Големи економски реформи во Куба: Се преминува кон слободен пазар

Кубанскиот парламент едногласно одобри вонреден пакет економски реформи што претставува најголемо поместување кон пазарните принципи од револуцијата во 1959 година. Мерките доаѓаат во време на длабока економска криза, недостиг и зголемен притисок од Соединетите Американски Држави.

Иако целиот документ сè уште не е објавен, кубанскиот претседател Мигел Дијаз-Канел и други функционери најавија промени што би можеле значително да го променат начинот на кој функционира кубанската економија. Една од најважните реформи се однесува на децентрализацијата на економијата. Досега, државата речиси целосно одредуваше што ќе се произведува, кој ќе го произведува, по кои цени ќе се продаваат стоките и како ќе се распределуваат ресурсите. Новиот модел треба да пренесе дел од овие овластувања на пониските нивоа на власта и на самите компании, што би ја зголемило ефикасноста и бирократијата, објавува АП.

Локалните самоуправи, исто така, ќе добијат широки овластувања. 168-те општини на Куба ќе можат самостојно да го одобруваат работењето на компаниите на нивната територија и да управуваат со односите со државните компании, задругите и приватните компании. Покрај тоа, на општините ќе им биде дадено право да извезуваат и увезуваат стоки, како и да управуваат со приходите од девизи, што е значително отстапување од претходната строга централизација. Државните претпријатија, од кои има околу две илјади во Куба, исто така ќе добијат многу поголема автономија.

Ќе им биде дозволено самостојно да го одредуваат системот на плати, да управуваат со профитот со помалку ограничувања, да склучуваат партнерства со приватни компании и задруги и директно да учествуваат во надворешната трговија. Властите, исто така, планираат да го прошират списокот на активности во кои можат да се вклучат државните компании. Една од најрадикалните промени е укинувањето на државните посредници во надворешната трговија.

Малите и средните претпријатија, како и другите компании, во иднина ќе можат директно да увезуваат и извезуваат стоки, наместо да ги користат државните агенции кои досега го контролираа овој процес и одредуваа провизии. Исто така, се обезбедуваат стимулации за увоз на суровини и други влезни материјали потребни за домашно производство. Промените ќе го вклучат и системот на субвенции што со децении е еден од темелите на кубанскиот социјален модел. Државата со години гарантира основни залихи на храна по ниски и контролирани цени, но овие субвенции постепено ќе се укинуваат. Храната и другите стоки сè повеќе ќе се продаваат по пазарни цени, што би можело да ја зголеми ефикасноста на економијата, но и да предизвика социјални тензии.

Властите, исто така, најавија реформа на државниот апарат. Предложен е закон со кој би се намалил бројот на министерства од 27 на 21, со цел да се зголеми ефикасноста и да се намалат административните трошоци. Најавени се и промени на девизниот пазар, иако сè уште не е јасно како ќе изгледаат. Во моментов, само државните институции и банките можат официјално да менуваат валути, додека голем дел од трансакциите се одвиваат на неформалниот пазар. Дијаз-Канел рече дека реформите се инспирирани од искуствата на Кина и Виетнам, земји кои одржувале еднопартиски политички систем, но исто така вовеле пазарни механизми и ја отвориле економијата.

Кубанското раководство очигледно се обидува да спроведе сличен модел на одржување на политичка контрола, а воедно да дозволи повеќе простор за пазарот, приватниот сектор и локалните иницијативи. Новите мерки беа усвоени по месеци зголемен притисок од Вашингтон. Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп дополнително ги заостри санкциите против Куба во последните месеци, вклучително и ембарго за гориво и мерки против бизнис конгломератот ГАЕСА. Покрај тоа, САД го обвинија поранешниот кубански лидер Раул Кастро за вмешаност во соборувањето на два цивилни авиони во 1996 година. Во такви околности, Хавана јасно верува дека без длабоки економски реформи нема да може да ја стабилизира економијата и да ги ублажи ефектите од надворешниот притисок.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save