Крај на една ера: Последните американски војници го напуштаат Ирак по повеќе од две децении

По повеќе од две децении американско воено присуство, САД се пред целосно повлекување на своите преостанати војници од Ирак. Сепак, тврдењето дека „веќе нема американски војници во Ирак“ е малку предвремено: според последните достапни информации, повлекувањето е во тек, а договорениот конечен рок е 30 септември 2026 година.

Стотици американски војници кои останаа во северниот дел на земјата, главно во автономниот Курдистански Регион, ги пакуваат последните количества опрема и се подготвуваат за заминување. Дел од силите треба да бидат прераспоредени во Јордан и други американски позиции во регионот.

Ирачката влада инсистира дека рокот е конечен. Премиерот Али ал-Заиди претходно соопшти дека 30 септември е „фиксен и конечен датум“, а 1 октомври треба да означи нова фаза во која Ирак нема да има странско воено присуство во рамките на досегашната коалициска мисија.

Од инвазијата во 2003 до последните војници

Симболиката е огромна.

Американската воена интервенција во Ирак започна во март 2003 година, кога коалицијата предводена од Вашингтон ја собори владата на Садам Хусеин.

Во следните години Ирак стана едно од најголемите американски воени ангажирања по Виетнам. Американските сили формално ја завршија борбената мисија и се повлекоа во 2011 година, но повторно се вратија во 2014 година по драматичниот подем на Исламската држава.

Новата мисија имаше сосема поинаква цел – борба против ИСИС, обука на ирачките сили и поддршка на операциите на Багдад и курдските Пешмерга.

Со значителното слабеење на Исламската држава, Вашингтон и Багдад во 2024 година договорија постепено завршување на мисијата на коалицијата.

Сега тој процес стигнува до својата последна фаза.

Заминуваат и американските системи за противвоздушна одбрана

Повлекувањето не се однесува само на војниците.

Од Ирак се отстранува и американска воена опрема, вклучително и системи за противвоздушна одбрана кои ги штитеа американските позиции во Курдистан. Ирачкиот советник за национална безбедност Касим ал-Араџи изјави дека повлекувањето на персоналот и опремата веќе е започнато и дека треба да биде завршено до крајот на месецот.

Ова е особено чувствително поради актуелната војна со Иран.

Американските позиции во северен Ирак повеќепати беа цел на напади од Иран и од проирански вооружени групи. Американски воен претставник изјави дека повлекувањето ќе го намали ризикот за американските сили, бидејќи базата во Ербил веќе има помала важност за антитерористичките операции против ИСИС.

Но милициите не го оставаат оружјето

Токму тука започнува следниот голем проблем за Багдад.

Ирачката влада го поврза заминувањето на странските сили со обидот оружјето во земјата да биде ставено под контрола на државата.

Но неколку моќни шиитски вооружени групи, вклучително и организации блиски до Иран, одбиваат да се разоружаат.

Reuters објави дека премиерот ал-Заиди се соочува со сериозен отпор во обидот да ги разоружа овие милиции. Некои од нив бараа трајно американско воено повлекување како еден од условите за понатамошни разговори, но имаат и дополнителни барања.

Тоа создава необична ситуација: американското повлекување отстранува една од главните причини што милициите ја користеа за оправдување на своето вооружено присуство, но засега нема гаранција дека тие навистина ќе го предадат оружјето.

Американците заминуваат од Ирак, но не и од регионот

Повлекувањето, исто така, не значи американско воено повлекување од целиот Блиски Исток.

Дел од војниците од Ирак треба да бидат префрлени во Јордан и други американски позиции во регионот, додека Вашингтон располага со значителна воена инфраструктура во повеќе блискоисточни држави.

Багдад и Вашингтон би можеле да воспостават и нова форма на билатерална безбедносна соработка по завршувањето на коалициската мисија, иако конечната форма на тој однос сè уште не е утврдена.

Но историската промена е неспорна.

До 30 септември треба да заврши последната фаза од американското воено присуство во Ирак во рамките на коалицијата – 23 години по инвазијата со која беше соборен Садам Хусеин.

За Вашингтон тоа затвора едно од најдолгите и најконтроверзните воени поглавја во поновата американска историја. За Багдад, вистинскиот тест започнува потоа: дали ирачката држава ќе успее самостојно да ја контролира безбедноста и вооружените групи на своја територија.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save