Дали гасоводот низ Сирија до Европа е вистинската причина за колапсот на Асад

Дали војната во Сирија, милионите бегалски колони, опремувањето и обуката на терористите на Исламската држава, соборувањето на режимот на Башар ал Асад се само шоу зад кое се крие огромна енергетска инвестиција?

Имено повеќе регионални медиуми на оваа тема пишуваат дека со години, војните во Сирија изгледаа како еден голем збунувачки хаос во кој беа вклучени десетина завојувани страни, вклучувајќи го и поранешниот режим на Башар ал Асад. Сепак, додека редизајнираните закоравени терористи со нови и пеглани униформи сè уште ги преземаат сите лостови на моќта, одеднаш се појавува еден фактор за кој многу аналитичари тврдат дека е вистинската причина за сириската трагедија.

Имено како што пишува белградска „Политика“ станува збор за проект вреден повеќе милијарди долари, огромен гасовод што би пренесувал природен гас од Персискиот Залив до Западна Европа.

Турција, чии прокси војници ја презедоа контролата врз поголемиот дел од Сирија, веќе најави продолжување на проектот за транспорт на гас од Катар преку Сирија и Турција до Европа.

Се чини дека гасоводите и војните се две меѓусебно поврзани точки. Неколку години пред револуцијата на Мајдан во Украина, невидлива рака ја запре изградбата на нафтоводот Јужен тек, со кој на Србија и Балканот требаше да и обезбеди значителни преодни приходи. Под изговор за прекршување на „строгите правила на енергетската политика на ЕУ“, беа стопирани плановите за изградба на гасовод што преку Црното Море ќе испорачува гас до Бугарија, а потоа преку Србија до јужна и западна Европа.

Само десет години подоцна, кога беа минирани гасоводите „Северен тек“, стана јасно за што се работи и дека се работи за поголем геополитички процес, кој повлекува и предизвикување војни на тлото на Европа.

Дали војната во Сирија, милионите бегалски колони, опремувањето и обуката на терористите на Исламската држава, соборувањето на режимот на Башар ал Асад се само шоу зад кое се крие огромна енергетска инвестиција?

Има две идеи, односно два гасоводни правци до Европа, едната го вклучува Иран, но и за двете Сирија е стратешка раскрсница.

Дали колапсот на сириската држава за Турција е моментум да стане гасен центар за Европа?
Колапсот на сириската држава изгледа дека Турција ќе го искористи за да стане главен гасен центар на Европа. Турските медиуми јавуваат за можно продолжување на проектот за транспорт на гас од Катар преку Сирија и Турција до Европа.

Овој проект, кој со години беше замрзнат поради политички пречки, сега повторно доаѓа до израз, смета турскиот експерт Зејнеп Оздемир од фондацијата СЕТА Бусра.

Доколку Турција успее да ја стабилизира ситуацијата во Сирија, тогаш Анкара во блиска иднина ќе може да ја снабдува ЕУ со евтин природен гас од Персискиот Залив.

На оваа тема Радио Слободна Европа пишува дека очигледно е дека таквиот развој на настаните ќе ја намали зависноста на ЕУ од рускиот гас, па дури и со укинувањето на санкциите, Москва повеќе нема да може да се врати на претходните количини на снабдување. Сепак, турското сценарио можеби нема да им се допадне на Американците, кои активно го продаваат својот, или наводно нивниот, течен гас по значително надуени цени.

„Си ен ен“ шпекулира дека Соединетите Држави купуваат евтин руски гас од Кина и Индија, а потоа го препродаваат во Европа како свој со значителна цена. Планот на Анкара ќе го наруши ваквиот профитабилен бизнис, па Вашингтон би можел да го попречи спроведувањето на најавениот проект.

Проектот за гасовод Катар-Турција првпат беше предложен во 2009 година со рута низ Саудиска Арабија, Јордан и Сирија.

Сепак, противењето на сирискиот режим на Асад доведе до негово запирање и одложување на сите планови. Сега кога е воспоставена релативна стабилност во Сирија, проектот може да се преиспита без сериозни политички пречки во регионот. Изградбата на ваков голем гасовод ќе бара значителни финансиски инвестиции.

„Цените на природниот гас на меѓународните пазари мора да бидат на ниво што овозможува реализација на толку скап проект. „Без соодветно финансирање, проектот ќе стане невозможен, и покрај изобилните резерви на гас на Катар“, смета Оздемир.

Катар има една третина од откриените резерви на природен гас во светот, проценети на околу 25 трилиони кубни метри. Покрај тоа, земјата е втор најголем извозник на течен природен гас по Русија.

Кој ќе го гради гасоводот и под кои услови?
Тешко дека Катар ќе сака да ја изгради целата траса со свои пари, а Европа многу тешко ќе најде пари во сегашните услови на економска криза. Должината на цевката е околу 2.000 километри и ова е значајна финансиска инвестиција. Има некои други проблеми, како на пример трасата по која минува Саудиска Арабија.

Односите меѓу ОАЕ и Катар, благо кажано, не се топли или соседски. Следствено, Катар нема да влезе во овој проект без европските безбедносни гаранции. На крајот на краиштата, сегашната ситуација на Блискиот Исток е таква што би можела да избие голема војна наместо да преовладува голем мир.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save