Цената на горивата расте, а со неа и гневот – протести избувнуваат низ светот

Високите цени на нафтата почнуваат да се претвораат од енергетски во сериозен социјален и политички проблем. Од Сирија и Филипините, преку Гватемала, па сè до Франција и Португалија, граѓани, превозници и бизниси излегуваат на улиците поради растечките трошоци за гориво.

CNN пишува дека гневот расте паралелно со цените, бидејќи за сè поголем број луѓе проблемот веќе не е само колку чини полнењето на автомобилот, туку дали воопшто можат да си дозволат да одат на работа, да го одржат својот бизнис или да обезбедат основни услуги.

Во центарот на кризата е глобалниот раст на цената на енергијата поврзан со повеќемесечната војна меѓу САД и Иран. Нафтата минатата недела повторно се искачи над 100 долари за барел, во услови на американски напади врз ирански танкери во Персискиот Залив и обновени борби во Јемен, кои дополнително ја зголемуваат загриженоста за пловидбата низ Баб ел-Мандеб – еден од клучните поморски коридори за светската трговија.

Сирија – горивото го запали незадоволството

Еден од најсилните примери доаѓа од Сирија.

Наглото поскапување на горивата предизвика протести во повеќе делови од земјата, кои CNN ги опишува како најголеми демонстрации од падот на режимот на Башар ал Асад пред две години.
Цената на дизелот привремено беше зголемена за околу 40 проценти, додека бензинот поскапе за повеќе од 25 проценти. Владата го објаснува растот со високите светски цени и одржувањето на рафинеријата Банијас, поради што земјата е повеќе зависна од увоз.
Демонстранти го блокираа автопатот Хасака–Деир ез-Зор, палеа гуми и запираа цистерни со гориво. Според ACLED, комбинацијата од високи цени, намалена куповна моќ и проблеми со јавните услуги постепено го претвора економското незадоволство во поширок политички гнев.

Гватемала – блокирани патишта

Слична слика има и во Гватемала.
Организирани групи превозници и други демонстранти блокираа автопати барајќи од владата итна интервенција поради високите цени на горивата.

Притисокот стана доволно силен за Конгресот да разгледува закон со кој цените би биле ограничени до крајот на годината. Доколку цената на увезеното гориво го надмине утврдениот максимум, разликата би се покривала преку државни субвенции.

Претседателот на Конгресот, Луис Контрерас Колиндрес, предупреди дека населението веќе не може да ги плаќа ваквите цени без сериозни последици врз домашните финансии и потсети дека дизелот практично е „моторот“ на економијата на земјата.

Проблемот стигна и во Европа

Енергетскиот притисок не ги погодува само посиромашните земји.
Во Португалија демонстранти во градот Еспињо маршираа до домот на премиерот Луиш Монтенегро, барајќи мерки против високите цени на горивата и растечките животни трошоци.

Португалските пожарникари исто така предупредија дека трошоците за гориво стануваат неодржливи, особено за доброволните противпожарни организации. Владата потоа најави пакет помош за товарниот транспорт, таксистите, пожарникарите и социјалниот сектор.

Во Франција, пак, околу 50 рибари блокираа голем склад за гориво во Фос-сур-Мер. Протестот траеше неколку часа и дојде до кратки судири со полицијата. Рибарите предупредуваат дека повисоките трошоци за гориво, во комбинација со недоволните приходи, ја доведуваат индустријата во исклучително тешка положба.

Филипини – превозниците излегоа на штрајк

На Филипините дел од транспортниот сектор започна штрајк барајќи субвенции и намалување на даноците за гориво.

Новото поскапување дополнително ги погоди возачите и транспортните компании, а владата разгледува можности за намалување на акцизите.

Проблемот е што поскапувањето на горивото многу брзо се пренесува врз речиси целата економија. Поскапува транспортот, потоа храната и останатите производи, растат оперативните трошоци на компаниите, а домаќинствата имаат сè помалку расположлив приход за други потреби.

Од енергетска кон социјална криза
Токму тука е суштината на предупредувањето што произлегува од извештајот на CNN.

Скапата нафта повеќе не е само бројка на светските берзи. Кога барелот останува над 100 долари, последиците постепено стигнуваат до бензинските пумпи, јавниот транспорт, производството, земјоделството и цените во продавниците.

Во САД веќе се предупредува и на значително повисоки трошоци за домаќинствата што користат масло за греење, при што аналитичари цитирани од CNN прогнозираат раст на цените од околу 30 проценти во услови на продолжување на војната со Иран.

За побогатите економии тоа значи нов инфлациски притисок. За посиромашните земји, каде што храната, транспортот и енергијата зафаќаат многу поголем дел од семејниот буџет, последиците можат да бидат далеку потешки.

А протестите во Сирија, Гватемала, Португалија, Франција и Филипините покажуваат дека енергетската криза веќе почнува да добива и политичка димензија.

Колку подолго траат високите цени на нафтата, толку поголем е ризикот незадоволството поради сметките и горивото да прерасне во пошироко незадоволство од владите и нивниот одговор на кризата.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save