Австралија пред можност за рационализација на дизелот: Цената може да надмине 4 австралиски долари за литар

Австралија би можела да биде принудена да воведе рационализација на дизелот во рок од неколку недели, доколку американскиот претседател Доналд Трамп ја реализира идејата за ограничување или забрана на американскиот извоз на дизел.

Предупредувањето доаѓа од Саул Кавоник, раководител за енергетски истражувања во MST Marquee, кој оценува дека американската забрана е веројатно „најзагрижувачкиот развој на глобалниот пазар на горива“ од почетокот на војната на Блискиот Исток.

Според неговото најлошо сценарио, цената на дизелот во Австралија би можела да надмине 4 австралиски долари за литар, наспроти националниот просек од околу 2,88 долари во последните денови. Во одделни големи градови цените веќе се движат и над три долари.

Зошто Австралија е толку ранлива?

Проблемот не е во тоа што Австралија директно купува огромни количества американски дизел. Проблемот е нејзината зависност од глобалниот пазар на увезено гориво.

Според Кавоник, Австралија е најголемиот увозник на дизел во светот во апсолутни количини. Земјата учествува со само околу 1 процент во глобалната побарувачка за гориво, но со околу 10 проценти во светскиот поморски увоз на дизел.

Ова е особено важно бидејќи австралиската економија во голема мера зависи од сектори кои трошат огромни количества дизел.

Земјоделството зависи од трактори, комбајни и транспорт, рударската индустрија користи тешка механизација, додека камионскиот транспорт е клучен за снабдувањето на огромната територија на земјата.

Токму затоа недостигот на дизел не би бил само проблем за возачите – би можел да се пренесе врз рудниците, фармите, транспортот, храната и пошироката австралиска економија.

САД извезуваат 1,3 милиони барели дневно

Дополнителниот проблем е големината на американскиот извоз.

САД извезуваат приближно 1,3 милиони барели дизел дневно, што одговара на околу една четвртина од американското производство во рафинериите, според податоците цитирани од ABC.

Во услови кога производството и извозот од други големи извори се нарушени, американските барели станаа уште поважни за глобалниот пазар.

Војните на Блискиот Исток и во Украина исфрлија или ограничија дел од рафинериските капацитети, додека Русија и Кина го намалија или прекинаа извозот на рафинирани горива во различни фази од кризата.

Глобалните резерви истовремено се намалуваат. Reuters објави дека недостигот на дизел би можел да продолжи и во 2027 година, додека американските резерви во септември паднаа на најниското сезонско ниво од 1982 година.

Токму затоа евентуалното повлекување на уште 1,3 милиони барели дневно од меѓународниот пазар би дошло во исклучително чувствителен момент.

Австралија веќе има план за кризни услови

Австралиската влада не почнува од нула.

Земјата веќе функционира на второто ниво од четиристепениот Национален план за безбедност на горивата, што значи дека снабдувањето продолжува, но системот е под притисок.

Доколку ситуацијата дополнително се влоши, следува третото ниво – „таргетирана акција“.

Тоа предвидува дополнително обезбедување гориво од меѓународните партнери, мерки за намалување на побарувачката и подготовка за приоритетно снабдување на критичните сектори.

Четвртото и најтешко ниво оди чекор понатаму.

Владата тогаш може да воспостави национален систем за приоритетна распределба на горивото, да насочува каде ќе оди расположливото гориво и да воведе посилни мерки за намалување на потрошувачката. Австралиските власти веќе потврдија дека различни форми на рационализација се разгледуваат во сценаријата за ниво 4.

Трамп сега е клучната непозната

Најголемата неизвесност е што ќе одлучи Вашингтон.

Трамп во последните денови потврди дека сериозно ја разгледува можноста за ограничување на извозот, во обид да ја намали цената на дизелот за американските потрошувачи.

Но мерка која би можела краткорочно да остави повеќе гориво во САД истовремено би отстранила огромен извор на снабдување од веќе затегнатиот светски пазар.

За Австралија тоа претставува особено опасна комбинација.

Кавоник предупредува дека доколку американската забрана се совпадне со продолжување или ескалација на нарушувањата на Блискиот Исток, рационализацијата би можела да стане реалност за само неколку недели.

Засега тоа е ризично сценарио, а не веќе донесена одлука. Но фактот дека Австралија веќе има подготвен механизам за ограничување и насочување на потрошувачката покажува колку сериозно властите ја третираат безбедноста на снабдувањето.

Ако САД навистина го затворат извозот, последиците нема да завршат на американските бензински пумпи. Еден од првите и најсилните удари би можела да го почувствува Австралија – земја чија економија е огромна, оддалечена и исклучително зависна од увезениот дизел.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save