкотска.

Гунтрам Волф, професор по економија и експерт за безбедност на Слободниот универзитет во Брисел и висок соработник на тинк-тенкот Бројгел, вели дека во Германија и во други сојузнички држави постои значително незадоволство поради британските трошоци за одбрана.

„Обединетото Кралство нема одредени клучни капацитети, дури и кога станува збор за Кралската морнарица“, изјави Волф. „Потребно е сериозно да ги приоритизира одбранбените инвестиции за да го задржи местото како еден од столбовите на европската безбедност.“

Со години Велика Британија беше меѓу ретките европски членки на НАТО што доследно ја исполнуваа претходната цел од 2 проценти од БДП, договорена на самитот во Велс во 2014 година.

Земјата изгради позиција на една од водечките сили во рамките на Алијансата, поткрепена со нуклеарното одвраќање, угледот во разузнавањето, блиските воени врски со САД и поддршката за стратешки иницијативи како Заедничките експедициски сили (JEF), кои ги обединуваат Холандија, нордиските и балтичките држави.

Иако Британија не е единствената земја што има потешкотии во исполнувањето на обврските, токму нејзината централна улога во европскиот дел на НАТО значи дека ограниченото финансирање предизвикува поголемо разочарување кај партнерите отколку кај други земји кои доцнат со исполнувањето на целите, како Шпанија и Италија.

Минатата недела, на состанокот на министрите за одбрана на НАТО во Брисел, генералниот секретар Марк Руте потсети дека сите членки мора да достават планови за достигнување на нивото од 3,5 проценти од БДП за одбрана.

Пензионираниот бригадир Роби Бојд, кој учествувал во создавањето на JEF и бил главен советник на претседателот на Воениот комитет на НАТО, оцени дека пораката била сфатена како суптилна критика упатена токму кон Велика Британија.

„Зад затворени врати расте загриженоста дека британската одбрана премногу се води од буџетските ограничувања на Министерството за финансии“, изјави Бојд.

„Одвраќањето подразбира доволна воена маса, способности и политичка волја за нивна употреба. Велика Британија ризикува да биде перципирана како нестабилна во сите три сегменти.“

Сепак, предностите што ѝ обезбедија централна позиција во НАТО не се целосно изгубени.

Бојд нагласува дека земјата и понатаму ужива висок углед поради својата улога во Групата за нуклеарно планирање на НАТО, заедно со САД, а релативната вредност на нејзиниот нуклеарен капацитет расте како што слабее конвенционалната воена моќ.

Мати Песу, висок истражувач и експерт за безбедност во северна Европа при Финскиот институт за меѓународни односи, изјави дека во Финска Велика Британија и натаму се смета за „клучен и воено способен сојузник“ кој редовно учествува во заедничките вежби.

Сепак, предупредува дека „понегативни проценки би можеле да се вкоренат“ доколку Лондон продолжи да одолговлекува со исполнувањето на ветувањата кон НАТО.

„Можно е Франција – особено во нуклеарната сфера – а на подолг рок и Германија во доменот на конвенционалните сили, да станат главните европски воени сили чија поддршка ќе ја бараат помалите сојузници“, заклучува Песу.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save