INFOMAX.MK

За помалку од две години, владејачката Лабуристичка партија во Велика Британија го мина патот од убедлива изборна победа до историски пораз на локалните и регионалните избори минатата недела, што сериозно ја доведе во прашање позицијата на премиерот Кир Стармер, анализира Дојче Веле.

Иако владејачките партии ширум Европа се соочуваат со слични предизвици, британската политичка сцена станува сè понапната во деценијата по одлуката за напуштање на Европската унија. Стармер, шестиот лидер од тогаш, ветуваше промени, но се соочува со тешкотии да ги реализира.

Иако голем дел од незадоволството на гласачите е насочено директно кон него, анкетите постојано укажуваат на неколку клучни извори на фрустрација – и на национално и на локално ниво.

Економија и трошоци за живот

Се засилува чувството на опаѓање на животниот стандард и на неизвесност за иднината кај многу домаќинства низ индустриски развиениот свет. Во Велика Британија тоа дополнително се продлабочува поради големите разлики во приходите меѓу најбогатите и останатите граѓани. Податоците на ОЕЦД покажуваат натпросечно ниво на нееднаквост и значителен јаз меѓу заработката на најбогатите 10 проценти и остатокот од населението.

Инфлацијата во Британија се покажува поупорна отколку во други земји, што е една од причините за повисоките каматни стапки во однос на еврозоната. Ова директно ги зголемува ратите за станбени кредити. Дополнително, високата зависност од цените на гасот ја прави економијата поранлива на ефектите од војната во Иран.

Даночните приходи се на пат да достигнат историски максимум, што предизвикува револт кај граѓаните – особено во услови кога рекорден број луѓе зависат од социјални бенефиции, што отвора прашања за правичноста на системот.

Имиграција и азил

Ова прашање останува едно од најполаризирачките во британската политика и во одредени периоди го надминува економското незадоволство како клучна грижа на гласачите. Контролата на имиграцијата беше главен мотив на гласачите за Брегзит на референдумот во 2016 година, но нето-приливот на мигранти достигна рекордни нивоа по излегувањето од ЕУ.

Ова ја зајакна поддршката за антимиграциската партија Реформ УК (Reform UK), предводена од Најџел Фараж. Иако прогнозите за нето-имиграцијата се ревидирани надолу по 2023 година, делумно поради зголемениот број Британци кои ја напуштаат земјата, темата останува доминантна во јавниот дискурс.

Јавни услуги

Подобрувањето на јавните услуги, ослабени од долгогодишни мерки на штедење по глобалната финансиска криза, беше клучно ветување на Стармер во кампањата во 2024 година. Особено се издвојуваше Националната здравствена служба (NHS), која беше под силен притисок за време на пандемијата.

Иако листите на чекање за здравствени услуги достигнаа врв во 2023 година и потоа се намалија, тие сè уште се повисоки од нивото пред пандемијата, со значителни заостанувања. Дополнително, постои широко незадоволство од недоволниот капацитет на локалните власти и правосудниот систем, како и од ограничениот пристап до стоматолошки услуги во рамки на НХС.

Локални прашања

Истражувањата на компанијата YouGov пред изборите покажаа дека незадоволството од состојбата на патната инфраструктура е на врвот на локалните проблеми. Дури 37 проценти од испитаниците навеле дека тоа е најважното прашање за нивната средина.

Голем медиумски фокус има на опасностите од дупките на патиштата, и покрај зголемените средства за нивна санација. Според процени од индустријата, само половина од патната мрежа може да се смета дека е во добра состојба поради огромниот заостаток во поправките.

Криминал

Иако официјалните статистики покажуваат долгорочен пад на криминалот за повеќето видови прекршоци, анкетите укажуваат дека секој петти граѓанин го смета криминалот и чувството на небезбедност за најголем проблем во земјата.

Аналитичарите сметаат дека ваквата перцепција делумно е резултат на начинот на кој криминалот се прикажува во медиумите и телевизиските програми. Сепак, постои и реална загриженост за порастот на одредени дела, како што е кражбата во продавници, ниската стапка на осуди за други кривични дела и долгите судски постапки поради недостиг на ресурси во обвинителството.