Кризата со горивото добива нова димензија: Редици, ограничувања и протести на повеќе места!

Глобалниот енергетски пазар повторно се најде под силен притисок, а последиците од нарушувањата во снабдувањето со нафта и нафтени деривати веќе се чувствуваат во повеќе делови од светот. Додека цените на суровата нафта растат поради нарушувањата на испораките од Блискиот Исток, во некои земји граѓаните се соочуваат со долги редици на бензинските пумпи, ограничувања при купувањето гориво и проблеми со снабдувањето.

Во Индонезија, на пример, во изминатите денови биле забележани километарски колони пред одредени бензински пумпи. „Ројтерс“ известува дека во Макасар редиците достигнувале и повеќе од еден километар, поради зголемената побарувачка за субвенционирано гориво. Индонезиската државна енергетска компанија „Пертамина“ најавила зголемување на испораките и продолжување на работното време на дел од пумпите.

Во делови од земјата се воведуваат и дополнителни мерки за регулирање на продажбата. Во Јужен Сулавеси, од 13 до 20 септември е воведен систем „пар-непар“ за купување субвенционирано гориво, според последната цифра на регистарските таблички. Целта е да се намалат долгите редици и метежот околу бензинските станици.

Енергетските проблеми не се ограничени само на Индонезија. Нарушувањата на глобалните текови на нафта и деривати, особено поради состојбата на Блискиот Исток, создадоа дополнителен притисок врз пазарите. Американската Управа за енергетски информации претходно предупреди дека ограничувањата на транспортот низ Ормускиот теснец во текот на 2026 година придонеле за повисоки и понестабилни цени на суровата нафта.

Најновите случувања дополнително го зголемија притисокот. По нападите врз важниот саудиски Исток-Западен нафтовод, транспортот на нафта кон пристаништето Јанбу беше прекинат, а дел од испораките кон Европа беа нарушени. Според „Ројтерс“, прекинот претставува ризик за значаен дел од глобалното снабдување, додека времетраењето на проблемот останува неизвесно.

Поради овие нарушувања, цената на Брент нафтата во средината на септември повторно се искачи над 107 долари за барел. На 16 септември „Ројтерс“ објави дека Брентот се тргувал околу 107,53 долари, додека пазарот и понатаму останал под силно влијание на ризиците поврзани со снабдувањето од Блискиот Исток.

Посебен проблем за Европа претставува состојбата со резервите на дизел и авионско гориво. Според „Ројтерс“, нарушувањата во испораките од Блискиот Исток го намалиле снабдувањето со европски дизел и авионско гориво за околу една четвртина, а залихите паднале на 12-годишен минимум.

Ситуацијата дополнително се одразува и врз трошоците за транспорт, производство и секојдневниот живот, бидејќи поскапото гориво постепено создава притисок врз цените на стоките и услугите.

Во исто време, финансиските пазари реагираат на комбинацијата од повисоки енергетски трошоци, геополитички ризици и зголемени трошоци за задолжување. Американските долгорочни приноси неодамна достигнаа највисоки нивоа во последните години, што дополнително ја зголемува неизвесноста за глобалната економија.

Проблемите со горивото веќе создаваат и политички и социјален притисок во различни земји. Во Индонезија, покрај долгите редици, имало и протести пред објект на „Пертамина“, додека властите се обидуваат да обезбедат доволни количини субвенционирано гориво.

Сепак, размерите на кризата не се исти во сите земји. Додека на едни места проблемот се манифестира преку долги редици и ограничувања при купувањето, на други директно се чувствуваат повисоките цени и зголемените трошоци за енергија.

Европа, пак, останува особено изложена на случувањата на меѓународниот енергетски пазар. Според официјалните податоци на Евростат, францускиот јавен долг на крајот од првиот квартал од 2026 година изнесувал 117,6 проценти од БДП, што е меѓу највисоките нивоа во Европската Унија.

Комбинацијата од скапа енергија, нарушени транспортни рути, ограничени залихи и високите трошоци за финансирање затоа повторно ја отвора дилемата колку долго глобалната економија може да ги апсорбира новите енергетски шокови без тие да се пренесат во уште повисоки трошоци за граѓаните и компаниите.

Во моментов, пазарите внимателно ги следат случувањата околу Блискиот Исток, движењето на нафтата и состојбата со клучните транспортни коридори. Доколку нарушувањата продолжат, притисокот врз снабдувањето и цените може дополнително да се зголеми, но обемот и времетраењето на последиците ќе зависат од тоа колку брзо ќе се стабилизираат испораките.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save