Вучиќ за можноста од трета светска војна: „Ќе биде чудо ако не започне“

Поранешниот претседател на Србија, Александар Вучиќ, оцени дека Третата светска војна е неизбежна, посочувајќи го забрзаното вооружување на европските држави како доказ дека светот се подготвува за голем воен судир.

Во интервју со руската новинарка Ксенија Собчак, Вучиќ предупреди дека Европа вложува огромни средства во одбраната, додека европските влади ваквите инвестиции ги оправдуваат со потребата од заштита од Русија.

Но, неговата изјава доаѓа во специфичен политички момент – само пет дена пред предвремените парламентарни избори во Србија, закажани за 25 октомври, на кои неговата Српска напредна партија се соочува со противкандидати од студентското движење и опозицијата.

Европа се вооружува, Вучиќ прашува против кого
Во разговорот со Собчак, Вучиќ го посочи германскиот производител на оружје „Рајнметал“ како пример за промените во европската безбедносна политика.

Тој тврди дека профитот на компанијата се зголемил седумнаесет пати поради растечката побарувачка за воена опрема.

„Не сум ниту будала ниту слеп. Ако не гледате како Европа се вооружува, тогаш намерно го игнорирате тоа. Но зошто се вооружуваат? Со која цел?“, изјави Вучиќ.

Неговото предупредување се темели на споредба со познатото драматуршко правило на Антон Чехов, според кое пушката што ќе се појави на сцената на почетокот од драмата на крајот мора да испука.

Според Вучиќ, истата логика може да се примени и на европското вооружување – ако државите постојано ги зголемуваат своите воени капацитети, постои опасност тие еден ден да бидат употребени.

НАТО го објаснува зголемувањето на одбранбените трошоци со потребата за одвраќање на потенцијални напади, заштита на сојузничката територија и приспособување кон новите безбедносни закани.

Според Алијансата, европските членки и Канада во 2025 година ги зголемиле заедничките одбранбени расходи за речиси 20 проценти во реални вредности во споредба со претходната година.

Светската безбедност станува тема во српската изборна кампања
Изјавата на Вучиќ има и домашен политички контекст. Тој на 27 септември поднесе оставка на претседателската функција, седум месеци пред истекот на мандатот, за да учествува во предвремените парламентарни избори и да се кандидира за враќање на премиерската позиција.

Изборите се одржуваат по речиси две години масовни студентски протести, започнати по трагедијата во Нови Сад во ноември 2024 година, кога при уривање на натстрешницата на железничката станица загинаа 16 лица.

Студентското движење бара институционална одговорност, борба против корупцијата и поголема транспарентност во функционирањето на државата.

Според „Асошиејтед прес“, студентите во меѓувреме прераснаа во организирана политичка сила, која на изборите настапува со сопствена листа.

Во вакви околности, отворањето на прашањето за можен светски конфликт носи сосема поинаква тема во јавната дебата – од корупцијата и институционалната одговорност кон меѓународната безбедност, војната и потребата од политичка стабилност.

Дали ова е намерна изборна стратегија не може да се утврди само од интервјуто. Но, временското совпаѓање на предупредувањето со завршницата на кампањата отвора простор за анализа на политичките пораки што Вучиќ им ги испраќа на гласачите.

Европа навистина се вооружува, но дали тоа значи војна?
Европските држави во последните години значително ги зголемија инвестициите во вооружување, противвоздушна одбрана, воена инфраструктура и производство на муниција.

На самитот на НАТО во Хаг во 2025 година, сојузниците се обврзаа до 2035 година да издвојуваат вкупно пет проценти од БДП за одбрана и пошироки безбедносни потреби.

За европските влади, ова е одговор на руската инвазија врз Украина, зголемените безбедносни ризици и неизвесноста околу идните американски гаранции.

За Вучиќ, пак, обемот на вооружувањето претставува предупредување дека Европа се подготвува за многу поголем судир.

Разликата е суштинска. Додека европските институции го претставуваат военото зајакнување како инструмент за одвраќање, поранешниот српски претседател го толкува како знак за можна ескалација.

Ризикот од воен конфликт е реална тема на меѓународните безбедносни анализи, но предвидувањето дека Третата светска војна е неизбежна останува политичка проценка, а не утврден факт.

Меѓу воените предупредувања и изборните предизвици
Вучиќ и претходно предупредувал на опасност од глобален конфликт, поврзувајќи ги геополитичките тензии со односите меѓу Русија, Европа и Соединетите Американски Држави.

Во интервјуто со Собчак, и покрај песимистичките проценки, тој нагласи дека дипломатијата и преговорите остануваат неопходни за спречување натамошна ескалација.

Неговата позиција истовремено се вклопува во долгогодишната надворешна политика на Србија, која се обидува да ги одржува односите и со Европската Унија и со Русија и Кина.

Но, во Србија, каде што граѓаните за неколку дена ќе излезат на парламентарни избори, темите за светската безбедност се испреплетуваат со домашните прашања за владеењето на правото, корупцијата, економијата и политичката одговорност.

Токму затоа предупредувањето на Вучиќ отвора две различни прашања.

Првото е дали забрзаното вооружување на Европа навистина го зголемува ризикот од директен воен судир.

Второто е какво место ќе има стравот од глобална нестабилност во завршницата на српската изборна кампања.

Одговорот на првото ќе зависи од понатамошниот развој на меѓународните односи. Второто прашање веќе е дел од политичката дебата во Србија, пет дена пред гласањето.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save