INFOMAX.MK

Шест бродови се откажале од пристигнување во бугарските пристаништа по нападите со дронови во Црното Море, додека други пловни објекти чекаат во јужниот дел на морето. Ситуацијата создава ризик за извозот на повеќе од пет милиони тони пченица годишно од Бугарија и отвора прашање дали земјоделскиот сектор ќе успее навреме да ја пласира годинешната реколта.

На ова предупреди претседателот на Националното здружение на производители на жито во Бугарија, Илија Проданов.

Тој објасни дека одлуката на сопствениците на бродовите е поврзана со нападот врз пловен објект во територијалните води на Романија. До последните инциденти, бугарските и романските води се сметаа за побезбедни за пловидба, и покрај бројните напади врз бродови во други делови на Црното Море.

„Ситуацијата е исклучително загрижувачка. Во моментов не можеме да знаеме дали инцидентот од четвртокот е изолиран случај и дали откажувањето на овие шест бродови е привремено, по што состојбата ќе се нормализира, или ваквата ситуација ќе продолжи и во иднина“, изјави Проданов за NOVA.

Бугарскиот извоз зависи од пристаништата на Црното Море

Бугарија произведува околу седум милиони тони пченица годишно, од кои повеќе од пет милиони тони се наменети за странските пазари. Најголем дел од извозот се реализира преку пристаништата во Варна и Бургас, а за транспорт на тие количества се потребни приближно 150 бродови.

Пренасочувањето на пченицата по копнен пат не може да го надомести евентуалниот подолготраен прекин на поморскиот транспорт. Железничката инфраструктура нема доволен капацитет за превоз на толкави количества до грчките пристаништа, додека патниот транспорт не е реално решение за милиони тони жито, посочи Проданов.

Дополнителен проблем е капацитетот на самите пристаништа. Во периодите со најголем обем на работа, Варна и Бургас можат заедно да опслужат околу 20 бродови месечно, додека во зимските месеци нивниот капацитет се намалува приближно за половина. Секое доцнење на пристигнувањето и товарењето ги нарушува плановите за извоз.

„Бугарија нема алтернатива на своите две пристаништа“, нагласи Проданов.

Според него, Варна и Бургас обработуваат околу 10 милиони тони товар годишно, од кои половината е пченица.

„Ако пристаништата не функционираат, тоа значи дека целото Црно Море нема нормално да функционира во однос на извозот на жито. Ако извозот биде блокиран, тоа би предизвикало сериозни потреси на светскиот пазар“, предупреди Проданов.

Ризик од натрупување на залихите во 2027 година

Главната загриженост на земјоделците е дека, доколку бродовите подолгорочно одбиваат да пристигнуваат, Бугарија би можела да ја дочека 2027 година со околу пет милиони тони преостанати залихи на пченица.

Во меѓувреме, потребно е да се ослободува простор во складиштата и за пченката, чија жетва сè уште трае.

И покрај зголемувањето на осигурителните премии и транспортните трошоци, цената на пченицата во пристаништата во Варна и Бургас засега останува стабилна, според податоците што ги изнесе Проданов.

Што значи ова за Северна Македонија?

За Северна Македонија, која е поврзана со регионалните пазари на жито преку увозот и трговијата со соседните земји, евентуалното подолготрајно нарушување на извозот преку Црното Море е сигнал за внимателно следење на цените и снабдувањето.

Доколку проблемите со поморскиот транспорт продолжат, можни се промени во регионалните трговски текови и трошоците за транспорт. Сепак, од информациите во овој извештај не може да се заклучи дека веќе има недостиг од пченица или поскапување на брашното и лебот во Северна Македонија.

Во моментов, клучно ќе биде дали откажувањето на шесте бродови ќе остане изолиран настан или ќе прерасне во подолготраен проблем за извозот од Црното Море.