INFOMAX.MK

Европа повторно се соочува со летен топлотен бран, а високите температури би можеле да придонесат за поскапа зима.

Рекордните температури ја зголемуваат побарувачката за електрична енергија, додека сушата и жештините го намалуваат производството од хидроцентралите и нуклеарните централи. Поради тоа, гасните електрани мора да надоместуваат дел од недостигот – токму во периодот кога Европа треба да ги полни резервите на гас за зимата, пишува Euronews.

Тоа веќе се чувствува на пазарот. Цената на TTF фјучерсите, главниот европски репер за природен гас, порасна за околу 120% од почетокот на 2026 година, достигнувајќи околу 63,7 евра за мегават-час на 18 август.

Иако цената е далеку под рекордните 350 евра/MWh од енергетската криза во 2022 година, Европа влегува во зимата со значително испразнети резерви и мал простор за нов шок во снабдувањето.

Зошто повторно растат цените на гасот?

Европа вообичаено го користи летото за да ги надополни резервите на гас пред почетокот на грејната сезона.

Оваа година, процесот е отежнат од повеќе фактори: Ормутскиот Теснец и понатаму е практично затворен, Норвешка ги продолжи прекините во производството на гас, сушата го намали производството од хидроцентралите, високите температури влијаат и врз производството од нуклеарните централи, зголемената побарувачка за струја ги принудува гасните електрани да работат повеќе.

Така се создава дополнителна побарувачка за истиот гас што Европа треба да го складира за зимата.

„Неколку негативни ризици поврзани со снабдувањето се реализираа, а резервите на гас се историски ниски во пресрет на грејната сезона“, оценува економистот Даниел Крал од Oxford Economics.

Компанијата очекува дополнително да ја зголеми прогнозата за европските цени на гасот во септември, потенцијално на просечни околу 60 евра/MWh во последниот квартал од 2026 и првиот квартал од 2027 година.

Европа е поотпорна, но не е отпорна на временските услови

Европа ја намали потрошувачката на гас за околу 15–20% во споредба со 2021 година. Индустријата троши помалку гас, обновливите извори се проширија, а топлинските пумпи заменија дел од гасното греење.

Зголеменото глобално производство на LNG, повеќето европски терминали за увоз и можноста за привлекување дополнителни пратки исто така го намалуваат ризикот од физички недостиг.

Но Европа сè уште има една голема слабост – времето.

Кога зимата е значително постудена, потрошувачката на гас нагло расте. Затоа резервите се клучниот заштитен механизам меѓу нормална зима и сериозен енергетски шок.

Резервите се на ниско ниво

На почетокот на август европските складишта за гас биле пополнети само 57,1%, според податоците на Gas Infrastructure Europe.

Тоа е најниското ниво за тој период од годината во историската серија.

ЕУ и понатаму има цел резервите да достигнат 90%, но земјите добија поголема флексибилност околу рокот. Целта може да се достигне меѓу 1 октомври и 1 декември, а во услови на тешки пазарни услови можно е и дополнително олеснување.

Брисел дури ги охрабрува земјите да ја разгледаат можноста целта да биде намалена на 80% доколку условите на пазарот го отежнуваат полнењето на складиштата.

Гасот може да стане проблем и за Европската централна банка

Растот на цената на гасот не е само енергетски проблем – тој може да стане и инфлациски проблем.

Повисоките големопродажни цени постепено се пренесуваат врз сметките на домаќинствата. Според Oxford Economics, влијанието врз потрошувачките цени достигнува врв околу шест месеци по почетниот раст на големопродажните цени.

Ефектот варира од земја до земја. Германија и Австрија имаат повеќе долгорочни договори со фиксни цени, додека во Франција, Италија и Шпанија промените се пренесуваат побрзо.

Италија е особено изложена, бидејќи има релативно брзо пренесување на цените и голема зависност од гасот.

Oxford Economics проценува дека инфлацијата во еврозоната би можела да достигне околу 3,5% во втората половина на 2026 година, доколку сегашните цени на гасот се задржат.

Пазарите во меѓувреме очекуваат уште едно зголемување на каматните стапки од 0,25 процентни поени во септември.

Ако зимата биде постудена од очекуваното, Европа би можела да се соочи со непријатна комбинација од повисоки сметки за енергија, послаба куповна моќ и повисоки каматни стапки.