Пазарот очекува деескалација со Иран, нафтата поевтинува

На пазарот на нафта понекогаш е доволна и надежта за мир за барелот да поевтини неколку долари. Не мора да има потпишан договор, прекин на огнот или повторно целосно отворен Ормуски Теснец. Доволно е трговците да проценат дека ризикот од најлошото сценарио е барем малку помал отколку што бил вчера.

Токму тоа се случува на почетокот на новата недела. Цените на суровата нафта паднаа на најниското ниво во повеќе од една недела, откако инвеститорите почнаа да ја пресметуваат можноста Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк да отвори нов дипломатски канал во војната меѓу САД и Иран. Северноморскиот Brent се спушти до околу 101,7 долари за барел, со пад поголем од два проценти, додека американскиот WTI се симна на околу 98,2 долари.

Тоа е забележливо отстапување од сликата од само неколку дена претходно, кога нападите врз саудиската енергетска инфраструктура повторно го поттикнаа стравот дека светскиот пазар би можел да остане без значителни количества нафта. На 14 септември Brent повторно се приближи до 106 долари, а американската нафта се движеше над 100 долари, откако прекинот на саудискиот нафтовод Исток–Запад ја доведе во прашање една од најважните алтернативни рути што го заобиколуваат Ормускиот Теснец.

Но, пазарот сега гледа две работи истовремено. Првата е дипломатијата. Во Њујорк пристигнуваат највисоките ирански претставници, меѓу кои претседателот Масуд Пезешкијан и министерот за надворешни работи Абас Арагчи, откако Вашингтон им одобри визи за учество на Генералното собрание на ОН. Американскиот претседател Доналд Трамп во последните денови остави отворена можност за разговори, а Ројтерс објави дека пазарите ја следат и можноста за средба со Пезешкијан во текот на неделата.

Сепак, тоа сè уште е далеку од договор. Техеран повторува дека за враќање на преговорите поставува услови, меѓу кои прекин на војната, ослободување на замрзнати ирански средства и запирање на американската поморска блокада. Иранските власти воедно го користат Ормус како една од главните преговарачки карти и засега не најавуваат безусловно враќање на нормалниот режим на пловидба.

Втората причина зошто цената на нафтата попушта е можеби уште поважна за трговците – физичката понуда се покажува поотпорна отколку што стравуваше пазарот.

Саудиска Арабија во септември успеала да го врати извозот на повеќе од четири милиони барели дневно, откако во август тој падна на околу 2,4 милиони барели. Дел од нафтата повторно се движи преку Ормус, а производителите во регионот користат и посложени логистички решенија за да ги одржат испораките. Според податоците што ги цитира Ројтерс, вкупните текови на нафта од Блискиот Исток во последните десетина дена изнесувале во просек околу 17,1 милиони барели дневно, што е под нормалното ниво, но далеку од колапс на снабдувањето.

Токму тука се гледа необичната состојба на сегашниот пазар. Ормус и натаму не функционира нормално. Во текот на последниот викенд низ теснецот поминале само 12 товарни бродови, наспроти околу 125 дневно пред избувнувањето на конфликтот. Дополнително, дел од танкерите пловат со исклучени транспондери за да ја намалат можноста да бидат следени. И покрај тоа, нафтата продолжува да стигнува до светскиот пазар.

Во меѓувреме е создадена и нова, поскапа логистика. Производителите сè почесто користат претовар од брод на брод во Оманскиот Залив, со што поголемите танкери не мора целосно да навлегуваат во најризичните делови од Персискиот Залив. Според анализа на Ројтерс, обемот на ваквите трансфери во Оман во септември достигнал околу 2,5 милиони барели дневно. Решението го одржува извозот, но има цена – трошоците за транспорт во одредени случаи веќе сочинуваат повеќе од една четвртина од вредноста на товарот, наспроти само неколку проценти пред конфликтот.

Затоа сегашниот пад на Brent под 102 долари не треба да се чита како сигнал дека енергетската криза е завршена. Повеќе личи на повлекување на дел од геополитичката премија која во изминатите недели беше вградена во секој барел.

Пазарот во моментов не купува мир – туку купува можност дека до мир, или барем до намалување на конфликтот, сепак може да дојде.

Во корист на тоа оди и фактот што дипломатската активност се засилува токму во момент кога високите цени на енергијата создаваат притисок врз глобалната економија, а земјите од Персискиот Залив имаат силен интерес да го стабилизираат транспортот. Дури и Хутите во Јемен во понеделникот сигнализираа дека нема да ги напаѓаат американските бродови во Црвеното Море, иако конфликтот во регионот и натаму останува исклучително нестабилен.

За цената на нафтата следните денови затоа ќе бидат пресудни. Доколку од Њујорк произлезе конкретен дипломатски напредок и се намали ризикот за транспортот низ Ормус, пазарот би можел дополнително да ја симнува премијата за воен ризик. Но, доколку разговорите пропаднат или следува нов напад врз нафтена инфраструктура, истиот механизам може многу брзо да проработи во спротивна насока.

Во моментов, сепак, барелот поевтинува затоа што на пазарот за првпат по подолг период надежта за дипломатија тежи повеќе од стравот од нов прекин на испораките.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save