Израелска стратегија за иднината: Превентивни војни, слабеење на арапските држави и дистанцирање од САД

Контроверзна стратешка концепција, претставена во публикација на израелскиот Институт за студии за национална безбедност (INSS), предвидува радикално преиспитување на односите со Соединетите Американски Држави, водење превентивни војни и искористување на нестабилноста на арапските држави за зајакнување на израелската регионална позиција.

Во текстот објавен на интернет-страницата на INSS, истражувачки институт поврзан со Универзитетот во Тел Авив, се разгледува стратегија што значително отстапува од традиционалните принципи на израелската безбедносна политика.

Една од највпечатливите тези е дека САД претставуваат „сила во опаѓање“, која поради внатрешните политички и општествени промени на крајот ќе го напушти Израел.

Според цитираната концепција, прекинувањето на врските со Вашингтон не е само неизбежно, туку и неопходно за постигнување вистинска израелска независност.

Ова претставува радикално отстапување од досегашната стратегија на Израел, чија воена и дипломатска моќ во голема мера се потпира врз американската поддршка.

Превентивните војни како основа на безбедноста

Особено внимание привлекува делот посветен на употребата на воена сила.

Во цитираната стратегија се наведува дека војната е неопходна, а превентивната војна е попожелна бидејќи овозможува постигнување значајни резултати уште на самиот почеток на конфликтот.

Изненадувачките и превентивните удари се претставени како клучен инструмент за постигнување победа, со што офанзивните операции добиваат предност пред одбранбените.

Ваквиот пристап подразбира Израел да не чека неговите противници да изградат доволно воени капацитети, туку да дејствува однапред за да спречи потенцијални закани.

Слабеењето на арапските држави како стратешка предност

Меѓу најконтроверзните тези е ставот дека повеќето арапски држави не претставуваат вистински национални држави.

Во претставената концепција, поткопувањето на нивната стабилност се разгледува како процес што Израел би можел полесно да го контролира отколку конфронтација со силни и централизирани држави.

Во текстот се споменува дури и можноста Израел активно да поттикнува такви процеси.

Оваа теза ја претставува регионалната фрагментација како потенцијална стратешка предност, наместо стабилноста на соседните земји да се третира како предуслов за долгорочна безбедност.

Израелски населби и воено присуство во Сирија, Либан и Газа

Концепцијата предвидува и воспоставување заедници и истурени позиции во областите каде што Израел е во директен контакт со арапското население.

Експлицитно се споменуваат Западниот Брег, кој во текстот се нарекува Јудеја и Самарија, како и безбедносните зони во Сирија, Либан и Појасот Газа.

Според оваа замисла, израелската армија би требало да ги спроведува принципите на истурена одбрана и превентивни напади, со што военото присуство надвор од меѓународно признатите граници би станало составен дел од безбедносната стратегија.

Еврејскиот идентитет пред демократскиот систем

Документот отвора и суштинско прашање за политичкиот карактер на Израел.

Во еден од цитираните делови се наведува дека еврејскиот идентитет на државата има предност пред нејзиниот демократски систем на управување.

Истовремено, договорите со арапските актери се претставуваат како привремени и измамнички, што подразбира длабока недоверба кон можноста за траен политички договор.

Ваквите позиции, доколку би биле усвоени како државна политика, би имале сериозни последици за израелско-арапските односи, мировните процеси и иднината на палестинските територии.

## Анализа на INSS: Дали Израел влегува во ера на постојани војни?

Автор на анализата, објавена на 12 октомври 2026 година, е Тамир Хајман, директор на INSS и поранешен началник на израелското воено разузнавање.

Важно е да се нагласи дека документот не претставува официјално усвоена израелска стратегија. Хајман ги реконструира принципите што, според неговата проценка, веќе ја обликуваат израелската политика по нападите од 7 октомври 2023 година.

Авторот не ги претставува сите наведени принципи како пожелни. Напротив, предупредува дека тие можат да означуваат фундаментална промена на израелскиот национален идентитет и отстапување од демократските принципи врз кои е основана државата.

Неговата анализа отвора суштинско прашање: дали Израел постепено преминува од безбедносна доктрина заснована врз одвраќање и дипломатски договори кон модел во кој постојаната воена конфронтација станува нормална состојба?

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save