INFOMAX.MK

Европа повторно се соочува со непријатна комбинација – раст на цените на природниот гас и недоволно наполнети складишта пред почетокот на зимската сезона.

Цената на европскиот гасовен репер TTF продолжува да расте и достигна највисоко ниво од почетокот на 2023 година. Растот доаѓа во услови на нарушувања во глобалното снабдување со течен природен гас (LNG), геополитички тензии и неизвесност околу клучните транспортни рути.

Податоците за 8 септември покажуваат дека подземните складишта за природен гас во Европската унија биле исполнети со околу 67,12 отсто. Тоа е значително под нивото што би се очекувало за овој период од годината, што ја зголемува загриженоста пред почетокот на грејната сезона.

Цената станува најголемиот проблем

Ниското ниво на резерви само по себе не значи дека Европа се соочува со непосреден физички недостиг на гас. Поголемиот ризик во моментов е поврзан со цената по која ќе треба да се обезбедат дополнителните количества во текот на зимските месеци.

Колку помалку гас има во складиштата, толку е поголема зависноста од тековниот пазар. А кога понудата е ограничена, секое ново нарушување може брзо да се прелее врз цените.

Токму тоа се случува сега. Ограничувањата во снабдувањето со LNG, геополитичките тензии и неизвесноста околу клучните транспортни маршрути ја зголемуваат конкуренцијата за достапните количества.

Последиците веќе се чувствуваат на европскиот пазар. Реперниот TTF надмина 79 евра за мегават-час, што е највисоко ниво од почетокот на 2023 година.

Тоа создава нов ценовен притисок врз европските домаќинства и индустријата во момент кога сезоната на зголемена потрошувачка сè уште не започнала.

LNG и Ормускиот Теснец го зголемуваат притисокот

Еден од главните проблеми е нарушеното снабдување со течен природен гас. Конфликтот на Блискиот Исток и ограничувањата во транспортот преку Ормускиот Теснец сериозно ги нарушија глобалните текови на LNG.

Пред конфликтот, преку овој теснец минувале количества еквивалентни на речиси 20 отсто од глобалната трговија со LNG. Иако транспортот постепено се зголемува, обемот сè уште е далеку од нивото пред кризата.

Европа во меѓувреме станува сè позависна од глобалниот пазар на LNG, што значи дека мора да се натпреварува со други региони за ограничен број достапни товари.

МАЕ повикува на поголеми стратешки резерви

На оваа ситуација се надоврзува и предупредувањето на Меѓународната агенција за енергија (МАЕ), која повика на посилни механизми за обезбедување резерви на природен гас.

Во најновата анализа, МАЕ наведува дека физичките резерви остануваат еден од темелите на енергетската безбедност, но дека државите треба да комбинираат складирање со пофлексибилни договори, комерцијални механизми и поголема меѓународна соработка.

Проблемот е што времето за дополнително полнење на складиштата пред зимата се намалува. Истовремено, високите цени го прават складирањето поскапо и ја намалуваат финансиската мотивација на компаниите да купуваат гас сега за употреба во зимските месеци.

Европа влегува во зима со поголема изложеност на ценовни шокови

Најголемата ранливост на европскиот пазар не е нужно физичкиот недостиг, туку ризикот од нагло зголемување на цените.

Доколку зимата биде постудена од очекуваното или глобалната побарувачка за LNG повторно порасне, Европа ќе мора да се натпреварува за ограничени количества – и тоа по потенцијално многу повисоки цени.

Затоа, иако европските складишта продолжуваат да се полнат, актуелните нивоа и растот на цените укажуваат дека континентот ја започнува зимската сезона со значително помал безбедносен простор отколку вообичаено.