INFOMAX.MK

Американскиот претседател Доналд Трамп се закани со нови високи царини, па дури и со запирање на дел од трговијата со Европа, доколку оцени дека планот Канада да стане првата „придружна членка“ на Европската Унија претставува непријателски потег кон Соединетите Американски Држави.

Изјавата доаѓа само неколку часа откако претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен предложи отворање на вратата за Канада да стане првата земја со нов статус на „associate member“ – придружна членка на Европската Унија.

Трамп, одговарајќи на новинарско прашање во Северна Каролина, ја нарече идејата „смешна“ и повторно остро ја критикуваше Канада како трговски партнер на САД.

Американскиот претседател, сепак, ја услови евентуалната реакција на Вашингтон со намерите зад европскиот предлог. Тој порача дека доколку оцени дека станува збор за непријателски акт, САД би можеле да воведат многу сериозни царини или да ја ограничат трговијата со Европа во голем број области.

Заканата доаѓа во момент кога односите меѓу Вашингтон и Отава се сериозно нарушени поради трговските спорови и американските царини.

Во исто време, Канада забрзано се обидува да ја намали економската зависност од американскиот пазар и да ги продлабочи односите со Европа и со други големи економии.
Токму во таква атмосфера, Фон дер Лајен, во своето годишно обраќање пред Европскиот парламент во Стразбур, директно му се обрати на канадскиот премиер Марк Карни и предложи Канада да стане првата „придружна членка“ на Унијата.
Според европскиот предлог, соработката меѓу Канада и ЕУ би требало да оди значително подалеку од класичен трговски договор и да опфати области како одбраната, технологијата, вештачката интелигенција, енергетиката, критичните минерали, производството и Арктикот.

Но, тука постои важна правна и политичка дилема.

Во моментов во Европската Унија формално не постои статус „придружна членка“. Тоа значи дека Брисел допрва треба да утврди што точно би значел таквиот статус, кои права би ги добила Канада, кои европски правила би морала да ги почитува и дали би добила поширок пристап до единствениот европски пазар. За воспоставување на таков аранжман би била потребна и согласност од земјите членки.
Канадскиот премиер Марк Карни претходно нагласи дека неговата земја не бара класично полноправно членство во ЕУ, туку „уникатен сојуз“ со Европа.

Економските последици од евентуална нова трговска конфронтација меѓу Вашингтон и Брисел би можеле да бидат значајни. САД и Европската Унија се меѓу најголемите трговски партнери во светот, додека канадската економија и понатаму е исклучително тесно поврзана со американската.

Според податоците наведени од Washington Post, околу 70 проценти од канадскиот извоз минатата година бил насочен кон САД. Трговијата меѓу САД и Канада надминала 850 милијарди долари, додека трговската размена меѓу Канада и ЕУ изнесувала околу 150 милијарди долари.

Затоа, предлогот на Фон дер Лајен има значење што оди подалеку од односите меѓу Брисел и Отава. Тој покажува обид на Канада да ги диверзифицира своите економски и безбедносни врски во услови на тензии со Вашингтон, додека реакцијата на Трамп покажува дека американската администрација внимателно го следи тоа приближување.

Следниот важен чекор ќе биде дефинирањето што воопшто би значело „придружно членство“, а Канада и ЕУ треба повторно да разговараат на самитот ЕУ–Канада во Монтреал на 29 и 30 октомври.

BREAKING: Trump warns to cut trade with EU if Canada becomes associate member pic.twitter.com/ibUhuz4IIt

— Insider Paper (@TheInsiderPaper) September 16, 2026