Нов удар за глобалниот пазар на гас: Катар ги продолжи суспензиите на LNG до декември, Европа стравува од скапа зима

Глобалната енергетска криза влегува во нова, чувствителна фаза непосредно пред почетокот на зимата. Катар, еден од најголемите светски извозници на течен природен гас, ги продолжи известувањата за „виша сила“ (force majeure) за дел од своите клиенти, што значи дека договорените испораки на LNG нема да можат да бидат реализирани уште неколку месеци.

QatarEnergy ги известил клиентите во Пакистан и Бангладеш дека прекинот ќе продолжи до ноември, а најмалку еден купувач во Индија добил слично известување. Италијанската Edison, пак, потврди дека нејзините испораки од Катар ќе останат суспендирани до почетокот на декември.

Одлуката доаѓа во момент кога дел од LNG танкерите повторно почнаа да минуваат низ Ормутскиот теснец, но транспортот сè уште е далеку од нормалната состојба пред војната.

Италија останува без уште шест катарски танкери

Размерот на проблемот најдобро се гледа преку Италија.

Edison официјално соопшти дека QatarEnergy ја продолжил „вишата сила“ за уште шест LNG товари што требало да пристигнат во терминалот Adriatic LNG.

Со тоа, од почетокот на април до почетокот на декември под суспензија ќе бидат вкупно 35 товари со LNG, еквивалентни на околу 4,6 милијарди кубни метри природен гас.

Тоа е значителна количина.

Edison има 25-годишен договор со QatarEnergy, кој важи од 2009 година и предвидува годишна испорака од 6,4 милијарди кубни метри гас.

Практично, суспендираните товари од април до декември се еквивалентни на повеќе од 70 проценти од количината што Edison вообичаено ја добива од Катар за една година.

Компанијата сепак уверува дека нејзините клиенти нема да останат без гас.

Од 35-те суспендирани товари, Edison досега успеал да замени 23 товари, односно околу 2,3 милијарди кубни метри, преку алтернативни извори.

Но тука се појавува поширокиот проблем.

Ако Европа купува дополнителен LNG за да го замени катарскиот гас, таа мора да се натпреварува со Азија за ограничениот број слободни товари.

Пакистан и Бангладеш остануваат без катарски LNG до ноември

Проблемот е уште посериозен за азиските економии.

Трговски извори за Reuters потврдија дека купувачите во Пакистан и Бангладеш се известени дека „вишата сила“ ќе остане во сила до ноември.

Најмалку еден индиски купувач исто така е погоден од продолжувањето на суспензиите.

За земји како Пакистан и Бангладеш проблемот не е само цената на гасот.

LNG е важен за производство на електрична енергија и индустриското производство. Бангладеш веќе се соочи со сериозен недостиг на гас, кој силно ја погоди индустријата; во август повеќе од 900 текстилни фабрики беа затворени во услови на недоволно снабдување, според локалните индустриски претставници.

Како Ормут ја погоди една од најголемите LNG индустрии во светот

Катар има специфичен географски проблем.

Огромниот комплекс Ras Laffan, од каде што се извезува катарскиот LNG, се наоѓа во Персискиот Залив.

За најголем дел од извозот кон Европа и Азија, танкерите мора да поминат низ Ормутскиот теснец.

Пред сегашните нарушувања, преку Ормут поминуваше приближно една петтина од глобалната трговија со LNG и сурова нафта, што го прави теснецот една од најважните енергетски артерии во светот.

Проблемите започнаа по ескалацијата на американско-иранскиот конфликт и нападите врз катарската енергетска инфраструктура претходно годинава.

Оттогаш QatarEnergy работи со значително ограничен капацитет.

Reuters наведува дека до крајот на август Катар успеал да испорача само 18 LNG товари, во споредба со 509 во истиот период претходната година – пад од околу 96 проценти.

Има еден позитивен сигнал: танкерите повторно се движат

Последните денови сепак донесоа одредено подобрување.

Податоците од Kpler и LSEG покажуваат дека повеќе танкери поврзани со QatarEnergy повторно се појавиле на рутите низ Ормут.

Меѓу нив се бродови што носат LNG кон Индија, Пакистан и Кина, а забележано е и движење на празни танкери кон катарските терминали за преземање нов товар.

Тоа е првиот посериозен сигнал дека сообраќајот постепено може да се нормализира.

Но продолжувањето на force majeure покажува дека QatarEnergy сè уште не е доволно уверен дека може редовно да ги исполнува договорите.

Со други зборови:

танкерите повторно пловат, но нормалното снабдување сè уште не е обновено.

Европа и Азија почнуваат да се наддаваат за истиот гас

Тука започнува глобалниот проблем.

Европа мора да ги полни складиштата пред зимата.

Јапонија, Јужна Кореја, Кина и Индија исто така имаат голема побарувачка, додека Пакистан и Бангладеш мора да обезбедат доволно гориво за производство на електрична енергија.

А катарската понуда е значително намалена.

Тоа создава класична борба за ограничена количина LNG.

Азиската spot-цена неодамна се приближи до 30 долари за MMBtu, а европските цени се движат блиску до неа. Тоа е значително под екстремните нивоа од европската енергетска криза во 2022 година, но доволно високо за да создаде сериозен притисок врз домаќинствата и индустријата.

Американскиот LNG станува сè поважен

Еден од најголемите добитници од ситуацијата се американските LNG производители.

Edison веќе замени голем дел од изгубените катарски товари со алтернативни испораки, главно од американски извори, според Reuters.

Но светот не може едноставно преку ноќ да произведе дополнителни десетици милијарди кубни метри LNG.
Капацитетите за втечнување, танкерите и терминалите имаат физички ограничувања.

Затоа секој дополнителен европски товар што се купува на spot-пазарот може да биде товар што нема да заврши во Пакистан, Бангладеш или друг азиски купувач – освен ако тие не понудат повисока цена.

Најголемиот ризик сега е зимата

Генералниот секретар на International Gas Union, Менеалос Идреос, предупреди дека глобалниот пазар веќе пресметува подолг период на ограничена понуда поради војната со Иран.

Според него, Европа во моментов се обидува да обезбеди LNG за зимските резерви и во дел од случаите мора да понуди повеќе од азиските купувачи. Фјучерсите сигнализираат дека високите цени и ограничената понуда би можеле да продолжат и по зимата.

И токму временскиот момент ја прави последната одлука на Катар толку важна.

Ноември и декември се месеците кога температурите во Европа почнуваат сериозно да паѓаат и потрошувачката на гас расте.

Ако катарските испораки не се нормализираат дотогаш, Европа ќе влезе во зимата со поголема зависност од американски и други LNG извори и со посилна конкуренција со Азија за секој достапен танкер.

Сценариото може значително да се подобри ако дипломатските разговори меѓу САД и Иран доведат до нормализирање на пловидбата низ Ормут. Двете страни во последните денови разговараат преку посредници за фазен договор за повторно отворање на теснецот.

Но додека таков договор не биде постигнат и физичките текови не се вратат на нормално ниво, глобалниот пазар на гас останува ранлив.

Катарската одлука практично го продолжува енергетскиот аларм до почетокот на зимата: Пакистан, Бангладеш и дел од Индија остануваат погодени до ноември, Италија до декември, а Европа и Азија ќе мора да се натпреваруваат за ограничените LNG товари токму кога побарувачката почнува сезонски да расте.