Експертите очајни поради војната во Иран – Следува глобална криза и цени кои ќе растат

Затворањето на Ормускиот теснец може да предизвика глобална рецесија поради неговото значење за светската трговија со нафта и течен природен гас (LNG). Само мал дел од нафтата може да се пренасочи по алтернативни рути, што дополнително ја отежнува ситуацијата.

Иран е четврти најголем производител на нафта во рамките на ОПЕК, со производство од малку над три милиони барели дневно. Исламската Република го дели крајбрежјето со Ормускиот теснец, најважната поморска рута за глобалната трговија со нафта.

Боб Мекнали, поранешен советник за енергија во Белата куќа, за CNBC изјави дека пазарот на нафта долго време потценува ризик од нарушување на снабдувањето на Блискиот Исток. „Ова е голема работа,“ додаде тој, проценувајќи дека терминалните цени на нафтата може да пораснат за 5 до 7 долари по барел кога тргувањето ќе започне во недела попладне.

Во петок, цената на нафтата Brent се стабилизира на 72,48 долари по барел, додека американската нафта WTI заврши на 67,02 долари по барел.

Мекнали предупредува дека Иран може да се обиде да го загрози претседателот Доналд Трамп со тоа што Ормускиот теснец ќе стане несигурен за комерцијален сообраќај, што би можело да ја зголеми цената на нафтата над 100 долари по барел. Иран располага со големи залихи на мини и ракети со краток дострел, кои можат сериозно да го нарушат сообраќајот низ теснецот.

Според податоците на консултантската куќа Kpler, во 2025 година низ Ормускиот теснец поминале повеќе од 14 милиони барели дневно, односно една третина од светскиот поморски извоз на нафта. Околу три четвртини од овие количини завршувале во Кина, Индија, Јапонија и Јужна Кореја.

Мекнали предупредува дека долготрајното затворање на Ормускиот теснец ќе значи сигурна глобална рецесија. Мет Смит, аналитичар во Kpler, истакнува дека повеќе од 20 милиони барели нафта се извезуваат од Персискиот Залив, а резервните капацитети во соседните земји нема лесно да ја надоместат оваа количина.

Дополнително, околу 20% од светскиот извоз на течен природен гас, претежно од Катар, исто така поминува низ теснецот, а тие количини не можат лесно да се заменат. „Можеме да видиме создавање залихи, особено во азиските земји кои се големи увозници на нафта и гас, штом ќе сфатат дека Ормус е затворен,“ додава Мекнали.

Иако ОПЕК+ најави зголемување на производството во април, физичката достапност на суровата нафта станува поважна од декларациите на картелот.

Михал Стајњак, заменик директор на аналитичкото одделение на XTB, смета дека пазарот на нафта се соочува со најголем шок на понудата во последните години. Викинд тргувањето покажува раст на цените од околу 10%, што ја турка WTI кон 75 долари по барел.

Клучен фактор останува Ормускиот теснец. Ако Иран започне да напаѓа танкери или да го блокира овој коридор, низ кој поминуваат околу 20 милиони барели нафта дневно и LNG, цената на нафтата може брзо да премине 100 долари.

Share this:

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save