INFOMAX.MK

Иран егзекутира млада жена која тврдела дека убила маж во самоодбрана додека тој се обидувал да ја силува. 23-годишната Марзие Ниери, рано утрото во саботата била погубена во централниот затвор во Казвин, пишува „Еуроњуз“.

Во одделен случај, властите изрекоа десет смртни казни на друга жена за убиства на постари мажи со кои се омажила.

Иранската организација за човекови права наведува дека Ниери била принудена на брак на 17 години под притисок на семејството. Настанот што довел до нејзината осуда се случил во октомври 2021 година, кога имала 18 години.

На судењето, таа изјавила дека еден од деловните партнери на нејзиниот сопруг се обидел да ја нападне во пијана состојба. Во самоодбрана, таа го ранила со кујнски нож. Нејзиниот сопруг исто така бил убиен во истиот конфликт. Ниери се предала на полицијата четири дена подоцна, откако нашла засолниште кај својот брат.

Судот го отфрли нејзиното барање за самоодбрана. Семејствата на жртвите побарале примена на „кисас“ – казна со одмазда според принципот „око за око“ во правниот систем на Исламската Република – поради што таа била осудена на смрт. Според Иранските човекови права, ова е барем четиринаесетто погубување на жена во Иран од почетокот оваа година.

Зголемување на бројот на егзекуции на жени

Американското министерство за надворешни работи објави дека во 2025 година во Иран биле погубени најмалку 61 жена.

Ова е највисоката бројка во последните 25 години и претставува зголемување од околу 70 проценти во споредба со претходната година. Во извештајот се наведува дека Иран е лидер во сите други земји во однос на бројот на смртни казни извршени врз жени.

Убиството на сопружник или партнер е една од најчестите причини зошто жените се соочуваат со смртна казна во Иран. Организацијата за човекови права на Иран истакнува дека најмалку 21 жена егзекутирана минатата година била осудена на *кисас* поради убиство на своите сопрузи или вереници.

Здруженијата за права на жените предупредуваат дека многу од овие жени со години страдале од семејно насилство. Тие нагласуваат дека принудните бракови на рана возраст, економската зависност, тешкиот пристап до развод и слабата правна заштита им оставаат на жените многу малку можности да излезат од насилни врски.

*Кисас* е правен принцип изведен од исламската јуриспруденција кој им дава право на семејството на жртвата да бара егзекуција на убиецот или да прифати паричен надомест, познат како *дија* или „крвави пари“. Иранските судови можат да ја извршат смртната казна во такви случаи само со изрична согласност од најблискиот роднина на жртвата.

Жена – сериски убиец осудена на десет смртни казни

Истиот ден, судството во покраината Мазандаран објави дека Колтум Акбари е осудена на десет смртни казни според принципот *кисас* за десет убиства. Случајот против неа беше отворен во септември 2023 година по сомнителната смрт на 82-годишен маж во Махмудабад. Мажот почина само неколку месеци откако стапи во привремен брак со Акбари.

Извештајот на неговото семејство предизвика истрага која откри голем број слични случаи. По нејзиното апсење, Акбари призна дека убила неколку постари мажи, од кои повеќето ги намамила во привремен брак. Властите го конфискуваа целиот нејзин подвижен и недвижен имот.

Семејството на единаесеттата жртва, за чие убиство Акбари беше исто така прогласена за виновна, не бараше смртна казна, туку избра финансиска компензација. Истражителите веруваат дека вкупниот број на нејзините жртви е веројатно поголем од 11.

Иран и смртната казна

Иран е една од ретките земји во светот што сè уште масовно ја извршува смртната казна. Организациите за човекови права регистрираа најмалку 1.639 егзекуции во Иран во текот на 2025 година. Ова е највисокиот годишен број од 1989 година и во просек е повеќе од четири егзекуции дневно.

Амнести Интернешнл наведува дека само 17 земји ја извршувале смртната казна таа година, а Иран е на второ место, веднаш зад Кина. Активистите предупредуваат дека бројот на егзекуции ќе продолжи да расте во 2026 година. Тие ги наведуваат националните протести од декември 2025 година и воената состојба со САД и Израел како фактори што го зголемуваат ризикот од поширока примена на смртната казна.

Амнести Интернешнл се спротивставува на смртната казна во сите случаи, без оглед на видот на кривичното дело или околностите. Од Организацијата смртната казна ја сметаат за кршење на основното право на живот.