INFOMAX.MK

Српската влада донела одлука за раскинување на договорот со компанијата на Џаред Кушнер, зет на американскиот претседател Доналд Трамп, за проектот на локацијата на Генералштабот во Белград. Во исто време, комплексот треба да го задржи статусот на културно наследство, наместо да биде урнат за изградба на луксузен хотелски и станбено-деловен комплекс.

Договорот со компанијата „Атлантик Инкубејшн Партнерс“ е раскинат со откажување од сите евентуални меѓусебни побарувања. Тоа значи дека Србија и инвеститорот нема да бараат меѓусебна отштета или договорни казни поради прекинот на проектот.

Министерката за градежништво во техничкиот мандат, Александра Софрониевиќ, потврдила дека Владата во август донела заклучок за раскинување на договорот. Според неа, постапката сè уште се формализира, а нејзиното завршување се очекува на почетокот на следната недела.

Со тоа, засега нема да се реализира планот на местото на комплексот Генералштаб да се изградат хотел, казино и станбено-деловен комплекс. Договорот за таканаречена ревитализација во мај 2024 година го потпишал тогашниот министер за градежништво Горан Весиќ со компанијата на Џаред Кушнер.

Според претходно објавените информации за договорот, Србија се обврзала да ја укине заштитата на Генералштабот како културно наследство, да ги урне објектите на сопствен трошок и земјиштето без надомест да му го отстапи на инвеститорот на 99 години. Рокот за исполнување на обврските бил две години од потпишувањето, а во спротивно инвеститорот можел да побара отштета до 50 милиони евра.

Адвокатот Никола Лакиќ оценува дека откажувањето од меѓусебните побарувања значи дека компанијата на Кушнер нема да може да бара надомест во евентуална судска постапка или арбитража. Сепак, конечните услови ќе бидат утврдени со формалното склучување на договорот за раскинување.

Генералштабот останува споменик на културата

И покрај одлуката на Владата од ноември 2024 година за укинување на статусот на културно наследство, стручњаците за заштита на културното наследство тврдат дека заштитата технички никогаш не престанала да важи.

Конзерваторката Тања Дамљановиќ Конли посочува дека постапката за укинување на заштитата била спроведена врз основа на фалсификуван предлог. Таа се повикува и на тврдењата на Обвинителството за организиран криминал, како и на признанието на вршителот на должност директор на Републичкиот завод за заштита на споменици на културата, Горан Васиќ, дека го фалсификувал документот.

Според Дамљановиќ Конли, раскинувањето на договорот отвора можност Генералштабот да биде обновен со почитување на неговата архитектонска и историска вредност. Дел од стручната јавност смета дека комплексот треба да се врати во првобитната состојба.

Судскиот процес продолжува

Случајот со Генералштабот е предмет и на судска постапка. Обвинителството за организиран криминал поднело обвинителен предлог против министерот за култура Никола Селаковиќ, државната секретарка во Министерството Славица Јелача и раководителите на два завода за заштита на споменици, Горан Васиќ и Александар Ивановиќ.

Тие се обвинети за злоупотреба на службената положба и фалсификување службена исправа во врска со постапката за укинување на заштитата на Генералштабот. Сите четворица ја негирале вината пред судот, а продолжението на судењето е закажано за 23 ноември.

Раскинувањето на договорот со компанијата на Кушнер не значи и завршување на судскиот процес, ниту автоматски го решава прашањето за начинот на кој ќе биде обновен комплексот. Засега е потврдено дека Владата донела одлука за раскинување, додека формалното завршување на постапката се очекува следната недела.