Што ја предизвика смртоносната поплава во Непал: Сателитите открија урнат глечер

Дел од глечер на надморска височина од околу 5.200 метри најверојатно се урнал и предизвикал лавина од мраз и карпи, која привремено затворила планинска река пред огромниот воден бран да се спушти кон населените места во Непал и Тибет. Тоа е водечката верзија за катастрофалната поплава во која, според последните информации објавени вечерта на 26 август, загинаа најмалку 98 лица, а повеќе од 600 се водат како исчезнати.

Непалската влада соопшти дека во земјата се пронајдени телата на 95 жртви. Кинеските власти потврдија уште три жртви во тибетскиот округ Гиронг, веднаш до границата. Бројките брзо се менуваат додека спасувачите стигнуваат до уништените населби, а властите ги проверуваат списоците со туристи, работници и локални жители со кои е изгубен контакт.

Непалскиот туристички одбор објави дека во областа Расува се водат како исчезнати 403 патници – 62 непалски и 341 странски државјанин. Меѓу нив има туристи и аџии од повеќе од 25 земји кои патувале кон Госаикунда и светата планина Каилаш во Тибет. На кинеската страна се пријавени уште 265 исчезнати лица.

Сателитските снимки од „Планет лабс“, анализирани од геолози и експерти за глечери, покажуваат дека долниот дел од глечерот се одвоил на височина од околу 5.200 метри. Огромната маса потоа паднала околу 1.200 метри до дното на долината, носејќи снег, мраз, карпи и седимент.

Научниците веруваат дека лавината навлегла во реката Ленде, притока на Боте Коши, и привремено го блокирала нејзиниот тек. Зад природната брана од мраз и урнатини почнала да се собира вода. Кога блокадата попуштила, низ долината се движел ненадеен бран исполнет со кал, камења и големи карпи.

Водата се префрлила од Боте Коши во реката Тришули и продолжила кон пониските делови на земјата. Мерењата покажале дека кај Галчи нивото на реката пораснало за девет метри за само половина час. Кај Малеку било регистрирано зголемување од седум метри во сличен временски период.

Тоа објаснува зошто поплавата пристигнала речиси без предупредување и со разорна сила. Во градовите Тимуре и Сјабрубеси биле уништени куќи, пазари, полициски станици и царински објекти. Очевидци за локалните медиуми изјавиле дека делови од Тимуре практично исчезнале под водата и наносите.

Уништени или оштетени се најмалку 19 мостови и околу 40 километри патишта. Прекината е главната копнена врска меѓу Непал и Кина, а поплавата оштетила повеќе хидроцентрали и енергетски објекти во сливот на Тришули. Над 430 мегавати производствен капацитет биле исфрлени од системот, додека стотици работници во хидроенергетските објекти сè уште не биле пронајдени.

Сè уште не е познато што го предизвикало уривањето на глечерот. Американскиот геолошки институт регистрирал земјотрес со магнитуда од 4,4 во близина на границата, само неколку минути пред катастрофата. Непалските власти ја разгледуваат можноста земјотресот да ја активирал лавината, но научниците велат дека причинско-последичната врска не е докажана.

Сателитските снимки покажуваат и дека во 24 часа пред несреќата исчезнала значителна снежна покривка од делови на околните глечери. Тоа упатува на период на повисоки температури и забрзано топење, кое можело дополнително да ја намали стабилноста на мразот и планинските падини.

Климатските промени се поширокиот ризичен фактор, но научниците предупредуваат дека е прерано тие да се прогласат за непосредна причина за оваа катастрофа. Непалските планини загубиле речиси една третина од мразот во последните три децении, а во последните десет години глечерите се топеле за 65 отсто побрзо отколку во претходната деценија.

Меѓународниот центар за интегриран планински развој соопшти дека ова е второ големо поплавување на Ленде во период од 14 месеци. Комбинацијата од нестабилни глечери, стрмни падини, монсунски врнежи и населби изградени покрај речните коридори создава услови еден настан високо во планината за кратко време да се претвори во катастрофа во долината.

Спасувачките екипи со хеликоптери евакуираа повеќе од 100 лица, но уништените патишта, калта и прекинатите комуникации го отежнуваат пристапот. Непал побара помош од Индија и Кина, а Европската Унија активираше сателитско набљудување на погодената област.

Опасноста не е целосно помината. Научниците предупредуваат дека во горниот тек можеби сè уште постои блокада од мраз и урнатини, зад која се собира вода. Наредени се евакуации во делови од тибетската страна, а жителите покрај реките Боте Коши, Тришули и Нарајани се повикани да се оддалечат од бреговите поради можен втор поплавен бран.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save