УНДП предупредува на „домино-ефект“: Енергијата, долгот и Ел Нињо ги притискаат земјите во развој

Земјите во развој се соочуваат со истовремен удар од високите енергетски цени, поскапото задолжување и климатските ризици, предупреди Програмата за развој на Обединетите нации — УНДП. Нејзиниот администратор Александар де Кро оцени дека комбинацијата може да предизвика „домино-ефект“, туркајќи повеќе држави во финансиски тешкотии.

Според организацијата, многу влади веќе потрошиле значителни средства за да ги заштитат граѓаните од поскапувањето на горивата. Буџетските резерви се намалуваат, додека долгот расте. Де Кро предупреди на сериозноста на состојбата, но не повика на нова општа програма за олеснување на долгот.

УНДП уште во јуни објави анализа според која субвенциите за фосилни горива би можеле да достигнат 1,1 билион долари во 2026 година, под тогашната претпоставка за просечната цена на нафтата. Во потешко сценарио, со просечна цена од 110 долари за барел, проекцијата изнесуваше 1,43 билиони долари. Ова се условни проценки, а не конечни остварени расходи.

Истата анализа предупреди дека речиси половина од најсиромашните држави веќе се во должнички тешкотии или се изложени на висок ризик од нив. Средствата за камати и за ублажување на енергетскиот шок го намалуваат просторот за вложување во здравството, образованието и инфраструктурата.

Климатскиот ризик дополнително ја усложнува сликата. Во септемвриското предупредување за Западна и Централна Африка, УНДП повика на рано дејствување поради ризиците поврзани со Ел Нињо. Организацијата нагласи дека прогнозите за врнежите се разликуваат меѓу моделите и регионите, што бара локално приспособени мерки, наместо една општа претпоставка за целата област.

Економскиот механизам е особено тежок за државите што увезуваат и храна и гориво. Ако увозната сметка расте, а кредитите стануваат поскапи, владата има помалку простор да помогне. Ако истовремено временските услови го намалат домашното производство, потребата од дополнителен увоз може уште повеќе да се зголеми.

Општите субвенции можат краткорочно да го намалат притисокот, но чинат многу. Насочената поддршка за најранливите домаќинства може да ги зачува дел од средствата, додека вложувањата во поотпорни енергетски и земјоделски системи бараат време. Предупредувањето на УНДП е дека владите се соочуваат со двоен предизвик: да ја ублажат сегашната криза и да го задржат капацитетот за идно закрепнување.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save