Ел Нињо удира врз пазарите: Кафето, чоколадото, оризот, шеќерот и маслото под нов ценовен притисок

Моќниот климатски феномен Ел Нињо се засилува во Тихиот Океан, а Обединетите нации предупредуваат дека неговите ефекти се веќе видливи низ целиот свет.

Ел Нињо е природен климатски циклус кој започнува кога површинските води во тропскиот Тихи Океан се загреваат далеку над нормалните температури. Оваа промена влијае на движењето на атмосферските струи, поради што одредени земјоделски региони остануваат без доволно врнежи од дожд, додека други може да бидат погодени од обилни дождови и поплави.

Светската метеоролошка организација (СМО), агенцијата за временска прогноза на Обединетите нации, на 3 септември изјави дека феноменот е цврсто утврден и дека постои речиси 100 проценти веројатност дека ќе трае до февруари 2027 година.

Гватемала, Хондурас и Ел Салвадор веќе се справуваат со непредвидливо време и суша поврзана со Ел Нињо, што предизвика широки загуби на земјоделски култури долж таканаречениот Централноамерикански сув коридор. Индонезија се бори и со масовни шумски пожари чиј чад се прошири на Малезија и Филипините.

Бидејќи голем дел од прехранбените производи се произведуваат во ограничен број климатски чувствителни региони, последиците од прекините во производството би можеле да се одразат на цените во супермаркетите низ целиот свет неколку месеци подоцна.

Сепак, Ел Нињо не означава автоматски дека цените на сите стоки ќе растат. Светската банка вели дека неговите ефекти зависат од видот на културата и регионот, додека Организацијата за храна и земјоделство на ОН (ФАО) проценува дека глобалните залихи и достапност на жито остануваат релативно стабилни и покрај временските ризици.

Во исто време, комбинацијата од посилен Ел Нињо, екстремни временски настани и тековните геополитички и трговски нарушувања веќе вршат притисок врз пазарите на храна. ФАО соопшти дека индексот на цените на храната се искачил на 133,3 поени во август, што е највисоко ниво од ноември 2022 година.

Подолу се наведени пет стоки за кои аналитичарите и претставниците на индустријата веруваат дека се меѓу најизложените на ризик:

1. Ориз Оризот е меѓу културите кои најчесто се идентификуваат како ранливи на Ел Нињо, бидејќи голем дел од неговото производство е концентрирано во Јужна и Југоисточна Азија, каде што овој климатски феномен може да ги намали врнежите од дожд.

Само Индија учествува со околу 40 проценти во глобалниот извоз на ориз. За време на Ел Нињо во 2023 година, Њу Делхи го забрани извозот на повеќето сорти ориз кои не се басмати откако домашните цени се зголемија. Извозниците во тоа време рекоа дека одлуката имала поголемо влијание врз глобалниот пазар на ориз отколку што војната меѓу Русија и Украина имаше врз пазарот на пченица.

Министерството за земјоделство на САД веќе предупреди оваа година дека подпросечните монсунски дождови во Индија би можеле да претставуваат ризик за производството на ориз, памук и други земјоделски култури.

Во септември, извозните цени на индискиот ориз го достигнаа највисокото ниво за една година поради загриженост за подпросечните врнежи од дожд, додека цените на оризот во Тајланд и Виетнам исто така се зголемија.

Светската банка проценува дека за време на силните циклуси на Ел Нињо, регионалното производство на ориз би можело да се намали за 20 до 50 проценти.

За потрошувачите, пониските приноси или ограничувањата на извозот би можеле да значат повисоки цени на оризот во земјите увознички, особено во Азија и Африка, каде што житото е основна храна.

2. Шеќер Шеќерната трска е во голема мера зависна од доволно врнежи од дожд, поради што главните производствени региони во Азија и Јужна Америка се изложени на подолги периодите на високи температури и суша.

ФАО соопшти дека индексот на цените на шеќерот се зголемил за 11,9 проценти во август, а загриженоста за производството поврзана со временските услови во Бразил, Европа и Азија придонела за повисоките цени. Организацијата, исто така, посочи на ризиците што Ел Нињо ги претставува за производството на шеќер во Азија.

Индија, вториот најголем производител на шеќер во светот, веќе се соочува со притисоци во снабдувањето и го ограничи извозот, додека владата дозволи увоз без царина за да ги зголеми домашните залихи.

Поограничената понуда на шеќер на светскиот пазар би можела да ги зголеми трошоците за производи како што се безалкохолните пијалоци и чоколадото, како и разни преработени прехранбени производи.

3. Палмино масло Индонезија и Малезија заедно произведуваат околу 85 проценти од палминото масло во светот — состојка што се користи во производи кои се движат од спакувани грицки и инстант тестенини до сапуни и козметика.

Продолжениот недостаток на врнежи од дожд и високите температури поврзани со Ел Нињо ги намалуваат приносите од гроздови свежо овошје на плантажите со палми.

Индонезија веќе се бори со големи шумски пожари, чиј чад се прошири во Малезија и Филипините. Метеоролошката агенција на земјата одделно предупреди дека некои провинции, вклучувајќи ги Калимантан, Папуа и Јава, се соочуваат со реална перспектива за посув период од септември до ноември отколку дури и за време на силниот Ел Нињо од 1997 година.

Бидејќи палминото масло е поевтино од другите растителни масла и се користи како нивна замена, намалувањето на неговата понуда би можело да ги зголеми цените на поширокиот пазар на масло за јадење, не само на палминото масло.

4. Какао Производството на какао е силно концентрирано во Западна Африка, особено во Брегот на Слоновата Коска и Гана, што го прави пазарот ранлив на промени во врнежите од дожд и температурата.

Брегот на Слоновата Коска, најголемиот светски производител на какао, ја забави продажбата на својата жетва за сезоната 2026/27 во јуни поради загриженост дека Ел Нињо би можел да донесе суша и да ги намали приносите.

Меѓународната организација за какао (ICCO) во својот последен квартален билтен изјави дека цените на какаото остануваат многу чувствителни на временските услови и ризиците од производството, особено истакнувајќи ја растечката загриженост за можното влијание на Ел Нињо.

Аналитичарите предупредуваат дека производството на какао е особено ранливо во овој циклус бидејќи голем дел од плантажите во Западна Африка се постари од 25 години, односно надвор од периодот на највисока продуктивност. Поради ова, дрвјата се помалку способни да издржат стрес од топлина и суша.

5. Кафе Производството на кафе е чувствително на временските промени бидејќи главните региони за одгледување кафе во Југоисточна Азија и Латинска Америка можат да бидат погодени од високи температури, суша или прекумерни врнежи од дожд за време на Ел Нињо.

Виетнам, втор најголем производител на кафе во светот и еден од водечките добавувачи на сортата робуста, е особено важен за глобалниот пазар.

Министерството за земјоделство на САД вели дека Виетнам учествува со околу 17 проценти во светското производство на кафе и предупредува дека потоплите и посувите услови поврзани со Ел Нињо би можеле да ја намалат продуктивноста и вкупното производство на кафе.

Прекините во производството на овие клучни земјоделски производи, доколку временските ризици продолжат, би можеле постепено да се прелеат во глобалните синџири на снабдување и конечните цени што ги плаќаат потрошувачите.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save