INFOMAX.MK

Предвременото повлекување на Кристин Лагард од функцијата претседателка на Европската централна банка (ЕЦБ) отвора трка за една од највлијателните позиции во европскиот финансиски систем. Меѓу главните кандидати се поранешниот гувернер на Холандската централна банка Клаас Кнот и поранешниот гувернер на Шпанската централна банка Пабло Ернандес де Кос.

Изборот на наследникот се очекува да биде дел од пошироки политички преговори меѓу водечките држави во еврозоната, во кои Германија, Франција и Шпанија ќе се обидат да ги заштитат своите интереси, пишува германскиот весник „Франкфуртер алгемајне цајтунг“.

Лагард ќе ја напушти функцијата на 7 февруари 2027 година. Одлуката беше објавена на 29 октомври пред Управниот совет на ЕЦБ. Централната банка соопшти дека нејзиниот наследник ќе биде назначен од Европскиот совет, согласно процедурата предвидена во член 283 од Договорот за функционирање на Европската Унија.

Членовите на Управниот совет ѝ се заблагодариле на Лагард и ја испратиле со долг аплауз. Датумот на нејзиното повлекување се совпаѓа со 35-годишнината од потпишувањето на Договорот од Мастрихт.

Веќе извесно време се шпекулираше дека Лагард може да замине пред претседателските избори во Франција, за да му овозможи на претседателот Емануел Макрон да учествува во изборот на нејзиниот наследник.

Очекуваното објавување на нејзината автобиографија во јануари дополнително ги поттикна претпоставките за предвремено повлекување. На прес-конференцијата по одлуката за каматните стапки, Лагард објаснила дека сака да има можност да изразува политички ставови за време на изборите во Франција, што не ѝ го дозволува нејзината сегашна функција.

Берлин бара договор за раководните позиции

Германскиот канцелар Фридрих Мерц неодамна изјави дека прашањето за наследникот на Лагард може да биде решено брзо, доколку е потребно.

Според достапните информации, се подготвува поширок договор што ќе ги опфати и наследниците на главниот економист на ЕЦБ, Филип Лејн, и членката на Извршниот совет, Изабел Шнабел.

Мандатот на Лејн истекува во мај, додека Шнабел веќе најави дека ќе се повлече предвреме, на почетокот на јануари.

Едно од главните предизвици за идниот претседател на ЕЦБ ќе биде зачувувањето на независноста на институцијата во услови на политички притисок за поактивна поддршка на Франција, чии јавни финансии се под сериозен притисок.

Мерц веќе разговарал со двајцата фаворити за функцијата. Најпрво се сретнал со Клаас Кнот, а потоа и со Пабло Ернандес де Кос, кој во моментов е генерален директор на Банката за меѓународни порамнувања (БМП).

Германскиот министер за финансии Ларс Клингбајл од Социјалдемократската партија на Германија (СПД) исто така разговарал со двајцата кандидати.

Иако Клингбајл веројатно би ја поддржал кандидатурата на својот сопартиец, претседателот на Бундесбанк Јоахим Нагел, во германската влада брзо преовладало мислењето дека германски кандидат има мали шанси.

Причината е што Германија веќе зазема една од највисоките позиции во Европската Унија преку претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен.

Извори од Управниот совет на ЕЦБ наведуваат дека главни кандидати се Кнот и де Кос. Сепак, назначувањето на Лагард во 2019 година покажува дека политичките преговори секогаш можат да донесат изненадувања.

Определувањето на кандидатите како „официјални“ значи дека нивните национални влади ги поддржуваат.

Шпанија сака да ја добие претседателската функција

Поддршката за кандидатурата на де Кос првично не била сигурна. Независниот економист беше назначен за гувернер на Шпанската централна банка за време на конзервативната влада на Маријано Рахој.

Денес Шпанија ја води малцинска левичарска влада на Педро Санчес, а најавени се и предвремени избори.

Шпанија досега никогаш не ја предводела ЕЦБ, а неодамна ја загуби и функцијата заменик-претседател по повлекувањето на Луис де Гиндос. Поради тоа, стремежот на Мадрид да ја добие претседателската позиција е особено силен.

За шпанската влада, националното претставување во раководството на ЕЦБ очигледно е поважно од партиските соображенија, особено бидејќи де Кос се смета за прагматичен економист.

Ова ги намалува надежите на поддржувачите на Кнот дека неговиот ривал би можел да отпадне од трката поради недостиг на поддршка од сопствената влада.

Сепак, останува неизвесно како евентуална нова шпанска влада би се однесувала кон кандидатурата на де Кос.

Франција и Германија преговараат за главниот економист

Кнот, од друга страна, ја има поддршката на холандскиот премиер Роб Јетен.

Франција исто така испрати сигнали дека би можела да ја поддржи неговата кандидатура, доколку за возврат го добие местото главен економист на ЕЦБ.

Меѓу можните француски кандидати за таа функција е Елен Реј, главна економистка и членка на раководството на Банката за меѓународни порамнувања.

Самата Лагард исто така изразувала внимателна поддршка за Кнот.

Германскиот канцелар Мерц досега давал сигнали дека де Кос има добри шанси да ја преземе функцијата претседател на ЕЦБ. Берлин веројатно проценува дека во таков случај Германија би можела да го добие местото главен економист на централната банка.

Но, ако Кнот успеал да го убеди Мерц на нивната лична средба дека е посоодветен кандидат од гледна точка на германските конзервативци, Франција веројатно ќе инсистира токму таа да го добие местото главен економист.

Во такво сценарио, Германија би можела да го добие само местото во Извршниот совет што ќе се ослободи со повлекувањето на Изабел Шнабел.

Претходно се појавија претпоставки дека оваа функција би можел да ја преземе претседателот на Бундесбанк, Јоахим Нагел. Сепак, меѓу набљудувачите на централните банки преовладува мислењето дека тој веројатно не би бил заинтересиран за такво назначување.

Во текот на својата работа во Управниот совет на ЕЦБ, Кнот понекогаш гласал заедно со тогашниот претседател на Бундесбанк Јенс Вајдман за поддршка на построга монетарна политика.

Подоцна, холандскиот гувернер постепено се приближил кон поумерени позиции.

Некои набљудувачи дури тврдат дека Кнот поседува „гени на Бундесбанк“. Поради тоа, Германија би можела да го гледа како човек што ќе ги брани нејзините интереси во монетарната политика.

Француската должничка криза ги зголемува влоговите

Високата задолженост на Франција и наглото проширување на разликата меѓу приносите на германските и француските државни обврзници им даваат дополнителна тежина на претстојните кадровски одлуки.

Стремежот на Париз да ја добие функцијата главен економист на ЕЦБ може да предизвика загриженост во германската влада.

Доколку ситуацијата во Франција се влоши, брзо ќе се отвори прашањето дали Европската централна банка треба да интервенира и до кој степен таквата интервенција би била во согласност со нејзиниот мандат.

Во анализата се нагласува дека секоја форма на монетарно финансирање на државните расходи носи ризик од забрзување на инфлацијата.

Затоа германската влада веројатно ќе се стреми да обезбеди доволно силно претставување на германските ставови за монетарната политика во ЕЦБ, за да може да се спротивстави на евентуалниот притисок од Париз или од други високо задолжени влади.

Токму поради тоа, во Берлин постојано се зборува за „пакет-договор“ при распределбата на раководните функции.

Во четвртокот германскиот министер за финансии Ларс Клингбајл изјави дека одлуката ќе биде донесена „во најскоро време“.

„Германија ќе ја искористи својата тежина како најголема држава во еврозоната за да придонесе за формирање ново раководство на ЕЦБ, кое ќе има широка поддршка и ќе дејствува одговорно“, изјави тој.